Long Nhãn Ôm Sen Hải Quỳnh Hưng Yên: nguồn gốc và quy trình sản xuất truyền thống

Long Nhãn Ôm Sen là một trong những đặc sản độc đáo của tỉnh Hưng Yên, nổi tiếng với hương vị thanh ngọt, vị giòn tan và mùi thơm nhẹ của sen. Khi nhắc đến món ăn vặt này, người dân không chỉ nghĩ tới hương vị mà còn liên tưởng tới một quá trình sản xuất gắn liền với truyền thống nông nghiệp và phong cách sống của người nông dân miền Bắc. Bài viết sẽ đi sâu vào nguồn gốc, lịch sử hình thành và quy trình sản xuất truyền thống của Long Nhãn Ôm Sen Hải Quỳnh, giúp người đọc hiểu rõ hơn về giá trị văn hoá và ẩm thực tiềm ẩn trong mỗi gói sản phẩm.

Được sản xuất tại làng Hải Quỳnh, Hưng Yên, Long Nhãn Ôm Sen không chỉ là món ăn nhanh gọn mà còn là một phần của di sản ẩm thực địa phương, được truyền lại qua nhiều thế hệ. Qua từng công đoạn, từ việc lựa chọn nguyên liệu đến khâu sấy khô và đóng gói, người sản xuất luôn duy trì những phương pháp truyền thống, nhằm bảo tồn hương vị nguyên bản và đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng ngày nay.

Lịch sử và nguồn gốc của Long Nhãn Ôm Sen Hải Quỳnh

Địa danh Hải Quỳnh và truyền thống nông nghiệp

Hải Quỳnh là một xã thuộc huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên, nổi tiếng với đất đai màu mỡ và hệ thống kênh rạch chằng chịt. Khu vực này đã có truyền thống canh tác lúa, rau và các loại cây ăn trái từ thời phong kiến. Đặc biệt, cây long nhãn (còn gọi là long nhãn xanh) được trồng rộng rãi ở các vườn nhà, nhờ khả năng thích nghi tốt với khí hậu nhiệt đới gió mùa và đất phù sa. Người dân địa phương thường kết hợp trồng long nhãn với các cây ngập nước như ôm sen, tạo nên một môi trường sinh thái đa dạng.

Trong những năm 1970, khi nền kinh tế nông thôn đang dần chuyển đổi, người nông dân Hải Quỳnh bắt đầu thử nghiệm các phương pháp bảo quản trái long nhãn để kéo dài thời gian tiêu thụ. Nhờ việc ngâm trong nước ngọt và ủ với lá sen, họ đã tạo ra một sản phẩm có thời gian bảo quản lâu hơn mà vẫn giữ được độ giòn và vị ngọt tự nhiên. Đó là bước khởi đầu cho “Long Nhãn Ôm Sen” – một món ăn vặt vừa tiện lợi, vừa mang đậm hương vị quê hương.

Sự hình thành của thương hiệu Long Nhãn Ôm Sen

Thương hiệu “Long Nhãn Ôm Sen” được chính thức đưa ra thị trường vào đầu những năm 1990, khi một nhóm nông dân và doanh nghiệp địa phương hợp tác để chuẩn hoá quy trình sản xuất. Họ đặt tên “Hải Quỳnh” để tôn vinh nguồn gốc địa lý, đồng thời khẳng định tính độc đáo của sản phẩm so với các loại snack công nghiệp. Thương hiệu nhanh chóng được người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh ưa chuộng nhờ vào chất lượng đồng đều, hương vị đặc trưng và cách đóng gói tiện lợi.

Trong suốt quá trình phát triển, các nhà sản xuất đã không ngừng cải tiến công nghệ bảo quản mà vẫn giữ nguyên các bước truyền thống, như việc sử dụng lá sen tươi để tạo mùi thơm tự nhiên và giảm thiểu việc dùng phụ gia. Nhờ vậy, Long Nhãn Ôm Sen không chỉ là một món ăn vặt mà còn là biểu tượng của sự kiên trì và sáng tạo trong nông nghiệp địa phương.

Đặc điểm sinh học của cây long nhãn và nguyên liệu ôm sen

Đặc tính của long nhãn (cây và trái)

Long nhãn (cây tên khoa học Vitis vinifera var. longan) là một loại cây leo thuộc họ nhoXem các sản phẩm Nho, có khả năng sinh trưởng nhanh và cho năng suất cao. Quả của cây thường có hình tròn, vỏ mỏng, màu xanh nhạt khi chưa chín và chuyển sang màu vàng nhạt khi chín tới. Khi được thu hoạch sớm, trái long nhãn giữ được độ giòn, vị ngọt nhẹ và ít chất xơ, phù hợp cho việc chế biến thành snack.

Về mặt sinh lý, long nhãn có hàm lượng đườngXem các sản phẩm Đường tự nhiên khá cao, đồng thời chứa một lượng vừa phải các vitamin nhóm B và khoáng chất như kali, magiê. Những thành phần này góp phần tạo nên hương vị ngọt thanh, đồng thời giúp sản phẩm có thời gian bảo quản tốt khi được ngâm trong nước muối nhẹ và ủ với lá sen.

Cây ôm sen và vai trò trong chế biến

Ôm sen (cây Nelumbo nucifera) là một loài cây thủy sinh có hoa sen to, bông rực rỡ và lá rộng. Lá sen không chỉ được sử dụng trong ẩm thực mà còn có tính kháng khuẩn tự nhiên, giúp bảo quản thực phẩm một cách an toàn. Khi được dùng để ủ long nhãn, lá sen không chỉ truyền mùi thơm nhẹ nhàng mà còn tạo môi trường axit nhẹ, làm chậm quá trình oxy hoá và giữ được độ giòn của trái.

Ở Hải Quỳnh, người dân thường thu hoạch lá sen tươi vào sáng sớm, sau đó rửa sạch và sắp xếp chúng trong các thùng ủ cùng với long nhãn đã được ngâm. Quá trình này kéo dài từ 12 đến 24 giờ, tùy thuộc vào thời tiết và độ ẩm, nhằm tạo ra hương vị đặc trưng mà không cần sử dụng chất bảo quản hoá học.

Quy trình sản xuất truyền thống của Long Nhãn Ôm Sen

Sản phẩm bạn nên cân nhắc mua

Long Nhãn Ôm Sen Hải Quỳnh Hưng Yên 500g/1kg - Đặc Sản Ăn Liền Nấu Chè Giảm Giá 115.000đ

Giá gốc: 141.450 đ - Giá bán: 115.000 đ (Tiết kiệm: 26.450 đ)

Long nhãn ôm sen Hưng Yên đặc biệt - Sen sấy mộc, long nhãn chất lượng cao giảm 17.000đ

Giá gốc: 165.770 đ - Giá bán: 137.000 đ (Tiết kiệm: 28.770 đ)

Long Nhãn Ôm Sen Hưng Yên Giảm Giá - Mua chỉ 89.010đ Thay vì 115.713đ

Giá gốc: 115.713 đ - Giá bán: 89.010 đ (Tiết kiệm: 26.703 đ)

Long Nhãn Ôm Sen Hưng Yên Loại Ngon Dẻo Mềm - 1kg Giá Rẻ Chỉ 149k

Giá gốc: 187.740 đ - Giá bán: 149.000 đ (Tiết kiệm: 38.740 đ)

Thu hoạch và lựa chọn nguyên liệu

Quá trình bắt đầu từ việc thu hoạch long nhãn trong giai đoạn trái còn non, khi độ giòn và độ ngọt đạt mức tối ưu. Người nông dân sẽ chọn những trái có màu xanh sáng, không có vết bầm tím hoặc sâu bệnh. Sau khi thu hoạch, trái được rửa sạch bằng nước sạch, sau đó ngâm trong nước muối loãng trong vòng 30 phút để loại bỏ bụi bẩn và một phần tinh bột thừa.

Đối với lá sen, người thu hoạch sẽ chọn những lá to, xanh mượt, không có dấu hiệu héo úp hoặc sâu bệnh. Lá được rửa sạch, ngâm trong nước lạnh trong khoảng 10 phút để loại bỏ tạp chất, sau đó để ráo nước trước khi đưa vào quá trình ủ.

Ngâm nước và công đoạn ủ

Sau khi đã chuẩn bị nguyên liệu, long nhãn được ngâm trong nước lọc có pha một chút muối biển (khoảng 1-2% so với thể tích nước). Quá trình ngâm giúp loại bỏ vị đắng nhẹ và tạo môi trường kiềm nhẹ, hỗ trợ duy trì độ giòn. Thời gian ngâm thường từ 2 đến 4 giờ, tùy vào độ chín của trái.

Sau khi ngâm, long nhãn được cho vào các thùng gỗ hoặc thùng inox, xen kẽ với các lớp lá sen tươi. Người thợ sẽ đậy kín thùng và để ở nhiệt độ phòng (khoảng 22-25°C) trong 12-24 giờ. Trong thời gian này, lá sen sẽ truyền mùi thơm và một phần chất chống oxy hoá tự nhiên, đồng thời tạo môi trường axit nhẹ giúp duy trì độ tươi của trái.

Sấy khô và đóng gói

Sau khi ủ xong, long nhãn được lấy ra, rửa lại bằng nước sạch và để ráo. Tiếp theo, trái được trải đều trên khay sấy, sau đó đưa vào lò sấy ở nhiệt độ thấp (khoảng 50-55°C) trong vòng 6-8 giờ, hoặc sấy bằng ánh nắng tự nhiên trong những ngày khô ráo. Quá trình sấy khô giúp giảm độ ẩm xuống mức an toàn (khoảng 12-15%), đồng thời giữ được độ giòn và hương vị tự nhiên.

Cuối cùng, sản phẩm được sắp xếp vào các bao bì giấy hoặc túi nhựa thực phẩm, được dán tem “Long Nhãn Ôm Sen Hải Quỳnh”. Bao bì được thiết kế để bảo vệ sản phẩm khỏi ẩm ướt và ánh sáng, giúp duy trì hương vị trong thời gian dài. Dù quy trình đã có một số cải tiến về công nghệ, nhưng các bước cốt lõi như ngâm, ủ với lá sen và sấy khô vẫn được giữ nguyên, phản ánh tinh thần bảo tồn truyền thống.

Giá trị văn hoá và ẩm thực của Long Nhãn Ôm Sen

Ứng dụng trong các món chè và món ăn

Long Nhãn Ôm Sen không chỉ là một món ăn vặt đơn thuần mà còn được sử dụng rộng rãi trong các món chè truyền thống của miền Bắc. Khi cho vào chè đậu xanh, chè khoai môn hay chè thập cẩm, long nhãn mang lại vị ngọt nhẹ, độ giòn tạo cảm giác thú vị cho người thưởng thức. Ngoài ra, nó còn được dùng trong món salad trái câyXem các sản phẩm Trái cây, kết hợp với dưaXem các sản phẩm Dưa hấu, dứa và một chút nước cốt chanh để tạo nên hương vị thanh mát.

Trong các dịp lễ tết, người dân Hưng Yên thường chuẩn bị các mâm quà tặng, trong đó Long Nhãn Ôm Sen là một mặt hàng được ưa chuộng vì tính tiện lợi và hương vị đặc trưng. Sự hiện diện của nó trong những bữa tiệc gia đình không chỉ mang lại hương vị mà còn là biểu tượng của sự gắn kết và chia sẻ.

Tầm quan trọng trong đời sống địa phương

Với người nông dân Hải Quỳnh, sản xuất Long Nhãn Ôm Sen là một nguồn thu nhập ổn định, góp phần nâng cao đời sống kinh tế gia đình. Việc duy trì quy trình truyền thống đồng thời tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm nông nghiệp địa phương, giúp họ tiếp cận thị trường rộng hơn mà không cần phụ thuộc vào các loại thực phẩm công nghiệp.

Hơn nữa, sản phẩm còn là một phần của bản sắc văn hoá địa phương. Khi người dân nói về “sen” và “long nhãn” trong các câu chuyện đời thường, họ thường liên tưởng tới những ngày thu hoạch, những buổi sáng sớm dưới ánh nắng nhẹ, và những tiếng cười của trẻ con khi được thưởng thức món ăn vặt này. Những ký ức này góp phần duy trì và truyền lại các giá trị truyền thống qua các thế hệ.

Những câu hỏi thường gặp về Long Nhãn Ôm Sen

• Long Nhãn Ôm Sen có nên bảo quản trong tủ lạnh không? – Sản phẩm đã được sấy khô và đóng gói kín, nên có thể bảo quản ở nhiệt độ phòng trong thời gian ngắn. Nếu muốn bảo quản lâu dài, việc đặt trong tủ lạnh sẽ giúp duy trì độ giòn và tránh ẩm ướt.
• Có nên rửa lại sản phẩm trước khi ăn? – Khi mua sản phẩm đã được đóng gói và bảo quản đúng cách, không cần rửa lại. Nếu muốn, bạn có thể rửa nhanh bằng nước lạnh và để ráo trước khi dùng.
• Long Nhãn Ôm Sen có phù hợp với người ăn kiêng không? – Sản phẩm có hàm lượng đường tự nhiên, nên người ăn kiêng nên tiêu thụ với mức độ vừa phải, kết hợp với các thực phẩm giàu chất xơ.
• Thời gian bảo quản tối đa là bao lâu? – Khi được bảo quản trong bao bì kín, ở nơi khô ráo, sản phẩm có thể giữ được chất lượng trong khoảng 6-12 tháng.
• Có thể thay thế lá sen bằng nguyên liệu khác trong quá trình ủ? – Lá sen mang lại mùi thơm và tính kháng khuẩn tự nhiên, việc thay thế sẽ ảnh hưởng đến hương vị và thời gian bảo quản của sản phẩm.

Long Nhãn Ôm Sen Hải Quỳnh không chỉ là một món ăn vặt truyền thống mà còn là minh chứng cho sự kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên, con người và kỹ thuật bảo quản lâu đời. Khi thưởng thức, người ta không chỉ cảm nhận được vị ngọt thanh, giòn tan mà còn cảm nhận được câu chuyện của một vùng đất, của những người nông dân kiên nhẫn và những giá trị văn hoá được gìn giữ qua thời gian.