Cách làm bánh chưng chay nhân nấm hầu thủ và chân nấm hương tại nhà – Hướng dẫn chi tiết

Trong không khí se lạnh của mùa xuân, bánh chưng luôn là một biểu tượng không thể thiếu trên mâm cỗ Tết. Đối với những người ăn chay hoặc muốn giảm bớt lượng thịtXem các sản phẩm Thịt trong bữa ăn, bánh chưng chay nhân nấmXem các sản phẩm Nấm hầu thủ và chân nấm hương là một lựa chọn vừa truyền thống vừa hiện đại. Bài viết sẽ hướng dẫn chi tiết cách làm bánh chưng chay tại nhà, từ việc chuẩn bị nguyên liệu, cách gói bánh, cho tới kỹ thuật luộc sao cho bánh mềm dẻo, hương vị đậm đà.

Chuẩn bị nguyên liệu cơ bản

Để làm bánh chưng chay, việc lựa chọn nguyên liệu tươi ngon và cân đối về tỷ lệ là yếu tố quyết định hương vị cuối cùng. Dưới đây là danh sách các nguyên liệu cần có:

• GạoXem các sản phẩm Gạo nếp – 1,5 kg, nên ngâm trong nước lạnh ít nhất 4 giờ hoặc qua đêm để hạt nếp mềm, dễ nở khi luộc.
• Lá dong – khoảng 30–35 lá to, lá phải tươi, không có vết thối, rửa sạch và ngâm nước 30 phút để lá mềm hơn.
• Đậu xanh – 300 g, ngâm nước 2 giờ rồi hấp chín, xay nhuyễn.
• Nấm hầu thủ (shiitake) – 200 g, rửa sạch, bỏ gốc, cắt lát mỏng.
• Chân nấm hương – 200 g, rửa sạch, cắt khúc vừa ăn.
• Dầu ănXem các sản phẩm Dầu ăn – 2 muỗng canh, dùng để xào nấm giúp tăng hương thơm.
• Gia vị – muối, tiêu, đườngXem các sản phẩm Đường, bột ngọt (nếu muốn).
• Dây lạt – khoảng 5 m, dùng để buộc bánh sau khi gói.

Làm sao để lá dong trở nên mềm và không bị rách?

Lá dong thường có độ dày và sợi cứng, nếu không xử lý đúng sẽ gây khó khăn khi gói. Đầu tiên, rửa lá dưới vòi nước lạnh để loại bỏ bụi bẩn và cặn bã. Sau đó, ngâm lá trong nước ấm (khoảng 40 °C) trong 20–30 phút. Khi lấy ra, dùng khăn sạch lau nhẹ để loại bỏ dư lượng nước. Đối với lá lớn, có thể cắt bỏ phần gân dày ở mép lá để lá dễ gập và không bị rách trong quá trình gói.

Chế biến nấm hầu thủ và chân nấm hương

Nấm không chỉ cung cấp vị umami mà còn mang lại độ ẩm cho nhân bánh. Các bước chế biến nấm như sau:

Bước 1: Ngâm nấm

Đối với nấm hầu thủ khô, ngâm trong nước ấm khoảng 30 phút cho đến khi nở mềm. Nấm hương tươi chỉ cần rửa sạch và để ráo.

Bước 2: Xào sơ

Cho dầu ăn vào chảo, đun nóng rồi cho nấm hầu thủ và chân nấm hương vào xào nhanh trong 2–3 phút. Thêm một ít muối, tiêu và một chút đường để cân bằng vị. Xào vừa tới khi nấm chín tới nhưng vẫn giữ được độ giòn nhẹ, giúp nhân bánh không bị nhão.

Bước 3: Trộn với đậu xanh

Đậu xanh đã hấp chín, xay nhuyễn, trộn chung với nấm xào, thêm một ít dầu ăn và gia vị. Đảm bảo hỗn hợp đồng nhất, không có cục đậu lớn.

Quy trình gói bánh chưng chay

Gói bánh là một nghệ thuật, mỗi bước đều cần sự tỉ mỉ để bánh khi luộc không bị bung, giữ được hình dạng vuông truyền thống.

Bước 1: Đặt lá dong

Đặt 2 lá dong chồng lên nhau, gập thành hình chữ “V” để tạo thành khung. Đặt lá thứ ba lên trên, lá thứ tư dưới, tạo thành lớp bao bọc dày.

Bước 2: Đổ gạo nếp

Rắc một lớp gạo nếp đã ráo nước lên lá, dày khoảng 2 cm. Đảm bảo gạo trải đều, không để lại khoảng trống.

Bước 3: Đặt nhân

Cho một lớp đậu xanh và nấm xào lên trên lớp gạo, dày khoảng 1,5 cm. Sau đó, rải thêm một lớp gạo nếp lên trên để “đóng gói” nhân.

Bước 4: Gập và buộc

Dùng tay gập các mép lá lại thành hình vuông chặt. Đầu tiên gập các góc, sau đó kéo các mép lại và buộc chặt bằng dây lạt. Đối với bánh chay, việc buộc chặt giúp giữ độ ẩm và hình dạng trong quá trình luộc.

Kỹ thuật luộc bánh chưng chay

Luộc bánh đúng cách giúp gạo nở đều, lá dong thấm hương và nhân nấm không bị rụng.

Chuẩn bị nồi lớn

Chọn nồi có khả năng chứa ít nhất 20 lít nước, đặt bánh chưng vào nồi sao cho bánh không chạm đáy nồi. Đổ nước ngập bánh, thêm một ít muối để nước có vị nhẹ.

Thời gian luộc

Đối với bánh chưng chay có kích thước trung bình (khoảng 15 cm x 15 cm), thời gian luộc khoảng 6–7 giờ. Để kiểm tra, lấy một chiếc bánh ra, cắt một lát; nếu gạo nở đều, không còn cứng, bánh đã chín.

Giữ nhiệt và thay nước

Trong quá trình luộc, nếu nước sôi quá mạnh sẽ làm bánh bị nứt. Giữ lửa vừa, thỉnh thoảng thay nước nếu mức nước giảm dưới mức 2 cm so với mặt bánh. Điều này giúp bánh luôn ngập trong nước, tránh bị khô.

Lợi ích dinh dưỡng của nấm trong bánh chưng chay

Việc thay thế thịt bằng nấm hầu thủ và chân nấm hương không chỉ giảm lượng chất béo bão hòa mà còn bổ sung các chất dinh dưỡng quan trọng.

• Nấm hầu thủ chứa nhiều protein thực vật, vitamin B, và chất xơ, hỗ trợ quá trình tiêu hoá.
• Chân nấm hương giàu kali, magiê, và các hợp chất chống oxy hoá, góp phần cân bằng điện giải trong cơ thể.
• Kết hợp nấm với đậu xanh tạo ra một hỗn hợp protein hoàn chỉnh, phù hợp cho người ăn chay muốn duy trì sức khỏe cơ bắp.

Mặc dù không có các chất dinh dưỡng đặc thù như vitamin D hay omega‑3, nhưng nấm vẫn là nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng, phù hợp để bổ sung trong bữa ăn Tết.

Mẹo bảo quản bánh chưng chay sau khi luộc

Đối với những gia đình muốn chuẩn bị bánh trước ngày Tết, việc bảo quản đúng cách giúp bánh vẫn giữ được độ mềm và hương vị.

• Để bánh trong ngăn mát tủ lạnh trong vòng 2–3 ngày, bọc kín bằng giấy thực phẩm hoặc màng bọc thực phẩm.
• Đối với thời gian dài hơn, có thể ngâm bánh trong nước lạnh và bảo quản trong ngăn đá, sau khi cần dùng, hâm lại bằng cách luộc lại khoảng 30 phút.
• Tránh để bánh tiếp xúc trực tiếp với không khí lạnh quá lâu, vì lá dong có thể bị khô và vỡ.

Với những bước thực hiện chi tiết trên, người đọc có thể tự tin thực hiện bánh chưng chay nhân nấm hầu thủ và chân nấm hương ngay tại nhà, mang đến một món ăn Tết vừa truyền thống vừa hiện đại, phù hợp với nhu cầu ăn chay và sở thích ẩm thực đa dạng.