Trong đêm muộn, việc bảo quản cuộn phim trong ngăn kéo kín giúp duy trì hương vị hạt bạc của ảnh

Đêm khuya, khi mọi âm thanh đã im lặng và ánh đèn trong phòng ngủ chỉ còn là những vệt sáng le lói, tôi thường lặng lẽ mở ngăn kéo bên cạnh bàn làm việc. Bên trong, những cuộn phim 35mm đã được cuộn chặt, như những cuốn sách chưa mở, chờ đợi được mở ra để kể lại những khoảnh khắc đã qua. Cảm giác lạnh nhẹ của kim loại và mùi hương nhẹ nhàng, hơi ẩm của giấy in ảnh khiến tôi nhớ lại những buổi chụp đêm trước đây, nơi mỗi lần bấm máy là một lần giao thoa giữa ánh sáng và bóng tối.

Cảm giác đầu tiên khi mở ngăn kéo đêm khuya

Không có gì giống như việc chạm vào một cuộn phim còn mới, khi lớp vỏ bảo vệ được mở ra và tôi có thể nhìn thấy những hạt bạc mỏng manh, lấp lánh dưới ánh sáng yếu ớt. Đó là một cảm giác vừa hồi hộp vừa an yên, như đang chuẩn bị mở một cánh cửa thời gian. Hạt bạc trên bề mặt phim chính là chất cảm biến ánh sáng, và chính chúng quyết định “hương vị” của bức ảnh cuối cùng. Khi chúng được bảo quản trong một không gian kín, hương vị ấy được giữ nguyên, không bị biến dạng bởi độ ẩm hay nhiệt độ thay đổi.

Lý do cuộn phim cần được bảo quản kín

Phim ảnh không chỉ là một tấm vật liệu nhạy cảm với ánh sáng, mà còn là một hệ thống hoá học phức tạp, trong đó các hạt bạc và lớp gelatin đóng vai trò quan trọng. Nếu không được bảo quản đúng cách, các yếu tố môi trường có thể làm thay đổi cấu trúc hoá học, dẫn đến hiện tượng vàng hóa, nứt nẻ hoặc mất độ tương phản. Vì vậy, việc đặt cuộn phim vào một ngăn kéo kín, tránh tiếp xúc trực tiếp với không khí bên ngoài, là một trong những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất.

Lịch sử và tiến hóa của việc bảo quản phim

Trong những năm 1920‑1930, các nhiếp ảnh gia thường bảo quản cuộn phim trong các hộp gỗ hoặc kim loại có nắp đậy chặt. Khi công nghệ polymer xuất hiện, các hộp nhựa được thiết kế để chịu được áp lực và giảm thiểu sự thâm nhập của độ ẩm. Đến thập niên 1970, khi phim màu trở nên phổ biến, việc bảo quản càng trở nên nghiêm ngặt hơn, vì lớp màu có xu hướng bị phai nếu không ở môi trường ổn định. Ngày nay, dù có công nghệ kỹ thuật số, nhiều người vẫn giữ thói quen dùng ngăn kéo kín trong tủ sách hoặc tủ bếp để bảo quản cuộn phim, vì đó là một cách thực tế và dễ thực hiện.

Ảnh hưởng của nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng

Nhiệt độ cao làm tăng tốc độ phản ứng hoá học trên bề mặt hạt bạc, khiến chúng “oxi hoá” nhanh hơn. Độ ẩm quá lớn có thể làm gelatin hấp thụ nước, làm cho lớp nền trở nên mềm và dễ bị trầy xước. Ánh sáng, đặc biệt là tia UV, có thể kích hoạt các phản ứng phụ, làm mất màu và giảm độ nhạy của phim. Khi cuộn phim được đặt trong ngăn kéo kín, nhiệt độ và độ ẩm thường được duy trì ổn định hơn, vì không có luồng không khí liên tục thay đổi.

Thực hành bảo quản trong không gian gia đình

Đối với những người mới bắt đầu, việc chọn một “ngăn kéo” phù hợp có thể là thách thức. Không phải mọi ngăn kéo đều đủ kín, và không phải mọi vật dụng trong nhà đều phù hợp để lưu trữ phim. Dưới đây là một số gợi ý thực tế, dựa trên kinh nghiệm của những người đã trải qua nhiều năm bảo quản cuộn phim.

Chọn ngăn kéo phù hợp

Ngăn kéo bằng gỗ hoặc kim loại có lớp lót cao su thường là lựa chọn tốt nhất, vì chúng có khả năng ngăn chặn sự xâm nhập của không khí và độ ẩm. Nếu ngăn kéo có lỗ thông hơi, bạn có thể lắp thêm một tấm bìa nhựa dày để tạo ra một không gian “khép kín”. Đối với những không gian có nhiệt độ thay đổi mạnh, việc đặt ngăn kéo trong một tủ có khả năng cách nhiệt sẽ giúp duy trì môi trường ổn định hơn.

Các bước chuẩn bị và sắp xếp

• Vệ sinh ngăn kéo: Dùng khăn mềm và dung dịch làm sạch nhẹ để loại bỏ bụi bẩn, tránh để lại các hạt bột có thể bám vào phim.
• Đặt lớp bảo vệ: Đặt một tấm giấy kraft hoặc giấy kraft không chứa acid ở đáy ngăn kéo để hấp thụ độ ẩm thừa.
• Sắp xếp cuộn phim: Đặt các cuộn phim theo chiều dọc, tránh chồng lên nhau quá nhiều để không gây áp lực lên lớp gelatin.
• Thêm chất hút ẩm: Nếu môi trường quá ẩm, bạn có thể đặt một gói silica gel (không có chất bảo quản) trong ngăn kéo, thay thế chúng mỗi 2‑3 tháng.

Trải nghiệm cá nhân: Hạt bạc và hương vị của ảnh

Một buổi chụp đêm tại công viên thành phố, khi chỉ có ánh trăng và vài đèn đường làm nguồn sáng, đã để lại cho tôi một loạt các khung hình đầy màu sắc và tương phản mạnh. Khi trở về nhà, tôi đã đưa cuộn phim vào ngăn kéo kín ngay sau khi rời khỏi phòng tối, tránh để chúng tiếp xúc với ánh sáng phòng. Đó là một quyết định không ngờ tới nhưng lại mang lại kết quả bất ngờ.

Câu chuyện một buổi chụp đêm và cuộn phim

Sau khi quay lại, tôi mở ngăn kéo và lấy ra cuộn phim, cảm nhận lại mùi hương nhẹ nhàng, hơi ẩm của giấy. Khi đưa cuộn phim vào phòng rửa ảnh, tôi nhận thấy các hạt bạc vẫn giữ nguyên độ sáng, không có bất kỳ dấu hiệu nào của “vàng hóa”. Khi ảnh được in ra, màu đen sâu và ánh sáng trắng sáng của những ngôi sao trên bầu trời vẫn giữ được độ tinh khiết, như thể chưa từng chịu bất kỳ tác động nào từ thời gian.

Cảm nhận khi xem ảnh sau khi bảo quản

Những bức ảnh in ra mang lại một cảm giác “vintage” đặc trưng, nhưng không hề bị nhòe hay mất chi tiết. Hạt bạc, vốn là những “điểm nhấn” trong quá trình phơi sáng, vẫn giữ nguyên độ phản xạ, tạo nên độ tương phản mạnh mẽ giữa bóng tối và ánh sáng. Đó là một “hương vị” mà chỉ có thể cảm nhận được khi phim được bảo quản đúng cách, không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố môi trường.

Những sai lầm thường gặp và cách tránh

Trong quá trình bảo quản, nhiều người thường bỏ qua những chi tiết nhỏ nhưng quan trọng, dẫn đến việc làm hỏng cuộn phim một cách vô tình. Dưới đây là một số lỗi phổ biến và cách phòng tránh.

Đặt cuộn phim gần nguồn nhiệt

Đôi khi, ngăn kéo được đặt gần bếp, máy sưởi hoặc thiết bị điện tử phát nhiệt. Nhiệt độ tăng lên ngay cả 5‑10 độ C cũng có thể làm tăng tốc độ oxy hoá của hạt bạc. Giải pháp đơn giản là di chuyển ngăn kéo ra một vị trí xa nguồn nhiệt, hoặc sử dụng một tấm vải cách nhiệt để bảo vệ.

Sử dụng hộp không kín

Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần đặt cuộn phim trong một hộp giấy là đủ. Tuy nhiên, giấy thường thấm ẩm và cho phép không khí lưu thông, dẫn đến thay đổi độ ẩm nội bộ. Thay vào đó, hãy sử dụng hộp nhựa kín hoặc ngăn kéo có nắp đậy chặt, và nếu có thể, đậy thêm một lớp màng nhựa để tăng độ kín.

Nhìn xa hơn: Bảo quản phim trong thời đại số

Ngày nay, khi mọi người có xu hướng chuyển sang chụp ảnh kỹ thuật số, việc bảo quản phim có thể bị xem nhẹ. Tuy nhiên, phim vẫn giữ một vị trí đặc biệt trong trái tim của những người yêu nghệ thuật nhiếp ảnh, vì nó mang lại một trải nghiệm cảm giác không thể thay thế.

Giá trị văn hoá và cảm xúc

Phim không chỉ là một phương tiện ghi lại hình ảnh, mà còn là một phần của lịch sử cá nhân và cộng đồng. Mỗi cuộn phim chứa đựng những ký ức, những khoảnh khắc không thể tái tạo bằng bất kỳ công nghệ nào. Khi chúng được bảo quản tốt, giá trị này được bảo tồn, cho phép thế hệ sau có thể trải nghiệm “hương vị” của ảnh như người chụp đã cảm nhận.

Cách kết hợp bảo quản vật lý và sao lưu kỹ thuật số

Nhiều nhiếp ảnh gia hiện nay chọn cách quét các khung hình trên phim và lưu trữ chúng dưới dạng file số. Tuy nhiên, việc quét không thay thế được việc bảo quản nguyên cuộn phim. Khi cả hai phương pháp được kết hợp – giữ nguyên cuộn phim trong ngăn kéo kín và đồng thời sao lưu kỹ thuật số – người dùng có thể tận hưởng cả hai lợi ích: cảm giác truyền thống và tiện ích hiện đại.

Trong những đêm yên tĩnh, khi tôi lại mở ngăn kéo và nhìn những cuộn phim đã được bảo quản cẩn thận, tôi cảm nhận được một sự kết nối sâu sắc giữa quá khứ và hiện tại. Đó không chỉ là việc bảo quản một vật liệu nhạy cảm, mà còn là cách giữ lại hương vị đặc trưng của những khoảnh khắc đã qua, để chúng có thể tiếp tục truyền cảm hứng cho những ai còn muốn khám phá thế giới qua lăng kính của ánh sáng và bóng tối.