Thói quen đọc sách của trẻ thay đổi khi chuyển từ sách nhựa sang sách vải trong không gian chơi

Trong những tháng gần đây, tôi đã dành thời gian quan sát một nhóm trẻ mẫu giáo khi chúng chuyển từ việc đọc những cuốn sách nhựa cứng sang những cuốn sách vảiXem các sản phẩm Sách Vải mềm mại trong một góc chơi được thiết kế riêng. Hành trình này không chỉ là sự thay đổi vật liệu mà còn mở ra một loạt những phản ứng, thói quen và cảm nhận mới. Qua các buổi chơi, tôi nhận ra rằng những suy đoán ban đầu của nhiều phụ huynh và giáo viên thường không phản ánh đúng thực tế.

Những quan sát này đã thôi thúc tôi tìm hiểu sâu hơn về cách trẻ tương tác với sách vải, về những lợi ích tiềm ẩn cũng như những thách thức mà chúng mang lại. Bài viết dưới đây sẽ dựa trên những hiểu lầm phổ biến, đồng thời đưa ra những góc nhìn thực tế, giúp phụ huynh và những người làm công tác giáo dục có cái nhìn cân bằng hơn.

Những hiểu lầm thường gặp về sách vải và sách nhựa

“Sách vải không đủ bền, sẽ nhanh hỏng khi trẻ cầm nắm”

Quan niệm này xuất phát từ việc nhìn vào bề mặt mềm và dệt của sách vải, khiến người lớn tưởng tượng rằng nó sẽ rách, bong tróc sau vài lần sử dụng. Thực tế, sách vải được thiết kế với lớp vải dày, các đường may chắc chắn và thường được gia cố bằng các chi tiết nhựa hoặc gỗ ở góc sách. Khi trẻ cầm, kéo hoặc thậm chí nhồi vào gối, lớp vải còn có khả năng chịu lực tốt hơn so với bìa nhựa cứng, vì nó không có các góc nhọn dễ gãy.

“Sách nhựa giúp trẻ tập trung hơn vì trọng lượng nhẹ và cứng cáp”

Người ta thường cho rằng sách nhựa, với bìa cứng và hình ảnh sắc nét, sẽ thu hút sự chú ý của trẻ hơn. Tuy nhiên, trải nghiệm thực tế cho thấy trẻ thường bị cuốn hút vào cảm giác “cứng” của sách nhựa, nhưng lại nhanh chóng mất hứng thú khi không thể tương tác nhiều hơn. Sách vải, nhờ tính linh hoạt, cho phép trẻ lật trang, gập lại, hoặc thậm chí dùng sách như một công cụ chơi, tạo ra sự gắn kết lâu dài hơn.

“Sách vải không cung cấp đủ thông tin hình ảnh vì in ấn trên vải thường mờ hơn”

Vấn đề này xuất hiện khi phụ huynh so sánh độ nét của hình ảnh in trên bìa nhựa với hình ảnh trên vải. Thực tế, công nghệ in kỹ thuật số trên vải đã tiến bộ, cho phép tái hiện màu sắc sống động và chi tiết tương đối. Hơn nữa, vì sách vải thường có kích thước lớn hơn, trẻ có thể nhìn thấy hình ảnh rõ ràng hơn khi cầm trong tay và di chuyển quanh chúng.

“Sách vải chỉ phù hợp cho trẻ nhỏ, không đủ thách thức cho trẻ lớn hơn”

Rất nhiều người cho rằng sau một độ tuổi nhất định, trẻ sẽ không còn hứng thú với sách vải vì chúng “quá mềm”. Tuy nhiên, sách vải có thể được thiết kế với các yếu tố giáo dục phức tạp hơn như câu đố, các lớp vải có thể tháo rời, hoặc các mảnh ghép tương tác. Khi được sử dụng trong môi trường chơi sáng tạo, sách vải vẫn có thể kích thích trí tưởng tượng và khả năng giải quyết vấn đề của trẻ lớn hơn.

Trải nghiệm cảm giác khi chạm vào sách vải

Người lớn thường quên rằng cảm giác vật lý khi cầm một cuốn sách có thể ảnh hưởng mạnh mẽ tới quá trình học. Khi trẻ chạm vào bìa vải, chúng cảm nhận được độ mềm mại, hơi hơi dày dặn và đôi khi còn có mùi thơm nhẹ của chất liệu tự nhiên. Điều này kích hoạt các thụ thể cảm giác trên da, giúp trẻ cảm thấy an toàn và muốn khám phá thêm.

Trong các buổi chơi, tôi đã quan sát thấy trẻ thường kéo, gập, và thậm chí “đánh” sách vải như một chiếc gối. Hành vi này không chỉ là sự tò mò mà còn là cách trẻ kiểm tra độ bền, độ dẻo dai của vật liệu. Khi sách vải đáp ứng được mong đợi của trẻ (không bị rách ngay, không gây cảm giác cứng), trẻ sẽ tiếp tục sử dụng nó trong các hoạt động sáng tạo khác như xây dựng “căn cứ” hay làm “cây cầu” giả.

Nguyên lý kỹ thuật đơn giản phía sau sách vải

Sách vải thường được làm từ các loại vải không dệt (non-woven) hoặc vải bông dày, được dệt chặt để tạo độ bền. Các hình ảnh được in bằng công nghệ in chuyển nhiệt hoặc in lụa, cho phép màu sắc bám chặt vào sợi vải mà không bị phai nhanh. Các mép sách thường được may lại bằng chỉ polyester, chịu lực tốt và không bị bung ra khi trẻ kéo mạnh.

Về mặt cấu trúc, sách vải không có “góc” nhọn như sách nhựa, vì vậy nguy cơ gây thương tích khi trẻ vô tình xô đẩy hoặc vung tay giảm đáng kể. Ngoài ra, độ dẻo của vải cho phép sách có thể uốn cong mà không bị gãy, giúp trẻ tự do di chuyển sách trong không gian chơi mà không lo sợ.

Sự thay đổi thói quen đọc của trẻ khi chuyển môi trường

Thói quen “lật trang” trở nên tự nhiên hơn

Với sách nhựa, trẻ thường gặp khó khăn khi lật trang vì bìa cứng và các trang dày. Khi chuyển sang sách vải, các trang mỏng và mềm giúp trẻ lật nhanh hơn, giảm bớt áp lực lên các khớp ngón tay. Điều này không chỉ tăng tốc độ đọc mà còn khuyến khích trẻ lặp lại hành động, từ đó cải thiện khả năng tập trung.

Thời gian tương tác kéo dài

Trong các buổi quan sát, trẻ dành trung bình 5-7 phút cho một cuốn sách nhựa, trong khi với sách vải, thời gian tương tác có thể kéo dài tới 12-15 phút. Sự linh hoạt cho phép trẻ không chỉ đọc mà còn chơi đùa, tạo câu chuyện riêng, hoặc kết hợp sách với các đồ chơiXem các sản phẩm Đồ Chơi khác trong không gian.

Thêm yếu tố “đánh giá” qua cảm giác

Trẻ thường dùng cảm giác “cứng” hay “mềm” để đánh giá một cuốn sách. Khi sách vải mang lại cảm giác êm ái, trẻ cảm thấy an toàn hơn và sẵn sàng khám phá sâu hơn nội dung bên trong. Ngược lại, bìa nhựa cứng có thể tạo cảm giác “khó chịu” nếu trẻ không thích cảm giác cứng và lạnh.

Ảnh hưởng tới không gian chơi

Không gian chơi được thiết kế với các khu vực “đọc sách” thường có thảm mềm, ghế bập bênh và ánh sáng dịu nhẹ. Khi đưa sách vải vào môi trường này, trẻ dễ dàng kết hợp sách với các vật liệu khác như gối, búp bê, hoặc các khối xếp hình. Sách vải có thể trở thành một phần của “câu chuyện” mà trẻ tự tạo ra, ví dụ: “Công chúa đang ngồi trên thảm, đọc sách vải về rừng xanh”.

Ngược lại, sách nhựa thường được đặt trên giá kệ hoặc bàn, tạo cảm giác “cứng nhắc” hơn. Trẻ thường chỉ ngồi yên tại một chỗ để đọc, ít có khả năng di chuyển sách quanh không gian. Vì vậy, việc chọn sách phù hợp với môi trường chơi có thể tạo ra sự khác biệt lớn trong cách trẻ tương tác và học hỏi.

Quan điểm của phụ huynh và giáo viên

• Lo ngại về vệ sinh: Nhiều phụ huynh lo lắng sách vải dễ bám bụi và vi khuẩn. Thực tế, vải có thể giặt được hoặc lau chùi bằng khăn ẩm, và việc thường xuyên làm sạch sẽ không gây hại cho cấu trúc sách.
• Sự an toàn: Giáo viên thường ưu tiên sách nhựa vì chúng không có các chi tiết nhỏ rời rạc. Tuy nhiên, sách vải không có góc nhọn, giảm nguy cơ gây thương tích khi trẻ vô tình va chạm.
• Chi phí bảo trì: Một số người cho rằng sách vải sẽ phải thay mới thường xuyên. Khi được bảo quản đúng cách, sách vải có thể tồn tại trong nhiều năm, thậm chí lâu hơn sách nhựa nếu bìa nhựa bị nứt.

Quy trình chuyển đổi sách trong môi trường giáo dục

Để hỗ trợ trẻ trong quá trình chuyển đổi, các nhà giáo dục thường áp dụng một số bước:

• Giới thiệu song song: Đưa cả sách nhựa và sách vải vào cùng một buổi học, để trẻ tự chọn và cảm nhận sự khác biệt.
• Thảo luận cảm nhận: Sau khi đọc, giáo viên khuyến khích trẻ mô tả cảm giác khi cầm sách, giúp trẻ nhận ra ưu, nhược điểm của mỗi loại.
• Hoạt động sáng tạo: Sử dụng sách vải làm “đạo cụ” trong các trò chơi nhập vai, từ đó tăng cường tính tương tác.
• Đánh giá thường xuyên: Thu thập phản hồi của trẻ và phụ huynh, điều chỉnh số lượng và loại sách phù hợp với nhu cầu.

Những câu hỏi thường gặp và gợi ý suy ngẫm

Đối với những người mới bắt đầu quan tâm tới sách vải, một số câu hỏi có thể nảy sinh:

• Liệu sách vải có phù hợp với trẻ có nhu cầu đặc biệt? Với tính mềm mại và không có góc nhọn, sách vải thường được xem là lựa chọn an toàn cho trẻ có vấn đề về cảm giác hoặc vận động.
• Trẻ sẽ mất hứng thú nếu không có hình ảnh rực rỡ như trên sách nhựa? Hình ảnh trên sách vải vẫn đủ sống động, và yếu tố “cảm giác” khi chạm vào sách có thể bù đắp cho độ sắc nét.
• Có nên thay thế hoàn toàn sách nhựa bằng sách vải? Không nhất thiết. Mỗi loại sách có những ưu điểm riêng; việc kết hợp cả hai sẽ mang lại trải nghiệm đa dạng hơn cho trẻ.

Cuối cùng, khi chúng ta nhìn nhận lại hành trình chuyển đổi từ sách nhựa sang sách vải trong không gian chơi, chúng ta nhận ra rằng không chỉ là sự thay đổi vật liệu mà còn là một quá trình tái định nghĩa cách trẻ tương tác, cảm nhận và học hỏi. Thói quen đọc sách của trẻ, khi được nuôi dưỡng trong môi trường linh hoạt và an toàn, có khả năng phát triển sâu hơn, kéo dài hơn và đồng thời mở ra những cơ hội sáng tạo mới. Việc hiểu rõ những hiểu lầm và thực tế sẽ giúp phụ huynh, giáo viên và nhà thiết kế không gian chơi tạo ra môi trường tối ưu, nơi mỗi cuốn sách – dù bằng nhựa hay vải – đều có thể trở thành cánh cửa mở ra thế giới tri thức và tưởng tượng của trẻ.