Những yếu tố ảnh hưởng tới độ bám của sơn và chất chống thấm khi thi công tường trong môi trường ẩm ướt

Trong một buổi sáng mưa nhẹ, anh Tùng quyết định dọn lại phòng tắm cũ và bắt đầu sơn lại các bức tường. Khi chuẩn bị bơm keo và sơn, anh nhận ra rằng độ ẩm trên bề mặt tường dường như không giảm hẳn dù đã để khô vài giờ. Câu hỏi “Liệu môi trường ẩm ướt có thực sự ảnh hưởng đến độ bám của sơn và chất chống thấm?” nhanh chóng xuất hiện trong đầu anh, và cũng là khởi đầu của nhiều người gặp phải khi thi công trong điều kiện tương tự.

Thực tế, việc hiểu rõ các yếu tố quyết định độ bám không chỉ giúp tránh những sai lầm tốn kém mà còn mang lại cảm giác yên tâm khi công trình chịu được thời tiết khắc nghiệt. Bài viết dưới đây sẽ đi sâu vào từng yếu tố, đồng thời đưa ra những ví dụ thực tế để bạn có thể hình dung rõ hơn về quá trình thi công trong môi trường ẩm ướt.

Môi trường ẩm ướt có thể gây ra những vấn đề gì cho bề mặt tường?

Trước khi nói về các yếu tố ảnh hưởng, cần xác định rõ “ẩm ướt” trong ngữ cảnh thi công. Độ ẩm không chỉ là lượng nước trong không khí mà còn bao gồm độ ẩm nội tại của vật liệu nền, độ ẩm tường và thậm chí là độ ẩm của các công cụ thi công. Khi độ ẩm tăng, bề mặt tường có thể xuất hiện hiện tượng độ ẩm bám dính (condensation) hoặc độ ẩm thấm sâu (absorption), làm giảm khả năng bám dính của lớp sơn và chất chống thấm.

Hiện tượng ngưng tụ trên bề mặt tường

• Ngưng tụ xảy ra khi nhiệt độ bề mặt tường thấp hơn nhiệt độ điểm sương của không khí xung quanh.
• Những giọt nước nhỏ này tạo thành một lớp ẩm mỏng, khiến lớp keo dính không thể bám chắc vào bề mặt.
• Trong thực tế, các công trình mới xây ở khu vực ven sông hoặc gần biển thường gặp hiện tượng này trong những tuần đầu sau khi thi công.

Thấm sâu qua các lớp vật liệu

• Vật liệu như gạch, bê tông, thạch cao có khả năng hút ẩm tùy thuộc vào độ thấm và độ rỗng của chúng.
• Khi tường đã hấp thụ nước, lớp keo sẽ phải “đối mặt” với một môi trường ẩm ướt thay vì khô ráo, dẫn đến giảm độ bám và tăng khả năng bong tróc.
• Ví dụ, trong một dự án nhà ở tại miền Trung, các bức tường gạch không được xử lý đúng cách đã gây ra hiện tượng bong tróc sơn sau chỉ 3 tháng sử dụng.

Yếu tố vật lý nào quyết định độ bám của sơn và chất chống thấm?

Không phải chỉ có độ ẩm mới ảnh hưởng, mà còn có những yếu tố vật lý khác mà người thi công thường bỏ qua.

Độ nhám và độ thô của bề mặt

Độ nhám (roughness) giúp tạo “cạm bẫy” cho các phân tử keo, tăng diện tích tiếp xúc và cải thiện độ bám. Khi bề mặt quá nhẵn, lớp sơn có xu hướng trượt và không bám chắc. Ngược lại, nếu bề mặt quá gồ ghề, keo có thể không lan đều, dẫn đến những điểm yếu.

Độ thấm và độ rỗng của vật liệu nền

Vật liệu có độ thấm cao (như bê tông chưa đóng rắn hoàn toàn) sẽ hút keo nhanh, làm keo không có thời gian “bám” đủ lâu. Độ rỗng cao cũng đồng nghĩa với việc có nhiều lỗ rỗng có thể chứa nước, làm giảm hiệu quả của lớp chống thấm.

Nhiệt độ bề mặt trong quá trình thi công

Nhiệt độ ảnh hưởng trực tiếp tới tốc độ khô và độ nhớt của sơn. Khi nhiệt độ thấp, sơn trở nên dày đặc, khó lan rộng và thời gian khô kéo dài, tạo điều kiện cho độ ẩm thấm vào lớp keo. Ngược lại, nhiệt độ quá cao có thể làm sơn bốc hơi nhanh, không đủ thời gian tạo liên kết cơ học với bề mặt.

Làm sao để chuẩn bị bề mặt tường sao cho đạt độ bám tối ưu trong môi trường ẩm ướt?

Việc chuẩn bị bề mặt không chỉ là “làm sạch” mà còn là “tối ưu hoá” các yếu tố vật lý và hoá học để keo có thể “bám” mạnh mẽ nhất có thể.

Kiểm tra và đo độ ẩm của tường

• Sử dụng máy đo độ ẩm (moisture meter) để xác định mức độ ẩm thực tế của tường. Thông thường, độ ẩm không nên vượt quá 12% đối với bê tông và 8% đối với thạch cao.
• Nếu độ ẩm cao, cần thực hiện các biện pháp khô khan như thông gió, sưởi ấm hoặc sử dụng máy thổiXem các sản phẩm Máy thổi không khí khô.

Áp dụng lớp nền (primer) phù hợp

Primer có chức năng “kết nối” giữa bề mặt và lớp sơn chính. Khi làm việc trong môi trường ẩm, nên chọn primer có khả năng chống thấm và chứa chất chống ẩm (anti‑moisture additives). Điều này giúp giảm khả năng thấm nước vào lớp sơn sau này.

Thực hiện quá trình “đánh bóng” nhẹ nhàng

Việc dùng giấy nhám hoặc máy đánh bóng để tạo độ nhám vừa phải cho bề mặt là cần thiết. Tuy nhiên, cần tránh tạo các vết xước sâu vì chúng sẽ trở thành “điểm yếu” khi nước thâm nhập.

Đảm bảo thời gian “cure” cho lớp nền

Sau khi bôi primer, không nên vội vàng áp dụng lớp sơn chính. Thời gian “cure” (hồi phục) của primer thường từ 4‑6 giờ tùy vào loại sản phẩm và điều kiện môi trường. Khi môi trường ẩm, thời gian này có thể kéo dài, vì vậy nên kiểm tra lại độ khô của primer trước khi tiến hành bước tiếp theo.

Chất chống thấm nào phù hợp nhất với tường chịu ẩm liên tục?

Không phải mọi chất chống thấm đều có khả năng “đánh bại” độ ẩm. Việc lựa chọn phụ thuộc vào tính chất của tường, mức độ ẩm và yêu cầu độ bền lâu dài.

Chất chống thấm dạng polymer

Những sản phẩm này thường chứa acrylic, polyurethane hoặc epoxy, tạo ra một lớp màng liền mạch, không thấm nước. Đặc điểm nổi bật là khả năng dính tốt trên bề mặt đã được chuẩn bị đúng cách, đồng thời chịu được dao động nhiệt độ.

Chất chống thấm dạng dung môi

Loại này thường có độ bám cao trên bề mặt bê tông và gạch, nhưng cần lưu ý việc sử dụng trong môi trường kín và có độ ẩm cao vì dung môi có thể bị “cản trở” bởi hơi nước, làm giảm tốc độ bay hơi và hiệu quả phủ.

Chất chống thấm dạng gốc nước (water‑based)

Ưu điểm là ít độc hại, thân thiện với môi trường và dễ dàng làm sạch. Tuy nhiên, độ bám của chúng phụ thuộc vào việc kiểm soát độ ẩm môi trường; trong điều kiện quá ẩm, lớp phủ có thể không khô đều và tạo ra các “vết bọt” hoặc “đốm trắng”.

Những sai lầm thường gặp khi thi công trong môi trường ẩm ướt và cách tránh chúng

Những lỗi nhỏ có thể dẫn đến hậu quả lớn, đặc biệt khi môi trường đã không thuận lợi. Dưới đây là một số ví dụ thực tế và cách phòng ngừa.

Thi công khi nhiệt độ quá thấp

Trong một dự án tại cao nguyên, nhà thầu đã bắt đầu sơn khi nhiệt độ chỉ còn 8°C. Kết quả là lớp sơn không khô hoàn toàn, tạo ra lớp “mờ” và sau 2 tuần đã xuất hiện các vết nứt. Cách tránh: Đợi nhiệt độ lên trên 15°C hoặc sử dụng máy sưởi để duy trì nhiệt độ môi trường ổn định.

Không để lớp keo “cure” đầy đủ

Trong một khu chung cư, nhân công đã bôi lớp chống thấm và ngay lập tức phủ sơn lên trên vì “đúng tiến độ”. Sau vài tháng, tường bắt đầu xuất hiện hiện tượng “bong tróc” và nước thấm qua các vết nứt. Cách tránh: Đọc kỹ hướng dẫn thời gian “cure” của sản phẩm và kiểm tra độ khô bằng cảm giác tay hoặc thiết bị đo độ ẩm.

Sử dụng vật liệu không tương thích

Ví dụ, một công trình sử dụng sơn dầu trên nền tảng đã được phủ lớp chống thấm dạng acrylic. Hai loại vật liệu này không “kết hợp” tốt, dẫn đến hiện tượng bong tróc sớm. Cách tránh: Kiểm tra danh sách “compatible materials” trong hướng dẫn kỹ thuật của mỗi sản phẩm.

Những câu hỏi thường gặp khi làm việc với tường ẩm ướt

Liệu có nên dùng máy sấy để giảm độ ẩm trước khi thi công?

Máy sấy không khí (dehumidifier) là một giải pháp hiệu quả, nhất là trong những không gian kín như phòng tắm hoặc nhà kho. Tuy nhiên, việc chỉ dựa vào máy sấy mà không kiểm tra độ ẩm thực tế của bề mặt có thể dẫn đến “độ ẩm ẩn” vẫn tồn tại. Do đó, nên kết hợp máy sấy với đo độ ẩm bề mặt để đảm bảo kết quả.

Có nên thi công vào thời gian mưa liên tục không?

Trong mùa mưa, việc thi công ngoài trời thường gặp khó khăn. Nếu không thể tránh, nên lên kế hoạch thi công vào buổi sáng sớm khi độ ẩm không cao, đồng thời che chắn khu vực thi công bằng bạt nhựa hoặc lưới che để giảm tiếp xúc trực tiếp với mưa.

Thời gian khô của lớp sơn và chất chống thấm có thay đổi như thế nào khi độ ẩm môi trường tăng?

Thời gian khô thường kéo dài gấp 1,5‑2 lần so với điều kiện khô ráo. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ mà còn làm tăng khả năng nước thấm vào lớp keo trong quá trình khô, làm giảm độ bám. Do vậy, việc dự trù thời gian thi công dài hơn là cần thiết.

Làm sao để đánh giá độ bám sau khi thi công?

Đánh giá độ bám không phải chỉ dựa vào cảm quan mắt mà còn có các phương pháp kiểm tra thực tế.

Kiểm tra bằng cách “cào” nhẹ

Sau khi lớp sơn hoặc chất chống thấm đã khô hoàn toàn (thường từ 24‑48 giờ tùy sản phẩm), dùng một dao nhọn hoặc móc kim loại cào nhẹ lên bề mặt. Nếu lớp keo không bị bong ra hoặc có dấu hiệu “bám chắc”, thì độ bám được xem là đạt yêu cầu.

Sử dụng thiết bị đo độ bám (pull‑off test)

Trong các dự án lớn, các nhà thầu thường dùng máy đo độ bám để xác định lực tối đa cần thiết để tách lớp keo khỏi bề mặt. Kết quả thường được so sánh với tiêu chuẩn kỹ thuật của nhà sản xuất (thường từ 1‑3 MPa).

Quan sát biểu hiện sau 1‑2 tuần

Trong thời gian này, nếu không xuất hiện vết nứt, bong tróc hoặc hiện tượng “điểm ẩm” trên bề mặt, thì lớp keo đã thực hiện tốt vai trò bảo vệ. Ngược lại, bất kỳ dấu hiệu nào xuất hiện đều là tín hiệu cần kiểm tra lại quy trình thi công.

Qua những câu hỏi và câu trả lời trên, hy vọng bạn đã có cái nhìn toàn diện về các yếu tố ảnh hưởng tới độ bám của sơn và chất chống thấm khi thi công trong môi trường ẩm ướt. Khi đã nắm vững kiến thức này, việc lựa chọn phương pháp thi công, vật liệu và thời gian thực hiện sẽ trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn.

Vậy trong trường hợp của bạn, yếu tố nào sẽ là “điểm nút” quyết định để đạt được độ bám tối ưu nhất?