Những lỗi thường gặp khi bôi keo tản nhiệt: áp dụng lực quá mạnh hoặc không làm sạch bề mặt, ảnh hưởng tới hiệu suất làm mát

Nhắc đến việc lắp ráp một chiếc máy tính mới hoặc thay thế bộ tản nhiệt cũ, cảm giác hồi hộp thường xuất hiện ngay từ khi mở hộp keo tản nhiệtXem các sản phẩm Keo Tản Nhiệt. Bạn vừa cầm trên tay một ống keo trong suốt, vừa tưởng tượng tới tiếng quạt xoay êm ái và nhiệt độ CPU hạ xuống mức lý tưởng. Thế nhưng, chỉ một thao tác bôi keo không đúng cách cũng có thể khiến mọi kỳ vọng bị đảo lộn, khiến máy “đốt cháy” thay vì “làm mát”. Bài viết này sẽ cùng bạn khám phá những lỗi thường gặp khi bôi keo tản nhiệt, từ những chuẩn bị trước khi dùng, những sai lầm trong quá trình bôi, cho tới những chú ý sau khi đã hoàn tất.

Trước khi bôi keo tản nhiệt: chuẩn bị không thể bỏ qua

Đây là giai đoạn mà nhiều người thường nghĩ chỉ cần “đánh một lớp” là xong. Thực tế, việc chuẩn bị bề mặt và môi trường làm việc có thể quyết định chất lượng kết nối giữa CPU và bộ tản nhiệt.

Không làm sạch bề mặt đúng cách

Một trong những lỗi phổ biến nhất là bỏ qua việc loại bỏ lớp dầu mỡ, bụi bám trên bề mặt chip và tản nhiệt. Dầu mỡ của tay người, hoặc các dư lượng keo cũ, sẽ tạo ra một lớp cách điện mỏng, ngăn cản keo tản nhiệt lan tỏa đều. Khi keo không tiếp xúc chặt chẽ, nhiệt sẽ không được truyền đi một cách tối ưu, khiến nhiệt độ CPU tăng nhanh.

Để tránh tình trạng này, bạn nên dùng một miếng vải không xơ hoặc giấy thấm nhẹ, kết hợp với dung dịch cồn isopropyl (tối thiểu 70%). Dùng cồn sẽ làm tan chảy dầu mỡ, đồng thời không để lại chất cặn. Đặt miếng vải lên bề mặt, xoay nhẹ nhàng theo vòng tròn, sau đó để cho bề mặt khô hoàn toàn trước khi tiến hành bôi keo.

Chọn đúng loại keo tản nhiệt

Mặc dù không đề cập tới thương hiệu, nhưng việc hiểu rõ đặc tính của keo tản nhiệt là cần thiết. Một số keo có độ nhớt cao, thích hợp cho việc áp dụng lực nhẹ; trong khi đó keo dạng gel nhẹ hơn thường cần áp lực nhẹ hơn để lan tỏa. Việc lựa chọn không phù hợp sẽ dẫn đến việc bạn phải “bù lực” quá mức, gây ra những vấn đề về sức ép lên CPU.

Chuẩn bị môi trường làm việc

Độ ẩm và nhiệt độ phòng cũng ảnh hưởng tới quá trình bôi keo. Nếu không khí quá ẩm, keo có thể hút ẩm nhanh, làm giảm độ dẻo và khả năng bám dính. Ngược lại, môi trường quá khô có thể làm keo nhanh khô lại, khiến việc lan tỏa không đồng đều. Vì vậy, một không gian làm việc có nhiệt độ khoảng 20‑25 °C và độ ẩm vừa phải sẽ là lựa chọn tốt nhất.

Trong khi bôi keo tản nhiệt: những sai lầm dễ mắc phải

Đây là giai đoạn mà hầu hết người dùng cảm thấy “đủ rồi, chỉ cần bôi một lớp mỏng” nhưng thực tế lại có nhiều chi tiết cần lưu ý.

Áp dụng lực quá mạnh

Khi lắp đặt tản nhiệt, một số người nghĩ rằng việc ép mạnh sẽ giúp keo “ép chặt” hơn, nhưng thực tế, áp lực quá lớn có thể gây ra một số vấn đề. Đầu tiên, lực mạnh có thể làm biến dạng lớp keo, tạo ra các “bong bóng” hoặc “khe hở” trong keo, làm giảm diện tích tiếp xúc thực tế. Thứ hai, áp lực mạnh có thể làm hỏng bề mặt silicon hoặc thậm chí gây nứt vỡ chip CPU, đặc biệt là các chip có lớp bảo vệ mỏng.

Thay vì cố gắng ép mạnh, hãy để keo tự “đi vào” dưới áp lực nhẹ. Khi đặt tản nhiệt lên CPU, đặt nhẹ nhàng rồi xoay nhẹ một vòng để keo lan tỏa đều. Sau đó, chỉ cần áp lực vừa phải, đủ để giữ tản nhiệt ở vị trí mà không gây biến dạng.

Làm keo quá dày hoặc quá mỏng

Một lớp keo quá dày sẽ tạo ra “đệm” không cần thiết, làm giảm khả năng truyền nhiệt từ CPU sang tản nhiệt. Ngược lại, một lớp keo quá mỏng có thể không lấp đầy các khe hở vi mô trên bề mặt chip, dẫn tới “điểm nóng”. Điều quan trọng là đạt được độ dày vừa phải, thường chỉ khoảng 0,1‑0,2 mm – đủ để lấp đầy các khe hở nhưng không tạo ra lớp bôi trơn thừa.

Để kiểm soát độ dày, một cách đơn giản là dùng “phương pháp chấm một giọt”. Đặt một giọt keo vừa đủ ở trung tâm CPU, sau đó đặt tản nhiệt lên và để nó tự lan tỏa. Khi tản nhiệt được tháo ra, lớp keo sẽ có hình dạng đồng đều, không quá dày, không quá mỏng.

Không để keo “định hình” đúng thời điểm

Keo tản nhiệt thường có thời gian “cứng lại” (cure time) khác nhau, tùy thuộc vào công thức. Nếu bạn lắp ráp ngay sau khi bôi, keo có thể chưa đạt độ bám dính tối ưu, dẫn tới việc tản nhiệt di chuyển nhẹ trong quá trình sử dụng, gây ra hiện tượng “điểm nóng” không đều.

Trong một số trường hợp, việc để keo “nghỉ” trong khoảng 5‑10 phút trước khi siết chặt ốc sẽ giúp keo chảy đều hơn, tạo ra lớp liên kết đồng nhất. Tuy nhiên, không nên để quá lâu vì keo sẽ bắt đầu cứng lại và khó điều chỉnh.

Sử dụng dụng cụ không phù hợp

Thay vì dùng dao kéo, que gỗ hay các vật cứng để “trải” keo, bạn nên sử dụng dụng cụ mềm như thẻ nhựa hoặc bút dạ. Dụng cụ cứng có thể làm rách keo, tạo ra các vết nứt nhỏ, ảnh hưởng đến khả năng truyền nhiệt.

Sau khi bôi keo tản nhiệt: kiểm tra và duy trì

Hoàn thành việc bôi keo không đồng nghĩa với việc công việc đã kết thúc. Việc kiểm tra lại kết quả và duy trì bề mặt là bước cuối cùng quyết định hiệu suất làm mát lâu dài.

Kiểm tra áp lực siết ốc

Ốc tản nhiệt thường có một mức siết chuẩn, quá chặt sẽ tạo áp lực quá mạnh, quá lỏng sẽ không giữ được tản nhiệt ổn định. Khi siết, hãy dùng một vòng xoắn đồng đều, cảm nhận mức độ “căng” nhẹ. Nếu cảm thấy ốc đã chặn lại, dừng lại và kiểm tra lại vị trí keo để đảm bảo không có “bong bóng” nào xuất hiện.

Kiểm tra nhiệt độ sau khi lắp đặt

Khởi động hệ thống và theo dõi nhiệt độ CPU trong vài phút đầu tiên. Nếu nhiệt độ vẫn cao bất thường, có thể là do keo chưa lan tỏa đồng đều hoặc có bọt khí trong keo. Trong trường hợp này, bạn có thể tạm thời tắt máy, tháo tản nhiệt, kiểm tra lại keo và thực hiện quy trình bôi lại một cách cẩn thận hơn.

Duy trì bề mặt sạch sẽ trong các lần nâng cấp tiếp theo

Khi bạn quyết định thay đổi bộ tản nhiệt hoặc nâng cấp CPU, việc loại bỏ keo cũ là một công việc quan trọng. Dùng cồn isopropyl và miếng vải không xơ để làm sạch cả bề mặt chip và tản nhiệt. Đảm bảo không còn bất kỳ vết keo nào dính lại, vì chúng sẽ gây cản trở khi bôi keo mới.

Tránh việc “tái sử dụng” keo cũ

Keo tản nhiệt sau khi đã được sử dụng một lần thường mất đi tính dẻo và độ bám dính. Dù có vẻ “tiết kiệm”, việc tái sử dụng keo cũ sẽ giảm hiệu suất làm mát đáng kể. Thay vào đó, hãy chuẩn bị một ống keo mới cho mỗi lần lắp đặt, để đảm bảo độ đồng nhất và độ bám dính tối ưu.

Quan sát dấu hiệu “điểm nóng” trong thời gian dài

Trong quá trình sử dụng thường ngày, nếu bạn nhận thấy nhiệt độ CPU tăng dần mà không có thay đổi phần mềmXem các sản phẩm Phần Mềm, có thể là do keo đã mất dần tính năng truyền nhiệt. Điều này thường xảy ra khi keo bị khô, hoặc khi bề mặt tản nhiệt bị bám bụi. Việc vệ sinh định kỳ bề mặt tản nhiệt bằng cồn nhẹ và thay keo mới mỗi 2‑3 năm sẽ giúp duy trì hiệu suất làm mát ổn định.

Cuối cùng, một quan sát thực tế mà mình thường gặp là: những người chú trọng vào việc “làm sạch bề mặt” và “điều chỉnh lực ép” thường có kết quả nhiệt độ CPU ổn định hơn hẳn so với những người chỉ “đánh một lớp” keo và bỏ qua các chi tiết nhỏ. Khi mọi bước chuẩn bị và thực hiện được thực hiện một cách tỉ mỉ, keo tản nhiệt không chỉ giúp giảm nhiệt độ mà còn kéo dài tuổi thọ của CPU và tản nhiệt, mang lại trải nghiệm máy tính mượt mà, yên tâm hơn trong những giờ làm việc hay giải trí.