Những chi tiết lắp đặt ghế ngồi ô tô cho bé có thể gây bất ngờ và ảnh hưởng tới an toàn khi di chuyển

Trong những năm gần đây, việc lắp đặt ghế ngồi ô tô cho bé đã trở thành một phần không thể thiếu trong mỗi gia đình có trẻ nhỏ. Tuy nhiên, không ít bậc cha mẹ vẫn còn bỏ qua những chi tiết nhỏ nhưng quan trọng, khiến cho mức độ an toàn của bé khi di chuyển không đạt yêu cầu. Bài viết này sẽ đi sâu vào các yếu tố thường bị quên lãng, những “bẫy” tiềm ẩn khi lắp đặt ghế ngồi, và cách khắc phục chúng sao cho phù hợp với tiêu chuẩn an toàn hiện hành.

Hiểu đúng mục đích và vị trí lắp đặt ghế ngồi

Trước khi bắt tay vào việc lắp ghế, người dùng cần nắm rõ độ tuổi, cân nặng và chiều cao của bé để chọn đúng loại ghế phù hợp. Một chiếc ghế có thể được thiết kế cho trẻ sơ sinh (0‑13kg) hoặc trẻ lớn hơn (9‑18kg), nhưng việc sử dụng sai loại sẽ làm giảm hiệu quả bảo vệ trong trường hợp va chạm.

Vị trí lắp đặt trong xe cũng ảnh hưởng đáng kể tới mức độ an toàn. Theo các nghiên cứu, ghế ngồi sau ghế lái thường giảm nguy cơ chấn thương nghiêm trọng hơn so với ghế phía trước, đặc biệt là khi xe không được trang bị túi khí phía trước. Tuy nhiên, khi lắp đặt ở hàng ghế sau, người lớn cần chú ý tới khoảng cách an toàn giữa ghế và lưng ghế sau, tránh việc ghế bị ép quá mạnh vào lưng ghế.

Chi tiết “bất ngờ” khi gắn dây đai an toàn

Chiều dài dây đai không phù hợp

Nhiều bậc cha mẹ thường cắt ngắn hoặc kéo dài dây đai mà không kiểm tra đúng mức. Dây đai quá ngắn sẽ gây áp lực mạnh vào cổ và ngực bé, trong khi dây đài quá dài sẽ để lại khoảng trống, khiến bé có thể di chuyển trong ghế và mất vị trí bảo vệ khi xảy ra va chạm.

Để tránh lỗi này, cần đảm bảo dây đai được căng vừa đủ khi kéo thắt, sao cho phần vòng đai ở vai bé nằm ngang và không chạm vào cổ. Khi bé ngồi thẳng, phần vòng đai dưới bụng nên chạm nhẹ vào bụng, không gây cảm giác nén sâu.

Không sử dụng khóa an toàn (lock) đúng cách

Hầu hết các ghế ngồi hiện nay đều được trang bị cơ chế khóa an toàn (lock) cho dây đai. Tuy nhiên, một số phụ huynh chỉ “bám” vào dây mà không kích hoạt cơ chế này, khiến dây đai có thể lỏng ra trong quá trình di chuyển. Khi có va chạm, dây đai sẽ không giữ bé ở vị trí cố định, tăng nguy cơ chấn thương.

Quy trình kích hoạt thường bao gồm việc kéo dây đai lên cao hơn mức chạm vào vai bé, sau đó nhả nhẹ để cơ chế “khoá” tự động. Nếu không chắc chắn, người dùng nên tham khảo hướng dẫn sử dụng hoặc nhờ nhân viên chuyên môn kiểm tra.

Vị trí và hướng của ghế ngồi

Góc nghiêng của ghế không đúng tiêu chuẩn

Ghế ngồi cho trẻ sơ sinh thường có góc nghiêng từ 30°‑45°, giúp bé duy trì đường thở tự nhiên và giảm áp lực lên lưng. Khi góc nghiêng quá thẳng (gần 90°) hoặc quá nghiêng, bé có thể gặp khó khăn trong việc hô hấp, thậm chí gây ra tình trạng nghẹt thở trong trường hợp xảy ra tai nạn.

Đối với ghế chuyển đổi (growing seat), góc nghiêng thường có thể điều chỉnh. Khi bé lớn hơn, việc thay đổi góc để bé ngồi thẳng hơn là hợp lý, nhưng cần kiểm tra lại độ căng của dây đai và vị trí đầu gối để đảm bảo an toàn.

Hướng mặt ghế ngồi

Đối với trẻ sơ sinh, hầu hết các nhà sản xuất khuyến cáo ghế nên được lắp theo hướng ngược lại với chiều di chuyển của xe (đối mặt vào phía sau). Lý do là khi va chạm, lực tác động sẽ phân tán qua cơ thể bé, giảm nguy cơ chấn thương sọ não. Khi bé đã đủ lớn (thường trên 2 tuổi hoặc trên 22kg), có thể chuyển sang lắp ghế hướng về phía trước, nhưng vẫn cần tuân thủ hướng dẫn cụ thể của nhà sản xuất.

Kiểm tra độ chắc chắn của điểm gắn ghế

Hệ thống LATCH (Lower Anchors and Tethers for Children) không được lắp đúng

Hệ thống LATCH là tiêu chuẩn ở nhiều quốc gia, cho phép gắn ghế trực tiếp vào các điểm neo trong xe mà không cần dùng dây đai xe. Tuy nhiên, nếu các neo không được siết chặt hoặc bị gập, ghế sẽ bị lỏng khi xe di chuyển.

Để kiểm tra, người dùng nên kéo mạnh ghế lên và xuống. Nếu ghế di chuyển nhiều hơn 2,5 cm, nghĩa là các neo chưa được siết chặt đủ. Khi gặp tình huống này, cần điều chỉnh lại hoặc thay đổi vị trí gắn sao cho ghế nằm yên tại vị trí cố định.

Vị trí gắn tethers (dây kéo) không chính xác

Dây kéo (tether) thường được sử dụng cho ghế ngồi hướng về phía trước, giúp cố định phần trên của ghế. Nếu không gắn dây kéo vào điểm neo đúng (thường nằm ở phía sau ghế lái hoặc ghế hành khách), lực va chạm sẽ không được phân bố đồng đều, tăng áp lực lên phần cổ và đầu của bé.

Người dùng nên luôn kiểm tra xem dây kéo đã được gắn chắc vào điểm neo và không bị rối, đồng thời kéo dây để kiểm tra độ căng. Một dây kéo quá lỏng sẽ làm giảm khả năng bảo vệ, trong khi dây quá căng có thể gây biến dạng khung ghế.

Những yếu tố môi trường bên trong xe ảnh hưởng tới an toàn ghế ngồi

Nhiệt độ và độ ẩm

Trong những ngày nắng nóng, ghế ngồi có thể trở nên quá nóng, gây khó chịu cho bé và làm giảm độ bám của các vật liệu như da hoặc nhựa. Ngược lại, trong thời tiết lạnh, các bộ phận nhựa có thể trở nên giòn, dễ gãy khi va chạm.

Giải pháp đơn giản là sử dụng một lớp vải bảo vệ hoặc chăn mỏng để giảm nhiệt độ tiếp xúc, đồng thời kiểm tra định kỳ các bộ phận bằng nhựa để phát hiện dấu hiệu nứt, vỡ.

Vật dụng để đồ trong xe

Đôi khi các vật dụng như túi xách, đồ chơiXem các sản phẩm Đồ chơi, hoặc thậm chí các túi đựng đồ dùng trẻ em được để trên ghế sau hoặc trong khoang hành khách. Khi xảy ra va chạm, những vật dụng này có thể trở thành “vũ khí” di chuyển nhanh, gây chấn thương cho bé. Vì vậy, nên giữ khoang hành khách gọn gàng, tránh để đồ lỏng lẻo.

Thói quen lắp ghế ngồi và những sai lầm phổ biến

Không kiểm tra lại vị trí ghế sau mỗi lần di chuyển

Nhiều gia đình chỉ kiểm tra ghế một lần khi mua về, sau đó không kiểm tra lại khi ghế đã được sử dụng một thời gian. Tuy nhiên, độ căng của dây đai, vị trí của các neo và độ bám của ghế có thể thay đổi theo thời gian sử dụng và các va chạm nhẹ.

Thực hành tốt là kiểm tra lại ghế ít nhất một lần mỗi tháng, hoặc mỗi khi ghế bị di chuyển sang vị trí mới. Điều này giúp phát hiện sớm những vấn đề như dây đai lỏng, neo bị lỏng, hoặc ghế bị biến dạng.

Lắp ghế trên mặt ghế sau khi lắp ghế phía trước

Khi một gia đình có nhiều trẻ, việc lắp ghế ngồi cho bé thứ hai thường được thực hiện trên cùng một hàng ghế. Nếu không cân nhắc đúng vị trí và khoảng cách giữa các ghế, lực va chạm sẽ truyền từ một ghế sang ghế khác, làm giảm khả năng bảo vệ của từng ghế.

Giải pháp là lắp ghế ở các vị trí cách nhau ít nhất 30 cm, hoặc sử dụng các phụ kiện giữ khoảng cách nếu không có đủ không gian. Ngoài ra, nên ưu tiên lắp ghế ngược lại phía sau cho bé nhỏ hơn, và ghế hướng về phía trước cho bé lớn hơn.

Những câu hỏi thường gặp khi lắp đặt ghế ngồi cho bé

• Ghế ngồi có cần lắp trên băng ghế hay có thể lắp trên ghế đệm? – Hầu hết các ghế ngồi được thiết kế để lắp trên băng ghế cứng, vì bề mặt này cung cấp độ ổn định tốt hơn. Nếu lắp trên ghế đệm mềm, cần chắc chắn rằng ghế không bị trượt và các neo vẫn giữ chắc.
• Có nên thay đổi vị trí ghế khi xe có người lớn ngồi ở phía trước không? – Không cần thiết, miễn là ghế đã được lắp chắc và dây đai đã được căng đúng. Tuy nhiên, nếu người lớn di chuyển thường xuyên, có thể gây rung lắc nhẹ, nên kiểm tra lại độ chặt của ghế sau mỗi chuyến đi dài.
• Làm sao biết ghế đã được lắp đúng tiêu chuẩn? – Một cách đơn giản là thực hiện “kiểm tra 2 cm”: kéo ghế lên và xuống; nếu ghế di chuyển ít hơn 2 cm, thì được xem là lắp chắc. Ngoài ra, nhiều trung tâm kiểm tra an toàn xe có dịch vụ kiểm tra ghế ngồi miễn phí.
• Ghế ngồi có cần được thay thế khi bé lớn hơn một chút không? – Khi bé vượt quá giới hạn trọng lượng hoặc chiều cao do nhà sản xuất quy định, ghế sẽ mất khả năng bảo vệ. Thay vào đó, nên chuyển sang ghế chuyển đổi hoặc ghế phụ trợ phù hợp hơn.

Hướng dẫn thực hành kiểm tra an toàn trước mỗi chuyến đi

Để giảm thiểu rủi ro, người dùng nên thực hiện một quy trình ngắn gọn mỗi khi chuẩn bị lên đường:

• Kiểm tra lại độ căng của dây đai bằng cách kéo mạnh cả hai bên; dây phải căng vừa, không có độ lỏng.
• Đảm bảo các neo LATCH hoặc các móc gắn đã được siết chặt; không có dấu hiệu gập hoặc lỏng.
• Kiểm tra góc nghiêng của ghế bằng cách so sánh với thước đo góc hoặc nhờ người lớn đứng bên cạnh để cảm nhận.
• Đảm bảo không có vật dụng lỏng lẻo trong khoang hành khách có thể di chuyển trong quá trình di chuyển.
• Kiểm tra lại vị trí của ghế sau khi có người ngồi vào ghế lái hoặc ghế hành khách, để đảm bảo không có sự dịch chuyển.

Thực hiện các bước này chỉ mất vài phút, nhưng có thể tạo ra sự khác biệt lớn trong việc bảo vệ tính mạng và sức khỏe của bé.

Cuối cùng, việc lắp đặt ghế ngồi ô tô cho bé không chỉ là một công việc kỹ thuật mà còn là một hành động trách nhiệm của mỗi phụ huynh. Khi chú ý đến những chi tiết “bất ngờ” như độ dài dây đai, góc nghiêng, vị trí lắp đặt và môi trường bên trong xe, chúng ta đã tạo ra một lớp bảo vệ mạnh mẽ hơn cho những người thân yêu nhất. Hãy luôn nhớ rằng an toàn không bao giờ là một điều có thể bỏ qua, dù là một chi tiết nhỏ nhất.