NAS hoạt động vào đêm khuya, mẹo tối ưu tốc độ để yên tĩnh và không gây phiền cho người chung phòng

Trong những đêm yên tĩnh, tiếng rì rầm nhẹ từ một thiết bị gắn trên bàn làm việc có thể là dấu hiệu của một chiếc NAS đang làm việc. Đối với những người sống chung phòng – sinh viên, người đi làm thuê, hoặc các gia đình trẻ – tiếng ồn và tốc độ truy cập của NAS vào giờ khuya không chỉ ảnh hưởng tới giấc ngủ mà còn quyết định mức độ hài hòa trong không gian chung. Bài viết sẽ đi sâu vào các yếu tố gây ra tiếng ồn, cách tối ưu tốc độ mà không làm phiền người cùng phòng, và đưa ra những góc nhìn thực tiễn để người dùng tự cân nhắc giải pháp phù hợp.

Nguyên nhân NAS phát ra tiếng ồn vào ban đêm

Đa phần tiếng ồn xuất phát từ hai nguồn chính: quạt làm mát và đĩa cứng quay. Khi hệ thống nhận được yêu cầu sao lưu, đồng bộ hoặc truyền dữ liệu lớn, CPU và bộ điều khiển đĩa sẽ tăng tải, khiến quạt quay nhanh hơn để duy trì nhiệt độ ổn định. Đối với các model sử dụng đĩa HDD, tốc độ quay (RPM) cao cũng làm tăng âm thanh cơ học.

Một yếu tố không nên bỏ qua là các tác vụ nền như dịch vụ media server, Docker container, hoặc các ứng dụng giám sát. Khi chúng được cấu hình để chạy liên tục, ngay cả trong giờ ngủ, NAS vẫn sẽ kích hoạt đĩa và quạt. Nhận biết nguồn gốc tiếng ồn giúp người dùng quyết định nên can thiệp vào đâu để giảm thiểu ảnh hưởng.

Đánh giá môi trường chung phòng

Trước khi thay đổi cấu hình, việc hiểu môi trường âm thanh của phòng là cần thiết. Một phòng có tường mỏng, sàn gỗ hoặc cửa sổ mở sẽ truyền âm thanh dễ dàng hơn so với phòng có thảm dày, rèm cản âm. Ngoài ra, mức độ nhạy cảm của người chung phòng (độ tuổi, thói quen ngủ) cũng quyết định mức độ chấp nhận tiếng ồn.

• Độ cách âm: Đánh giá bằng cách đứng ở một góc phòng, lắng nghe tiếng NAS khi đang chạy tải nặng. Nếu âm thanh nghe rõ từ một mét, khả năng gây phiền toái là cao.
• Thời gian ngủ: Đối với người làm ca sáng, giờ ngủ thường sớm (22h-23h). Ngược lại, sinh viên thường ngủ muộn hơn. Điều này ảnh hưởng tới thời gian tối ưu hoá tải NAS.
• Thiết bị đồng thời: Nếu cùng phòng còn có máy tính, loaXem các sản phẩm Loa, hoặc máy lạnh, tiếng ồn của NAS có thể hòa lẫn hoặc nổi bật hơn.

Lịch trình sao lưu và đồng bộ – Đặt thời gian thông minh

Thay vì để NAS tự động sao lưu liên tục, người dùng có thể thiết lập lịch trình chạy vào thời điểm ít người sử dụng. Ví dụ, nếu mọi người đi ngủ lúc 23h, việc chuyển các công việc nặng sang 01h-03h sẽ giảm khả năng gây phiền. Tuy nhiên, cần cân nhắc rằng vào thời gian này, nhiệt độ phòng có thể tăng, khiến quạt phải làm việc mạnh hơn.

So sánh giữa sao lưu liên tục và sao lưu theo khung giờ

• Sao lưu liên tục: Đảm bảo dữ liệu luôn được cập nhật, nhưng tạo tải liên tục, tăng tiếng ồn và tiêu thụ năng lượng.
• Sao lưu theo khung giờ: Giảm tải trong giờ hoạt động của người dùng, nhưng có nguy cơ mất dữ liệu nếu máy bị tắt đột ngột trong khoảng thời gian không sao lưu.

Việc lựa chọn phụ thuộc vào mức độ quan trọng của dữ liệu và khả năng chấp nhận tiếng ồn của người chung phòng.

Chọn giao thức truyền tải phù hợp

Giao thức như SMB, NFS, AFP, hoặc rsync không chỉ ảnh hưởng tới tốc độ truyền mà còn tới mức độ tải CPU và hoạt động đĩa. Khi một giao thức tiêu tốn nhiều tài nguyên, NAS sẽ phải hoạt động mạnh hơn, dẫn đến tiếng ồn lớn hơn.

SMB vs NFS – Khi nào nên ưu tiên một trong hai?

• SMB (Server Message Block): Thân thiện với môi trường Windows, dễ cấu hình, nhưng thường tiêu tốn CPU cao hơn khi truyền file lớn.
• NFS (Network File System): Thích hợp với Linux/macOS, tối ưu hơn cho các file lớn và truyền dữ liệu liên tục, giảm tải CPU.

Trong một phòng có đa dạng hệ điều hành, việc chạy đồng thời cả hai giao thức có thể làm tăng tải tổng thể. Đánh giá nhu cầu thực tế và tắt giao thức không cần thiết sẽ giúp giảm hoạt động đĩa và tiếng ồn.

Điều chỉnh tốc độ quay đĩa và chế độ tiết kiệm năng lượng

Nhiều model NAS cho phép người dùng thiết lập chế độ tiết kiệm năng lượng (HDD standby) sau một khoảng thời gian không hoạt động. Khi chế độ này được bật, đĩa sẽ ngừng quay, giảm tiếng ồn đáng kể. Tuy nhiên, khi có yêu cầu truy cập, đĩa sẽ phải quay lại, gây ra độ trễ ngắn.

So sánh giữa chế độ “Always On” và “Standby”

• Always On: Đảm bảo tốc độ truy cập nhanh, nhưng quạt và đĩa luôn hoạt động, tiếng ồn không giảm.
• Standby: Giảm tiếng ồn và tiêu thụ điện năng, nhưng có thể gây độ trễ khi đĩa khởi động lại.

Đối với môi trường chung phòng, ưu tiên chế độ Standby với thời gian chờ ngắn (5–10 phút) thường là lựa chọn cân bằng.

Sử dụng “Quiet Mode” hoặc “Turbo Mode” – Lựa chọn dựa trên nhu cầu

Một số NAS cung cấp tính năng Quiet Mode, giảm tốc độ quay của quạt và giảm tần suất hoạt động đĩa khi tải nhẹ. Ngược lại, Turbo Mode tăng tốc độ quạt và cho phép đĩa chạy ở tốc độ cao hơn khi cần xử lý tải nặng.

Hiệu ứng domino khi bật Quiet Mode

Khi Quiet Mode được kích hoạt, nhiệt độ nội bộ có xu hướng tăng nhẹ do quạt chậm hơn. Nếu nhiệt độ vượt ngưỡng an toàn, NAS sẽ tự động chuyển sang Turbo Mode, khiến quạt tăng tốc đột ngột và tạo tiếng ồn lớn hơn. Vì vậy, việc giám sát nhiệt độ qua giao diện quản lý là cần thiết để tránh “điểm bứt phá” bất ngờ.

Vị trí đặt NAS trong phòng – Giảm truyền âm

Đặt NAS trên bề mặt cứng, gần tường hoặc trong góc phòng có thể làm âm thanh phản xạ mạnh hơn. Thay vào đó, đặt trên một tấm đệm cao su hoặc thảm dày sẽ hấp thụ một phần rung động. Ngoài ra, đặt NAS cao hơn mức mắt người (khoảng 1m) giúp âm thanh lan truyền lên không gian mở hơn, giảm cảm nhận tiếng ồn ở mức tai.

So sánh vị trí đặt trên bàn vs trong tủ

• Trên bàn: Dễ tiếp cận, nhưng tiếng quạt và rung động trực tiếp truyền tới không gian làm việc.
• Trong tủ kín: Giảm tiếng ồn đáng kể, nhưng có nguy cơ nhiệt độ tăng nhanh nếu không có luồng không khí đủ.

Giải pháp trung gian là đặt NAS trong một ngăn tủ có lỗ thông hơi hoặc sử dụng kệ mở với lưới thông gió.

Quạt tản nhiệt: Thụ động vs Chủ động

Nhiều NAS mới hỗ trợ tản nhiệt thụ động bằng ống nhiệt và bộ tản nhiệt kim loại, giảm đáng kể tiếng ồn. Tuy nhiên, khả năng tản nhiệt của hệ thống thụ động thường thấp hơn so với quạt chủ động, dẫn đến nhiệt độ cao hơn khi tải nặng.

So sánh hiệu năng và tiếng ồn

• Thụ động: Âm thanh gần như không có, phù hợp cho tải nhẹ như lưu trữ tĩnh, sao lưu định kỳ.
• Chủ động: Đảm bảo ổn định nhiệt độ trong tải cao, nhưng tiếng ồn tăng lên.

Trong môi trường chung phòng, nếu không thường xuyên thực hiện truyền tải dữ liệu lớn, việc chuyển sang model thụ động hoặc tắt quạt khi không cần thiết là cách hiệu quả để giữ yên tĩnh.

Giảm tải CPU bằng cách tắt các ứng dụng không cần

NAS hiện đại thường chạy nhiều dịch vụ: media server (Plex, Jellyfin), Docker containers, máy ảo, hoặc các gói phần mềmXem các sản phẩm Phần Mềm sao lưu. Khi những dịch vụ này không được sử dụng, chúng vẫn tiêu thụ CPU và gây quạt hoạt động. Đánh giá lại danh sách dịch vụ và tắt những thứ không cần thiết trong giờ ngủ sẽ giảm tải và tiếng ồn.

Ví dụ thực tế

• Người dùng thường bật Plex để stream phim vào buổi tối, nhưng sau 22h không còn xem nữa. Tắt Plex vào 23h giúp CPU giảm 15‑20%.
• Docker container chạy một script sao lưu dữ liệu tạm thời có thể được lên lịch chạy vào ban đêm, nhưng nếu không cần thiết, chỉ cần tắt container để giảm tải.

Quản lý băng thông qua QoS trên router

Trong một phòng có nhiều thiết bị kết nối, việc NAS chiếm quá nhiều băng thông có thể làm các thiết bị khác (điện thoại, laptopXem các sản phẩm Laptop) chậm lại, dẫn đến người dùng tăng tốc độ truyền dữ liệu và kích hoạt quạt. Đặt QoS (Quality of Service) trên router để ưu tiên các thiết bị khác trong giờ ngủ, đồng thời giới hạn băng thông dành cho NAS, giúp giảm tải CPU và hoạt động đĩa.

So sánh khi không có QoS vs có QoS

• Không có QoS: NAS có thể chiếm toàn bộ băng thông khi thực hiện sao lưu lớn, làm các thiết bị khác bị giật lag, người dùng có xu hướng tăng tốc độ sao lưu, gây tiếng ồn.
• Có QoS: NAS chỉ được phép sử dụng một phần băng thông (ví dụ 30%), giảm áp lực lên CPU và ổ đĩa, đồng thời duy trì trải nghiệm mạng ổn định cho các thiết bị khác.

Sử dụng SSD cache để giảm hoạt động đĩa HDD

Cache SSD cho các ổ HDD trong NAS giúp giảm số lần truy cập đĩa vật lý, đặc biệt là với các file thường xuyên được đọc/ghi. Khi một file đã có trong cache, NAS sẽ phục vụ nhanh hơn mà không cần quay đĩa, giảm tiếng ồn và tăng tốc độ phản hồi.

Sản phẩm bạn nên cân nhắc mua

Kính thể thao đổi màu đi đêm ngày kính chống bụi đi đường bảo vệ mắt chống tia UV hoạt động ngoài trời F1

Giá gốc: 99.540 đ - Giá bán: 79.000 đ (Tiết kiệm: 20.540 đ)

[Mẫu Mới Nhất] Đồ Chơi Máy Bay Phản Lực Điều Khiển Từ Xa Động cơ 4 cánh quạt, Có đèn led vào ban đêm

Giá gốc: 370.760 đ - Giá bán: 299.000 đ (Tiết kiệm: 71.760 đ)

Que Dạ Quang Phát Sáng 100 Que Giá Rẻ Chỉ 62000đ - Vòng Tay Dạ Quang Phát Quang

Giá gốc: 76.880 đ - Giá bán: 62.000 đ (Tiết kiệm: 14.880 đ)

Dải Phát Sáng Molle Gắn Balo - Đánh Dấu Phát Quang Chạy Đêm

Giá gốc: 95.232 đ - Giá bán: 79.360 đ (Tiết kiệm: 15.872 đ)

So sánh tốc độ truy cập với và không có cache

• Không có cache: Mỗi yêu cầu đọc/ghi phải thực hiện qua HDD, quạt và đĩa hoạt động liên tục.
• Có cache SSD: Hầu hết các truy cập lặp lại được xử lý bởi SSD, giảm tải cho HDD và quạt.

Đối với môi trường chung phòng, việc đầu tư một SSD nhỏ (từ 64GB) làm cache thường đủ để giảm đáng kể tiếng ồn khi làm việc với các dự án đa phương tiện.

Cập nhật firmware và phần mềm hệ thống

Những bản cập nhật firmware không chỉ mang lại tính năng mới mà còn tối ưu hoá quá trình quản lý nhiệt và tiêu thụ năng lượng. Một bản cập nhật có thể giảm tốc độ quạt ở mức tối thiểu khi nhiệt độ dưới ngưỡng nhất định, hoặc cải thiện thuật toán cân bằng tải CPU.

Hiệu ứng domino của việc không cập nhật

Nếu firmware cũ không tối ưu quạt, NAS sẽ luôn chạy ở tốc độ cao, gây tiếng ồn kéo dài. Khi nhiệt độ tăng, quạt sẽ tăng tốc hơn, làm tăng tiêu thụ điện năng và giảm tuổi thọ phần cứng – một vòng tròn tiêu cực ảnh hưởng tới môi trường chung phòng.

Thử nghiệm thực tế – Một ngày trong cuộc sống chung phòng

Giả sử ba người cùng sống trong một căn hộ: A là sinh viên, B là nhân viên văn phòng, C là freelancer thiết kế đồ họa. Họ quyết định chia sẻ một chiếc NAS 4 ổ để lưu trữ tài liệu, dự án và sao lưu máy tính. Đầu tiên, họ để NAS chạy sao lưu tự động vào 02h sáng, quạt bật liên tục và tiếng rì rầm khiến A không ngủ được. Sau khi thực hiện các bước tối ưu sau:

• Thiết lập lịch sao lưu từ 01h đến 02h, đồng thời bật chế độ Standby sau 5 phút không hoạt động.
• Chuyển giao thức NFS cho máy Linux của C và SMB cho máy Windows của B, tắt AFP không dùng.
• Áp dụng Quiet Mode và giảm tốc độ quạt xuống mức 30% khi nhiệt độ dưới 45°C.
• Đặt NAS trên một tấm đệm cao su và di chuyển vào góc phòng có rèm dày.
• Giới hạn băng thông NAS qua QoS ở 20% tổng băng thông.

Kết quả: Tiếng ồn giảm đáng kể, A có thể ngủ sâu hơn, trong khi B và C vẫn nhận được dữ liệu sao lưu kịp thời. Thời gian truyền dữ liệu giảm nhẹ do SSD cache, nhưng vẫn đáp ứng nhu cầu công việc.

Gợi mở suy nghĩ cho người dùng chung phòng

Việc cân bằng giữa hiệu suất và yên tĩnh không phải lúc nào cũng có giải pháp “một kích”. Mỗi phòng, mỗi người dùng có những ưu tiên khác nhau: một số có thể chấp nhận tiếng ồn để có tốc độ sao lưu nhanh, trong khi những người khác ưu tiên giấc ngủ. Bằng cách phân tích nguyên nhân tiếng ồn, thiết lập lịch trình hợp lý, tối ưu giao thức và cấu hình phần cứng, người dùng có thể tự tạo ra một môi trường chung phòng hài hòa mà không cần hy sinh quá mức nào.