Muốn bảo quản sữa tươi sau khi mua về, những lưu ý nào giúp duy trì độ tươi và an toàn thực phẩm?

Vào một buổi sáng cuối tuần, khi bạn vừa ra khỏi siêu thị với túi sữaXem các sản phẩm Sữa tươi vừa mua, cảm giác mát lạnh của chai sữa còn còn đọng lại trên tay. Tuy nhiên, khi đặt chai lên bếp và chuẩn bị làm bánh, bạn chợt nhớ mình đã để cánh cửa tủ lạnh mở một lúc để lấy rau. Vài giờ sau, khi mở nắp kiểm tra, một mùi hơi chua nhẹ xuất hiện và màu sữa dần chuyển sang hơi xám. Cảm giác bối rối ấy là cảnh tượng mà không ít người đã từng trải qua: sữa tươi mất đi độ tươi và an toàn thực phẩm chỉ vì một vài sai lầm trong cách bảo quản.

Hai cách tiếp cận thường gặp khi bảo quản sữa tươi

1. Đặt sữa ở ngăn cửa so với đặt trong ngăn chính

Phương pháp đầu tiên mà nhiều gia đình áp dụng là để chai sữa trên ngăn cửa của tủ lạnh, vì “tiện lợi” và “có thể lấy nhanh”. Ngăn cửa thường có nhiệt độ dao động hơn do mở đóng thường xuyên, trong khi ngăn chính duy trì nhiệt độ ổn định hơn, thường ở mức 2‑4 °C. Khi sữa được để ở ngăn cửa, mỗi lần mở tủ, không khí ấm từ bên ngoài sẽ xâm nhập, làm nhiệt độ bên trong tăng nhẹ, khiến vi khuẩn sinh sôi nhanh hơn.

Ngược lại, khi sữa được đặt trong ngăn chính, đặc biệt là ở vị trí phía dưới hoặc ở góc xa cửa, nhiệt độ ổn định giúp duy trì độ tươi lâu hơn. Tuy nhiên, nếu không chú ý đến việc sắp xếp, sữa có thể bị chạm vào thực phẩm chưa qua chế biến hoặc thực phẩm có mùi mạnh, tạo nguy cơ nhiễm chéo.

2. Sử dụng hộp nhựa gốc so với chuyển sang bình thủy tinh

Hộp nhựa gốc của sữa tươi thường được thiết kế để bảo vệ sản phẩm khỏi ánh sáng và oxy. Tuy nhiên, khi hộp bị rách hoặc không được đóng kín hoàn toàn, không khí sẽ xâm nhập và làm tăng tốc quá trình oxy hoá. Ngoài ra, nhựa có khả năng thấm mùi, vì vậy nếu đặt gần thực phẩm có mùi mạnh (củ cải, cá) thì sữa có thể hấp thụ mùi không mong muốn.

Những người chọn chuyển sữa sang bình thủy tinh thường làm như vậy vì thủy tinh không thấm mùi và có khả năng chịu nhiệt tốt hơn. Khi bảo quản trong bình thủy tinh, việc đậy kín bằng nắp đậy có cơ chế hút chân không hoặc nắp vặn chắc chắn sẽ giảm thiểu tiếp xúc với không khí. Tuy nhiên, nếu bình không được làm sạch kỹ lưỡng trước khi đổ sữa, vi khuẩn còn lại trên bề mặt sẽ nhanh chóng phát triển.

Yếu tố nhiệt độ và thời gian: nguyên lý cơ bản

Nhiệt độ lý tưởng cho sữa tươi

Sữa tươi là môi trường giàu dinh dưỡng, cung cấp đầy đủ protein, lactose và chất béo, là “bữa tiệc” cho vi khuẩn. Khi nhiệt độ vượt quá 4 °C, tốc độ sinh trưởng của vi khuẩn lên gấp nhiều lần. Ngược lại, ở mức 2 °C trở xuống, quá trình này chậm lại đáng kể, kéo dài thời gian bảo quản từ 5‑7 ngày (đối với sữa chưa mở) lên tới 10‑12 ngày (đối với sữa đã mở nhưng vẫn được bảo quản đúng cách).

Đây không chỉ là con số; thực tế, khi bạn để sữa trong tủ lạnh nhưng nhiệt độ dao động từ 5‑7 °C do tủ lạnh cũ hoặc mở cửa liên tục, bạn sẽ cảm nhận sự thay đổi mùi vị chỉ sau 2‑3 ngày. Vì vậy, việc kiểm tra nhiệt độ tủ lạnh bằng một chiếc nhiệt kế mini là bước đầu tiên để xác định môi trường bảo quản thực sự phù hợp.

Thời gian mở nắp và tái đóng

Mỗi lần mở nắp sữa, không khí ẩm và vi khuẩn từ môi trường bên ngoài sẽ tiếp xúc trực tiếp với bề mặt sữa. Nếu bạn chỉ lấy một lượng nhỏ và nhanh chóng đóng lại, ảnh hưởng sẽ ít hơn. Ngược lại, nếu để nắp mở trong thời gian dài, hoặc để nắp không được vặn chặt, không khí sẽ xâm nhập sâu vào trong, làm tăng độ pH và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.

Thực tế, trong một gia đình, sữa thường được dùng cho nhiều mục đích: uống trực tiếp, pha cà phêXem các sản phẩm Cà phê, làm bánh. Khi dùng cho mục đích nấu ăn, người ta thường rót một lượng lớn ra bát và để lại phần còn lại trong chai. Nếu không đóng kín ngay sau khi rót, phần sữa còn lại sẽ bị “hô hấp” trong môi trường ẩm ướt, dẫn đến hư hỏng nhanh hơn.

Kỹ thuật đơn giản nhưng hiệu quả để duy trì độ tươi

1. Đóng gói lại bằng màng bọc thực phẩm

Khi bạn rót một phần sữa ra bát, hãy để lại một khoảng không khí tối thiểu trong chai và dùng màng bọc thực phẩm để đậy kín phần mở. Màng bọc sẽ tạo một lớp rào cản vật lý, giảm tiếp xúc với không khí và giảm khả năng vi khuẩn xâm nhập.

2. Đặt chai sữa trên kệ đá trong tủ lạnh

Trong ngăn chính của tủ lạnh, một kệ đá (có đá lạnh) sẽ duy trì nhiệt độ thấp hơn một chút so với các khu vực khác. Đặt chai sữa lên kệ này giúp duy trì nhiệt độ ổn định hơn, đặc biệt trong những ngày nhiệt độ môi trường cao.

3. Sử dụng bình thủy tinh có nắp kín

Nếu bạn quyết định chuyển sang bình thủy tinh, hãy rửa sạch bình bằng nước sôi và để khô hoàn toàn trước khi đổ sữa. Nắp đóng kín sẽ ngăn không khí và mùi từ các thực phẩm khác xâm nhập, đồng thời giảm hiện tượng “đóng băng” bề mặt sữa khi nhiệt độ tủ lạnh giảm xuống mức thấp.

4. Kiểm tra ngày hết hạn và ghi chú ngày mở

Ngày hết hạn là chỉ số quan trọng, nhưng thực tế, sữa mở sẽ có thời gian sử dụng ngắn hơn. Ghi chú ngày mở lên nhãn chai bằng bút dạ sẽ giúp bạn nhớ thời gian bảo quản còn lại và tránh việc tiêu thụ sữa quá hạn.

Những sai lầm thường gặp và cách khắc phục

Sai lầm 1: Để sữa ở nhiệt độ phòng quá lâu trước khi cho vào tủ lạnh

Nhiều người cho sữa vào tủ lạnh sau khi đã để trên bàn bếp trong 30‑60 phút. Trong thời gian này, nhiệt độ sữa đã lên trên 20 °C, tạo điều kiện cho vi khuẩn nhanh chóng phát triển. Cách khắc phục đơn giản là mang sữa về nhà và đưa ngay vào tủ lạnh, hoặc nếu thời gian chờ dài, đặt sữa trong hộp cách nhiệt hoặc túi đá để giữ lạnh tạm thời.

Sai lầm 2: Đặt sữa gần thực phẩm có mùi mạnh

Thực phẩm như cá, tỏi, hành có khả năng phát tán mùi qua không khí trong tủ lạnh. Khi sữa được để ngay bên cạnh, mùi có thể thẩm thấu qua màng nhựa hoặc thủy tinh, làm giảm hương vị tự nhiên. Giải pháp là sắp xếp sữa ở các ngăn riêng, cách xa những thực phẩm này, hoặc đặt một tấm giấy bạc giữa chúng để giảm sự lan truyền mùi.

Sai lầm 3: Không thay đổi vị trí của sữa trong tủ lạnh

Đặt sữa luôn ở một vị trí cố định có thể khiến người dùng quên mất ngày mở và thời gian còn lại. Thay đổi vị trí mỗi tuần, đặt sữa ở các ngăn khác nhau sẽ tạo “điểm nhắc” cho người dùng, đồng thời giúp kiểm tra nhiệt độ ở các vị trí khác nhau của tủ lạnh.

Phản biện: Liệu các biện pháp trên có thực sự cần thiết?

Ở một góc nhìn, một số người cho rằng việc bảo quản sữa tươi chỉ cần giữ trong tủ lạnh và tuân thủ ngày hết hạn là đủ. Họ cho rằng các biện pháp như dùng bình thủy tinh, màng bọc thực phẩm hay đặt trên kệ đá chỉ là “công việc thừa thãi”. Tuy nhiên, khi xét đến thực tế rằng sữa là một sản phẩm dễ hỏng và có thể gây ngộ độc thực phẩm nếu tiêu thụ khi đã nhiễm khuẩn, những chi tiết nhỏ này trở nên quan trọng.

Ngược lại, có ý kiến cho rằng việc kiểm soát nhiệt độ và thời gian mở nắp đã đủ để duy trì độ tươi, và các biện pháp phụ trợ có thể làm tốn thời gian và công sức. Khi áp dụng trong môi trường gia đình bận rộn, việc thực hiện đầy đủ mọi biện pháp có thể trở nên khó khăn. Do đó, lựa chọn những biện pháp phù hợp với thói quen và điều kiện sinh hoạt là cách thực tế nhất.

Lợi ích lâu dài của việc bảo quản sữa đúng cách

Việc duy trì độ tươi của sữa không chỉ giúp bạn thưởng thức hương vị nguyên chất mà còn giảm nguy cơ tiêu thụ thực phẩm bị nhiễm khuẩn. Khi sữa được bảo quản đúng cách, thời gian sử dụng kéo dài, giảm lãng phí thực phẩm và giảm chi phí gia đình. Ngoài ra, việc tuân thủ quy trình bảo quản còn tạo thói quen tốt cho các thực phẩm khác, nâng cao nhận thức về an toàn thực phẩm trong gia đình.

Cuối cùng, khi bạn nhìn vào chai sữa còn tươi, không chỉ thấy màu trắng mịn mà còn cảm nhận được sự an tâm khi biết rằng bạn đã thực hiện những bước cần thiết để bảo vệ sức khỏe bản thân và những người thân yêu. Trong bức tranh rộng hơn của việc quản lý thực phẩm tại nhà, sữa tươi là một ví dụ điển hình cho thấy “chi tiết nhỏ” có thể tạo ra sự khác biệt lớn trong việc duy trì chất lượng và an toàn thực phẩm.