Mùa đông lạnh ẩm miền Bắc: chi tiết người chú ý khi đóng gói thực phẩm đông lạnh để giữ tươi

Thời tiết miền Bắc đang chuyển sang mùa đông lạnh ẩm, không chỉ khiến chúng ta phải bận tâm chọn áo khoác ấm áp mà còn ảnh hưởng đáng kể tới cách bảo quản thực phẩm trong tủ lạnh. Khi nhiệt độ giảm xuống mức 0 °C và độ ẩm tăng, những chiếc túi thực phẩm đông lạnh dễ bị “đông lại” hoặc “nứt vỡ” nếu không được đóng gói đúng cách. Điều này không chỉ làm giảm thời gian bảo quản mà còn có thể làm thay đổi hương vị, cấu trúc và độ an toàn của thực phẩm. Vì vậy, việc chuẩn bị, đóng gói và bảo quản thực phẩm đông lạnh trong mùa đông lạnh ẩm cần một số lưu ý cụ thể, giúp duy trì độ tươi ngon và tránh lãng phí.

Trước khi đóng gói: chuẩn bị thực phẩm và môi trường

Những bước chuẩn bị trước khi thực phẩm rời khỏi bếp hay siêu thị quyết định phần lớn chất lượng khi bảo quản lâu dài. Ở giai đoạn này, chúng ta thường nghĩ rằng chỉ cần đặt thực phẩm vào ngăn đá là đủ, nhưng thực tế có nhiều yếu tố tiềm ẩn có thể gây ra “chuỗi domino” – một sai lầm nhỏ dẫn tới những hậu quả không mong muốn.

1. Kiểm tra độ tươi và độ ẩm của thực phẩm

Thực phẩm tươi có độ ẩm cao sẽ tạo ra bọt hơi khi đóng băng, dẫn tới các tinh thể băng to hơn và làm phá vỡ cấu trúc tế bào. Khi thực phẩm được rã đông, nước sẽ chảy ra, làm mất đi độ giòn và hương vị ban đầu. Vì vậy, trước khi đóng gói, nên để thực phẩm ráo nước, có thể dùng giấy thấm hoặc rổ để loại bỏ bớt độ ẩm thừa. Đối với thịtXem các sản phẩm Thịt, cá hay rau lá, việc rửa sạch và lau khô nhẹ nhàng giúp giảm lượng nước bề mặt, đồng thời giảm nguy cơ hình thành tinh thể băng lớn.

2. Lựa chọn bao bì phù hợp

Bao bì không chỉ là “vỏ bọc” mà còn là “cánh cửa” kiểm soát trao đổi không khí và độ ẩm. Khi nhiệt độ môi trường giảm, mà bao bì không kín, không khí ẩm sẽ thâm nhập, làm tăng độ ẩm nội bộ và tạo điều kiện cho băng đá hình thành trên bề mặt. Các loại màng nhựa đa lớp, có lớp barrier chống hơi nước, hoặc túi hút chân không là những lựa chọn an toàn hơn so với túi nhựa thông thường.

Nhưng ngay cả khi dùng màng nhựa chất lượng, nếu không thực hiện đúng quy trình đóng gói, hiệu quả vẫn không tối ưu. Đó là lý do tại sao chúng ta cần cân nhắc kỹ lưỡng cách gập gọn, loại bỏ không khí và niêm phong. Một khoảnh khắc “bỏ sót” có thể làm tăng độ ẩm nội bộ lên 5 % – một con số không lớn nhưng đủ để tạo ra lớp băng mỏng trên thực phẩm sau vài ngày.

3. Đặt thời gian và nhiệt độ đóng băng

Không phải mọi thực phẩm đều cần đóng băng ngay lập tức. Đối với các loại thực phẩm có hàm lượng nước cao (như dưaXem các sản phẩm Dưa leo, bắp cải), nếu để ở nhiệt độ phòng quá lâu, chúng sẽ mất đi độ giòn và dễ bị hỏng. Ngược lại, nếu đưa ngay vào ngăn đá ở mức -18 °C, quá trình đóng băng nhanh sẽ tạo ra tinh thể băng nhỏ, giữ được cấu trúc tế bào tốt hơn. Vì vậy, việc sắp xếp thời gian “điểm dừng” ngắn gọn, nhưng đủ để thực phẩm không bị mất chất lượng, là một chiến lược quan trọng.

4. Đánh giá môi trường trong tủ lạnh

Mùa đông lạnh ẩm khiến nhiệt độ trong tủ lạnh có xu hướng dao động nhẹ, đặc biệt khi cửa tủ mở ra nhiều lần. Để giảm thiểu ảnh hưởng, nên kiểm tra nhiệt độ thực tế bằng thermometer, đảm bảo mức -18 °C hoặc thấp hơn. Nếu nhiệt độ dao động lên trên -15 °C, các tinh thể băng sẽ tan chảy một phần rồi lại đông lại, tạo ra “điểm yếu” trên thực phẩm – một ví dụ điển hình của hiện tượng domino: mỗi lần rã đông lại sẽ làm giảm thời gian bảo quản tổng thể.

Trong khi bảo quản: duy trì độ ổn định và phòng ngừa vấn đề

Khi thực phẩm đã được đóng gói và đưa vào ngăn đá, việc duy trì môi trường ổn định là yếu tố quyết định độ tươi lâu dài. Tuy nhiên, không phải mọi người đều biết cách quan sát và phản ứng kịp thời khi có dấu hiệu bất thường.

1. Kiểm tra thường xuyên tình trạng bao bì

Đôi khi, bao bì có thể bị rách nhẹ do va chạm hoặc do độ co giãn khi thực phẩm co lại trong quá trình đông. Một vết rách nhỏ không chỉ để không khí vào mà còn cho phép độ ẩm từ môi trường bên ngoài thâm nhập, tạo điều kiện cho băng đá hình thành trên bề mặt thực phẩm. Khi phát hiện vết rách, người dùng nên chuyển sang bao bì mới hoặc dùng băng keo thực phẩm để khắc phục ngay lập tức. Nếu bỏ qua, mỗi ngày sẽ có thêm khoảng 0,2 % thực phẩm bị “đóng băng lại” – một hiện tượng có thể làm giảm thời gian bảo quản đến 30 % trong vòng một tháng.

2. Sắp xếp thực phẩm sao cho không chồng lên nhau

Việc xếp chồng thực phẩm dày đặc khiến không khí lạnh khó tiếp cận mọi góc, tạo ra “điểm nóng” trong tủ. Những “điểm nóng” này có thể duy trì nhiệt độ trên -15 °C, khiến thực phẩm ở giữa chậm đông hơn so với các phần ở ngoài. Khi thời tiết bên ngoài lạnh ẩm, những “điểm nóng” này càng dễ xuất hiện vì độ ẩm cao làm tăng độ dẫn nhiệt của không khí bên trong tủ. Thay vì chồng, nên để mỗi gói thực phẩm có không gian “hô hấp” vừa đủ, giúp không khí lạnh lưu thông đều.

3. Giảm tối đa việc mở cửa tủ

Mỗi lần mở cửa, không khí ấm ẩm từ phòng sẽ xâm nhập, làm nhiệt độ tủ tăng lên tạm thời. Ở mùa đông, độ ẩm trong không khí thường trên 80 %, vì vậy mỗi lần mở cửa không chỉ làm tăng nhiệt độ mà còn tăng độ ẩm nội bộ. Khi độ ẩm nội bộ lên trên 60 %, các tinh thể băng sẽ hình thành nhanh hơn, tạo ra lớp băng dày trên thực phẩm. Đó là một chuỗi domino: độ ẩm tăng → băng đá hình thành → thực phẩm mất độ tươi → thời gian bảo quản giảm.

4. Đánh giá lại tần suất rã đông và tái đông

Một số người thường lấy thực phẩm ra khỏi ngăn đá để kiểm tra, rồi lại đưa vào. Việc rã đông và tái đông liên tục làm giảm cấu trúc tế bào và tăng nguy cơ phát triển vi sinh vật. Khi thực phẩm rã đông một phần, bề mặt sẽ tiếp xúc với không khí ẩm và có thể tạo ra “vùng ẩm” trong túi. Nếu không được sử dụng ngay, những “vùng ẩm” này sẽ nhanh chóng tạo ra tinh thể băng mới và làm giảm thời gian bảo quản. Vì vậy, nếu không chắc chắn sẽ dùng ngay, tốt hơn hết là để nguyên trong ngăn đá cho đến khi cần.

Sau khi mở gói: cách sử dụng và bảo quản lại thực phẩm

Thực phẩm đã được rã đông không nên được để lại trong môi trường ẩm ướt hoặc nhiệt độ không ổn định. Tuy nhiên, cách chúng ta xử lý sau khi mở gói cũng ảnh hưởng tới độ tươi và an toàn thực phẩm trong những ngày tiếp theo.

1. Rã đông trong môi trường kiểm soát

Phương pháp rã đông tốt nhất là đặt thực phẩm trong tủ lạnh (khoảng 4 °C) trong một thời gian dài, thay vì rã đông nhanh ở nhiệt độ phòng. Khi rã đông chậm, tinh thể băng tan ra dần, giảm thiểu tổn thương tế bào và giảm lượng nước thải ra. Điều này không chỉ giúp thực phẩm giữ được độ giòn mà còn hạn chế sự hình thành “điểm ẩm” trong túi, từ đó giảm khả năng hình thành băng đá khi tái đông. Nếu phải rã đông nhanh, nên dùng nước lạnh (không phải nước đá) và thay nước mỗi 30 phút để duy trì nhiệt độ ổn định.

2. Đánh giá lại bao bì sau khi rã đông

Khi thực phẩm đã được rã đông, bao bì cũ thường đã mất đi tính năng bảo vệ. Nếu không dùng hết ngay, nên chuyển thực phẩm sang bao bì mới, ưu tiên loại có khả năng hút ẩm hoặc có lớp barrier cao. Việc này ngăn ngừa thực phẩm tiếp xúc trực tiếp với không khí ẩm trong nhà, giảm nguy cơ phát triển nấmXem các sản phẩm Nấm mốc hoặc vi khuẩn. Thêm vào đó, việc sử dụng bao bì mới còn giúp duy trì độ lạnh khi thực phẩm được đưa lại vào ngăn đá, giảm thiểu hiện tượng “đóng băng lại” nhanh chóng.

3. Lưu trữ thực phẩm đã rã đông trong thời gian ngắn

Thực phẩm rã đông nên được tiêu thụ trong vòng 2–3 ngày nếu lưu trữ trong tủ lạnh. Khi thời tiết lạnh ẩm, độ ẩm trong tủ lạnh thường cao hơn, vì vậy thực phẩm có xu hướng hấp thụ độ ẩm từ không khí xung quanh. Để tránh hiện tượng “đổ mồ hôi” trên bề mặt thực phẩm, có thể đặt một tờ giấy thấm giữa thực phẩm và ngăn đá. Khi độ ẩm giảm, thực phẩm sẽ giữ được độ giòn và hương vị tốt hơn.

4. Cân nhắc tái đông: lợi và hại

Trong một số trường hợp, người dùng có thể muốn tái đông thực phẩm chưa dùng hết. Tuy nhiên, tái đông không phải lúc nào cũng là lựa chọn an toàn. Khi thực phẩm đã rã đông, các vi sinh vật có thể bắt đầu phát triển nhanh chóng nếu nhiệt độ môi trường trên 4 °C. Nếu tái đông ngay sau khi rã đông, mà không có bước làm sạch hoặc kiểm soát độ ẩm, nguy cơ “điểm ẩm” sẽ tăng, dẫn tới sự hình thành tinh thể băng mới và làm giảm độ tươi. Vì vậy, nếu không chắc chắn về việc sử dụng nhanh, tốt hơn là chia thực phẩm thành các phần nhỏ, chỉ rã đông phần cần dùng và giữ phần còn lại trong ngăn đá.

5. Đánh giá cảm quan trước khi dùng

Cuối cùng, dù đã thực hiện đầy đủ các bước chuẩn bị và bảo quản, cảm quan vẫn là công cụ quan trọng nhất để quyết định thực phẩm có còn dùng được hay không. Khi mở gói, nếu thấy mùi lạ, màu sắc thay đổi hoặc có dấu hiệu băng đá dày trên bề mặt, nên cân nhắc không dùng. Điều này không chỉ bảo vệ sức khỏe mà còn ngăn ngừa lãng phí thực phẩm do không kịp phát hiện sớm.

Như vậy, từ việc chuẩn bị trước khi đóng gói, duy trì môi trường ổn định trong khi bảo quản, cho đến cách xử lý sau khi mở gói, mỗi bước đều có thể tạo ra một “điểm domino” ảnh hưởng tới thời gian và chất lượng bảo quản thực phẩm trong mùa đông lạnh ẩm. Khi chúng ta chú ý tới những chi tiết nhỏ, không chỉ giảm thiểu lãng phí mà còn giữ được hương vị và giá trị dinh dưỡng của thực phẩm lâu hơn. Bạn có bao giờ nghĩ rằng một thay đổi nhỏ trong cách đóng gói có thể thay đổi cả tuần ăn của gia đình không?