Một số phụ huynh ngừng đeo bịt tai cho bé vì cảm giác kẹt, nhưng tiếng ồn gia tăng họ lại lắp lại

Trong những tháng đầu đời, nhiều bậc cha mẹ thường tìm đến các giải pháp để bảo vệ thính giác non nớt của bé. Bịt taiXem các sản phẩm Bịt tai – dù là dạng nhựa mềm, bông gòn hay silicone – được xem là một trong những “đồ vật” không thể thiếu trong túi đồ dùng trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, khi con cảm thấy khó chịu, “kẹt tai” và các âm thanh xung quanh trở nên ồn ào hơn, quyết định của cha mẹ lại có thể thay đổi. Bài viết sẽ cùng bạn khám phá các khía cạnh của vấn đề này, từ lý do ban đầu đưa ra quyết định cho tới những lúc phải lắp lại khi môi trường thay đổi.

Lý do ban đầu khiến phụ huynh quyết định dùng bịt tai

Những năm gần đây, thông tin về nguy cơ mất thính giác do tiếng ồn liên tục đã lan rộng trong cộng đồng. Các chuyên gia y tế, các diễn đàn cha mẹ và cả những câu chuyện cá nhân đều nhắc nhở rằng, tai trẻ em rất nhạy cảm và dễ bị tổn thương nếu tiếp xúc lâu dài với âm thanh trên mức an toàn. Vì vậy, việc đặt một chiếc bịt tai nhẹ nhàng vào tai bé khi ngủ, khi đi xe hơi hay khi tham gia các buổi lễ có âm thanh lớn dường như là một cách “đảm bảo” hợp lý.

Ưu điểm mà nhiều phụ huynh nhắc tới bao gồm:

• Giảm tiếng ồn môi trường, giúp bé ngủ sâu hơn.
• Ngăn ngừa nguy cơ “đau tai” khi tiếp xúc với âm thanh mạnh.
• Thúc đẩy thói quen ngủ ổn định, giảm việc bé bị tỉnh dậy vì tiếng ồn.

Những lợi ích trên thực sự khiến việc sử dụng bịt tai trở nên “có lý”. Nhưng khi áp dụng vào thực tế, câu hỏi “Liệu có thực sự cần thiết trong mọi tình huống?” lại xuất hiện. Đối với một số gia đình, việc dùng bịt tai trong thời gian dài có thể tạo ra cảm giác an toàn, trong khi với những gia đình khác, chúng có thể trở thành nguồn gốc của những khó chịu không lường trước.

Khi cảm giác kẹt tai xuất hiện

Không ít phụ huynh chia sẻ rằng, sau một thời gian ngắn bé đã “kêu khó chịu” khi đeo bịt tai. Đôi khi, âm thanh “khoảng cách” mà bịt tai tạo ra khiến trẻ cảm nhận như có vật gì chèn vào tai, dẫn đến cảm giác “kẹt” hoặc “đầy”. Trẻ có thể lắc đầu, gãi tai hoặc thậm chí cố gắng tháo bỏ bằng tay. Đối với người lớn, cảm giác này cũng không hề thoải mái nếu phải đeo trong thời gian dài.

VíXem các sản phẩm Ví dụ, một bà mẹ ở Hà Nội kể rằng, bé của cô chỉ mới 4 tháng tuổi đã phản ứng mạnh khi đeo bịt tai trong lúc ngủ. “Mỗi khi tôi đặt chúng vào, bé lập tức quay đầu, rên rỉ và có lúc thậm chí khóc không ngừng,” bà chia sẻ. Sau một vài lần thử, bà quyết định tạm thời ngừng dùng để xem phản ứng của bé trong môi trường yên tĩnh hơn.

Những trải nghiệm này đặt ra một câu hỏi ngược: nếu mục tiêu ban đầu là giảm tiếng ồn, thì liệu có nên chấp nhận cảm giác không thoải mái để đạt được mục tiêu đó? Đối với một số phụ huynh, việc “đánh đổi” cảm giác thoải mái của bé để bảo vệ thính giác là hợp lý; nhưng với những người khác, cảm giác “kẹt” có thể ảnh hưởng tới tâm lý và thậm chí gây stress cho bé.

Tiếng ồn gia tăng: Tại sao lại phải dùng lại

Khi môi trường xung quanh trở nên ồn ào hơn – chẳng hạn trong các buổi lễ hội, khi di chuyển bằng xe buýt, hoặc khi ở gần công trường xây dựng – các bậc cha mẹ thường cảm thấy áp lực phải bảo vệ tai bé khỏi những âm thanh có thể gây hại. Dù đã ngừng đeo bịt tai vì cảm giác khó chịu, nhưng tiếng ồn mạnh mẽ lại khiến họ quay lại quyết định ban đầu.

Trong một trường hợp thực tế, một gia đình ở Đà Nẵng đã quyết định không dùng bịt tai khi bé đang ngủ tại nhà, vì bé cảm thấy “không thoải mái”. Tuy nhiên, khi họ phải đưa bé đi thăm quan bảo tàng với âm thanh hệ thống loa lớn, họ lại phải nhanh chóng lắp lại bịt tai để tránh tiếng ồn gây “sốc” cho bé. “Chúng tôi cảm thấy như đang đứng giữa hai lựa chọn khó khănXem các sản phẩm Khăn,” người cha nói.

Thực tế này cho thấy, quyết định sử dụng hay không sử dụng bịt tai không chỉ phụ thuộc vào cảm giác cá nhân mà còn chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ môi trường bên ngoài. Khi tiếng ồn vượt quá mức “không gây hại” (khoảng 85 dB), nhiều phụ huynh sẽ tự hỏi liệu việc chấp nhận cảm giác kẹt tai trong thời gian ngắn có đáng hơn việc để bé tiếp xúc với âm thanh nguy hiểm.

Các giải pháp thay thế và cách giảm tiếng ồn mà không dùng bịt tai liên tục

Thay vì dựa hoàn toàn vào bịt tai, có thể cân nhắc một số biện pháp giảm tiếng ồn khác, giúp bé cảm thấy thoải mái hơn đồng thời vẫn bảo vệ thính giác.

1. Tạo môi trường yên tĩnh tại nhà

Đối với nhiều gia đình, việc giảm tiếng ồn trong không gian sống là một bước đầu tiên hiệu quả. Đóng cửa sổ, sử dụng rèm dày, thảm trải sàn và rèm cửa có khả năng hấp thụ âm thanh sẽ giảm đáng kể mức độ ồn truyền vào phòng ngủ của bé. Một nghiên cứu nhỏ tại một bệnh viện nhi cho thấy, việc sử dụng thảm dày có thể giảm tiếng ồn tới 5-7 dB, đủ để tạo môi trường ngủ yên tĩnh hơn.

2. Sử dụng máy tạo tiếng trắng

Âm thanh trắng (white noise) hoặc tiếng êm dịu như tiếng mưa nhẹ, tiếng gió thổi qua cây cối có thể “đè” tiếng ồn đột ngột, giúp bé không bị kích thích bởi âm thanh mạnh. Nhiều phụ huynh đã thử đặt máy phát âm thanh trắng trong phòng bé và nhận thấy bé ngủ sâu hơn mà không cần đeo bịt tai.

3. Chọn thời điểm di chuyển hợp lý

Khi có thể, hãy lên kế hoạch đưa bé ra ngoài vào những khung giờ ít ồn ào, chẳng hạn vào buổi sáng sớm hoặc chiều muộn khi giao thông và hoạt động công cộng giảm đi. Điều này không chỉ giảm nhu cầu dùng bịt tai mà còn tạo môi trường an toàn hơn cho bé khám phá thế giới.

4. Lựa chọn loại bịt tai mềm hơn, thiết kế “thở”

Nếu việc dùng bịt tai không thể tránh khỏi, việc lựa chọn loại vật liệu mềm, không gây áp lực mạnh lên tai và có khả năng “thở” (có lỗ thông hơi nhỏ) sẽ giảm cảm giác kẹt. Nhiều nhà sản xuất đã thiết kế các mẫu bịt tai dạng “cánh bướm” hoặc “đầu búp bê” nhằm giảm áp lực và tạo cảm giác thoải mái hơn cho bé.

5. Thực hành “điều chỉnh dần dần”

Thay vì cho bé đeo bịt tai ngay từ đầu, phụ huynh có thể bắt đầu với khoảng thời gian ngắn, chẳng hạn 10-15 phút, sau đó tăng dần thời gian khi bé đã quen. Phương pháp “tiếp xúc dần dần” giúp bé thích nghi với cảm giác mới mà không cảm thấy bị “đè nén”.

Các giải pháp này không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào bịt tai mà còn tạo ra môi trường linh hoạt, phù hợp với nhu cầu và cảm giác của bé trong từng giai đoạn phát triển.

Xác định thời điểm và môi trường phù hợp để sử dụng bịt tai

Việc quyết định sử dụng hay không sử dụng bịt tai nên dựa trên hai tiêu chí chính: mức độ tiếng ồn và mức độ thoải mái của bé. Khi mức độ tiếng ồn vượt quá mức an toàn, việc dùng bịt tai trong thời gian ngắn có thể là một “biện pháp tạm thời” hợp lý. Ngược lại, trong môi trường yên tĩnh, việc không dùng bịt tai có thể giúp bé duy trì cảm giác tự do, khám phá âm thanh xung quanh mà không bị “cản trở”.

Ví dụ, trong một buổi lễ sinh nhật ngoài trời, âm thanh nhạc nền và tiếng cười nói có thể đạt tới 90 dB. Tại đây, việc lắp bịt tai cho bé trong khoảng thời gian lễ hội (khoảng 1-2 giờ) sẽ giảm nguy cơ ảnh hưởng thính giác. Sau khi trở về nhà, môi trường yên tĩnh hơn sẽ cho phép cha mẹ tạm dừng việc dùng bịt tai, giúp bé “hít thở” âm thanh tự nhiên.

Quan trọng hơn, việc quan sát phản ứng của bé là chìa khóa. Nếu bé thường xuyên rên rỉ, lắc đầu hoặc cố gắng tháo bỏ bịt tai, có thể đó là dấu hiệu rằng cảm giác không thoải mái đang vượt qua lợi ích bảo vệ thính giác. Trong trường hợp này, phụ huynh nên cân nhắc giảm thời gian đeo hoặc áp dụng các giải pháp thay thế đã nêu ở trên.

Bịt tai trong bối cảnh nuôi dạy trẻ hiện đại

Trong thời đại mà tiếng ồn đô thị ngày càng gia tăng, việc bảo vệ thính giác trẻ sơ sinh trở thành một chủ đề được quan tâm. Tuy nhiên, xu hướng nuôi dạy con hiện đại cũng đề cao việc để trẻ tiếp xúc với môi trường tự nhiên, bao gồm cả âm thanh tự nhiên – tiếng chim hót, tiếng lá xào xạc, tiếng mưa rơi. Những âm thanh này không chỉ giúp bé phát triển khả năng nghe mà còn kích thích não bộ, tạo điều kiện cho việc học ngôn ngữ và nhận thức.

Do đó, việc cân bằng giữa bảo vệ thính giác và không “cản lối” cho sự phát triển thính giác là một thách thức. Khi cha mẹ quyết định lắp lại bịt tai vì tiếng ồn gia tăng, họ cũng nên cân nhắc rằng việc giảm tiếng ồn một cách toàn diện (ví dụ qua cách bố trí không gian, sử dụng âm thanh trắng) sẽ mang lại lợi ích lâu dài hơn so với việc chỉ dựa vào một vật dụng duy nhất.

Cuối cùng, mỗi gia đình đều có những hoàn cảnh và nhu cầu riêng. Việc đưa ra quyết định dựa trên thực tế, quan sát phản ứng của bé và áp dụng những giải pháp linh hoạt sẽ giúp phụ huynh giảm thiểu cảm giác “kẹt tai” mà vẫn duy trì mức độ bảo vệ thính giác cần thiết. Khi môi trường thay đổi, việc “điều chỉnh lại” – lắp lại hoặc tháo bỏ bịt tai – không phải là một sai lầm, mà là một quá trình học hỏi và thích nghi, phản ánh sự quan tâm sâu sắc của cha mẹ đối với sức khỏe và cảm xúc của con mình.