Mẹo sử dụng NAS vào buổi tối mà không làm phiền thú cưng, giữ âm thanh thấp và giảm tiêu thụ điện

Đêm khuya tôi thường thấy mình phải dừng lại một lúc, nhìn chiếc NAS đang hoạt động trong góc phòng khách. Tiếng quạt nhẹ nhàng, đôi khi là tiếng đĩa quay, khiến chú mèo của tôi – một sinh vật nhạy cảm với âm thanh – nhảy lên ghế và lặng lẽ quan sát. Đó là khoảnh khắc tôi bắt đầu tự hỏi: liệu có cách nào để dùng NAS vào buổi tối mà không làm phiền thú cưng, đồng thời giảm mức tiêu thụ điện? Những câu hỏi này không chỉ là vấn đề riêng của tôi; nhiều gia đình có thú cưng cũng đang đối mặt với tình huống tương tự.

Trong quá trình tìm hiểu, tôi gặp rất nhiều quan niệm sai lầm. Một số người cho rằng NAS luôn ồn ào và tiêu thụ điện lớn, trong khi thực tế có những biện pháp thiết lập và lựa chọn phần cứng giúp giảm đáng kể cả hai yếu tố. Bài viết này sẽ liệt kê những hiểu lầm phổ biến, sau đó phân tích thực tế dựa trên các ví dụ thực tiễn và so sánh với các giải pháp thay thế. Mục tiêu là cung cấp cho bạn một góc nhìn toàn diện, giúp bạn quyết định cách tối ưu NAS cho buổi tối mà không gây phiền toái cho thú cưng.

Hiểu lầm 1: NAS luôn gây tiếng ồn đáng kể vào ban đêm

Nhiều người cho rằng bất kỳ thiết bị NAS nào cũng sẽ phát ra tiếng ồn không thể chịu đựng được, nhất là khi các ổ đĩa cứng (HDD) quay ở tốc độ 7200 vòng/phút. Thực tế, mức độ tiếng ồn phụ thuộc vào nhiều yếu tố: loại ổ đĩa, cách lắp đặt, và chế độ quản lý năng lượng.

Ví dụ thực tế: So sánh giữa HDD 5400 và SSD

Trong một gia đình có một chú chó nhỏ, tôi thử nghiệm hai cấu hình NAS. Cấu hình đầu tiên dùng ba ổ HDD 5400 vòng/phút, cấu hình thứ hai thay thế một trong ba ổ bằng ổ SSD. Khi bật NAS vào lúc 22h, tiếng quạt và tiếng quay của HDD 5400 vẫn hiện hữu nhưng ở mức khoảng 30‑35 dB, vừa đủ để chú chó không phản ứng. Ngược lại, khi toàn bộ ổ được thay bằng SSD, tiếng ồn giảm xuống dưới 20 dB, hầu như không nghe thấy.

So sánh với giải pháp khác: NAS mini vs NAS chuẩn

NAS mini (điện áp thấp, thường dùng ổ SSD) thường có thiết kế tản nhiệt bằng kim loại mỏng, quạt hoạt động chỉ khi nhiệt độ vượt ngưỡng. Một NAS chuẩn với nhiều ổ HDD có thể cần quạt hoạt động liên tục để duy trì nhiệt độ ổ ổn định. Do đó, nếu ưu tiên giảm tiếng ồn, việc chuyển sang NAS mini hoặc giảm số lượng HDD là một lựa chọn thực tế.

Hiểu lầm 2: NAS luôn tiêu thụ điện năng cao, đặc biệt vào giờ ngủ

Quan niệm này xuất phát từ việc đo lường tiêu thụ điện của các thiết bị NAS khi chạy đầy tải, thường ở mức 30‑50 watt. Tuy nhiên, hầu hết người dùng chỉ thực hiện sao lưu, đồng bộ file nhẹ vào ban đêm, không cần tải nặng. Vì thế, các chế độ tiết kiệm năng lượng (Power Saving) có thể giảm tiêu thụ xuống dưới 10 watt.

Ví dụ thực tế: Cấu hình “Sleep Mode” trong Synology

Trong một dự án cá nhân, tôi bật chế độ “Hibernation” cho các ổ HDD sau 10 phút không có hoạt động. Khi NAS thực hiện sao lưu vào lúc 23h, các ổ HDD chỉ hoạt động trong khoảng 5‑10 phút, sau đó chuyển sang trạng thái ngủ. Tổng tiêu thụ điện trong suốt một đêm chỉ khoảng 0.8 kWh, tương đương chi phí điện chỉ vài đồng.

So sánh với thiết bị khác: Router Wi‑Fi vs NAS

Nhiều người so sánh tiêu thụ điện của NAS với router Wi‑Fi. Một router tiêu thụ khoảng 5‑8 watt liên tục, trong khi NAS với chế độ ngủ có thể giảm tới 2‑3 watt. Do đó, nếu so sánh trực tiếp, NAS không phải là “kẻ thù” lớn của hoá đơn điện, đặc biệt khi áp dụng các tính năng tiết kiệm năng lượng.

Hiểu lầm 3: Vị trí đặt NAS không ảnh hưởng tới âm thanh và nhiệt độ

Đặt NAS trên sàn nhà, gần tường hoặc trong tủ kín thường được cho là “tiện lợi”. Thực tế, vị trí này có thể làm tăng tiếng ồn và nhiệt độ, đồng thời gây khó chịu cho thú cưng khi chúng di chuyển quanh khu vực đó.

Ví dụ thực tế: Đặt NAS trên kệ cao vs dưới bàn

Trong một căn hộ, tôi thử đặt NAS trên một kệ cao, cách sàn khoảng 1,5 mét, và so sánh với việc đặt NAS dưới bàn làm việc. Khi đặt trên kệ, tiếng quạt lan tỏa lên không gian mở, giảm tiếng ồn cảm nhận ở mức 30 dB. Khi đặt dưới bàn, tiếng ồn bị phản xạ và cộng hưởng, đạt tới 38 dB, khiến chú mèo phản ứng bằng cách rụt rũ. Ngoài ra, nhiệt độ trong tủ dưới bàn thường cao hơn 5°C, làm quạt hoạt động liên tục hơn.

So sánh với việc dùng “đế cách âm”

Thay vì thay đổi vị trí, một số người dùng chọn đặt NAS trên đế cách âm (rubber mat). Khi so sánh, đế cách âm giúp giảm tiếng ồn khoảng 3‑4 dB, đồng thời giảm rung động truyền tới sàn, khiến thú cưng ít cảm nhận được âm thanh. Đây là giải pháp trung gian thích hợp khi không thể di chuyển NAS ra khỏi vị trí hiện tại.

Hiểu lầm 4: Chỉ cần tắt quạt mới giảm tiếng ồn

Quạt là nguồn gây tiếng ồn chính, nhưng việc tắt hoàn toàn quạt khi NAS đang hoạt động có thể dẫn đến quá nhiệt, gây hỏng ổ đĩa. Thay vào đó, việc điều chỉnh tốc độ quạt hoặc sử dụng quạt tản nhiệt không tiếng là giải pháp an toàn hơn.

Ví dụ thực tế: Cài đặt “Smart Fan” trên QNAP

Trên một máy QNAP, tôi bật tính năng “Smart Fan”, cho phép quạt tự động điều chỉnh tốc độ dựa trên nhiệt độ CPU và ổ. Khi tải nhẹ vào ban đêm, quạt chỉ chạy ở mức tốc độ thấp, tạo ra tiếng ồn dưới 25 dB. Khi có tải nặng (ví dụ sao lưu đồng thời nhiều thiết bị), quạt tăng tốc nhưng vẫn duy trì âm thanh trong mức chấp nhận được.

So sánh với quạt tản nhiệt thụ động

Một số nhà sản xuất cung cấp bộ tản nhiệt thụ động (heat sink) cho CPU và ổ SSD. Khi sử dụng heat sink thay cho quạt, tiếng ồn gần như không còn, nhưng khả năng tản nhiệt giảm khoảng 30‑40% so với quạt. Điều này phù hợp với các môi trường không tải nặng, nhưng không thích hợp cho các công việc sao lưu lớn vào ban đêm.

Hiểu lầm 5: Đặt NAS trong phòng riêng biệt là giải pháp tối ưu duy nhất

Rất nhiều người nghĩ rằng chỉ cần đưa NAS vào một phòng riêng biệt, như phòng làm việc hoặc phòng ngủ phụ, là sẽ giải quyết mọi vấn đề về tiếng ồn và tiêu thụ điện. Thực tế, việc này có thể gây bất tiện trong việc truy cập dữ liệu và vẫn không hoàn toàn loại bỏ tiếng ồn nếu phòng đó có rèm cửa mỏng hoặc cửa sổ mở.

Ví dụ thực tế: Sử dụng “Network Share” qua Wi‑Fi

Thay vì di chuyển NAS vào phòng ngủ, tôi cấu hình chia sẻ mạng (SMB/CIFS) và kết nối các thiết bị di động qua Wi‑Fi. Khi cần truy xuất file, tôi chỉ mở ứng dụng trên điện thoại hoặc laptopXem các sản phẩm Laptop, không cần tới gần NAS. Kết quả là, NAS vẫn nằm trong phòng khách, nhưng không gây tiếng ồn trực tiếp cho người và thú cưng trong phòng ngủ.

So sánh với “NAS Remote Access” qua Internet

Những người muốn truy cập từ xa có thể bật dịch vụ VPN hoặc Cloud Sync. Khi bật, NAS vẫn hoạt động trong phòng khách, nhưng người dùng có thể truy cập từ bất kỳ nơi nào, kể cả khi đang ở phòng ngủ. Tuy nhiên, việc bật dịch vụ này có thể làm tăng tiêu thụ điện nhẹ do hoạt động mạng liên tục, vì vậy cần cân nhắc bật chỉ khi cần thiết.

Chiến lược thực tiễn: Kết hợp các biện pháp để đạt hiệu quả tối đa

Thay vì chỉ dựa vào một giải pháp, việc kết hợp nhiều biện pháp sẽ mang lại kết quả tốt hơn. Dưới đây là một số gợi ý thực tế, mỗi gợi ý đi kèm với ví dụ minh họa.

• Chọn ổ SSD cho các tác vụ quan trọng – giảm tiếng ồn và tiêu thụ điện đáng kể.
• Áp dụng chế độ Hibernation cho HDD – chỉ bật khi có hoạt động, giảm năng lượng tới 80%.
• Sử dụng Smart Fan hoặc quạt tản nhiệt thụ động – điều chỉnh tốc độ quạt dựa trên nhiệt độ thực tế.
• Đặt NAS trên kệ cao, xa tường – giảm phản xạ âm thanh và cải thiện lưu thông không khí.
• Kết nối qua mạng nội bộ (Wi‑Fi hoặc Ethernet) – không cần di chuyển NAS vào phòng ngủ.

Ví dụ, một gia đình với hai chú mèo và một chú chó đã áp dụng ba biện pháp: (1) thay ổ HDD 7200 vòng/phút bằng SSD cho các thư mục thường dùng, (2) bật chế độ Hibernation sau 5 phút không hoạt động, và (3) đặt NAS trên kệ cao trong góc phòng khách. Kết quả là tiếng ồn giảm xuống dưới 25 dB, tiêu thụ điện trong đêm chỉ khoảng 0.6 kWh, và các thú cưng không còn tỏ ra lo lắng.

Cuối cùng, nếu bạn muốn thử một cải tiến nhanh, hãy bật tính năng “Schedule Power On/Off” (nếu thiết bị hỗ trợ) để NAS tự động tắt vào lúc 23h và bật lại vào 6h sáng. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm điện mà còn đảm bảo thiết bị không hoạt động trong thời gian thú cưng đang ngủ sâu.

Áp dụng một trong những gợi ý trên ngay tối nay: hãy kiểm tra cài đặt Power Saving trên NAS của bạn và thử bật Hibernation cho các ổ HDD. Khi thiết bị tự động chuyển sang chế độ ngủ, bạn sẽ cảm nhận ngay sự yên tĩnh hơn trong căn nhà và đồng thời giảm một phần chi phí điện năng.