Lý do vì sao người tiêu dùng thường nhầm lẫn giữa hạn sử dụng và ngày sản xuất trên bao bì thực phẩm đóng hộp, và cách nhận biết đúng

Trong thời đại mà các loại thực phẩm đóng hộpXem các sản phẩm Thực phẩm đóng hộp hiện diện khắp mọi ngóc ngách của siêu thị, việc đọc và hiểu đúng thông tin trên bao bì trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Nhiều người tiêu dùng vẫn gặp khó khăn khi phân biệt giữa hạn sử dụng và ngày sản xuất. Hai thông tin này không chỉ khác nhau về ý nghĩa mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn thực phẩm và quyết định mua sắm. Bài viết sẽ đi sâu vào những nguyên nhân khiến người tiêu dùng thường nhầm lẫn, đồng thời cung cấp các cách nhận biết một cách chính xác.

Khái niệm cơ bản: Hạn sử dụng và Ngày sản xuất là gì?

Ngày sản xuất là ngày mà nhà máy thực hiện quy trình chế biến, đóng gói và niêm phong sản phẩm. Thông tin này cho biết thời điểm sản phẩm bắt đầu “bắt đầu hành trình” từ nhà máy tới tay người tiêu dùng.

Hạn sử dụng (còn gọi là “ngày hết hạn” hoặc “best before”) là thời gian tối đa mà sản phẩm vẫn đảm bảo được chất lượng, an toàn và hương vị như khi mới ra khỏi nhà máy, với điều kiện bảo quản đúng quy định. Khi vượt qua thời gian này, thực phẩm không nhất thiết phải nguy hiểm ngay lập tức, nhưng chất lượng sẽ giảm dần và có thể gây rủi ro sức khỏe.

Nguyên nhân khiến người tiêu dùng nhầm lẫn

1. Thiết kế bao bì không thống nhất

Nhiều nhà sản xuất lựa chọn vị trí, phông chữ và màu nền khác nhau cho ngày sản xuất và hạn sử dụng. Đôi khi, ngày sản xuất được in ở góc nhỏ, màu nhạt, trong khi hạn sử dụng lại được in to, nổi bật. Khi người mua chỉ lướt mắt, họ dễ bỏ qua vị trí của ngày sản xuất và nhầm lẫn chúng là cùng một thông tin.

Sản phẩm bạn nên cân nhắc mua

Túi đựng tiền xu ROULING dành cho học sinh tiểu học, Ví đựng tiền xu trẻ em hoạt hình kỳ lân, Túi đựng chìa khóa và tai nghe Kawaii đáng yêu dễ thương

Giá gốc: 24.176 đ - Giá bán: 19.980 đ (Tiết kiệm: 4.196 đ)

[10 / 50 CÁI] Mặt nạ phẳng dùng một lần dành cho người lớn Thời trang mới Phiên bản dễ thương Bảo vệ ba lớp thoáng khí Thân thiện với da Bao bì độc lập

Giá gốc: 19.764 đ - Giá bán: 16.200 đ (Tiết kiệm: 3.564 đ)

Combo 200-1.000 túi đựng cơm nắm tam giác size lớn họa tiết dễ thương dùng 1 lần

Giá gốc: 103.075 đ - Giá bán: 82.460 đ (Tiết kiệm: 20.615 đ)

Sticker tên bé yêu cầu - Dán quần áo đồ vật tránh nhầm lẫn cho mẫu giáo - Giá chỉ 50k

Giá gốc: 62.500 đ - Giá bán: 50.000 đ (Tiết kiệm: 12.500 đ)

2. Định dạng ngày không đồng nhất

Ở Việt Nam, ngày tháng thường được viết dưới dạng ngày/tháng/năm. Tuy nhiên, trên một số sản phẩm nhập khẩu, định dạng có thể là tháng/ngày/năm hoặc thậm chí là năm-tháng-ngày. Khi người tiêu dùng không quen với cách viết này, họ có thể đảo ngược ngày và tháng, dẫn đến việc hiểu sai ngày sản xuất thành hạn sử dụng, hoặc ngược lại.

3. Thuật ngữ và ký hiệu gây nhầm lẫn

Trên bao bì, ngày sản xuất thường được ghi là “Ngày sản xuất”, “Ngày đóng gói” hoặc chỉ bằng ký hiệu “MFG” (Manufacturing). Trong khi đó, hạn sử dụng có thể được ghi là “HSD”, “Best Before”, “Expiry Date”. Nếu người tiêu dùng không quen thuộc với các ký hiệu này, việc phân biệt sẽ trở nên khó khăn.

4. Thói quen mua sắm nhanh và thiếu thời gian kiểm tra

Trong môi trường siêu thị hiện đại, người mua thường di chuyển nhanh, chỉ nhìn lướt qua các thông tin quan trọng như giá cả và khuyến mãi. Khi không dừng lại để đọc kỹ, họ dễ bỏ qua hoặc nhầm lẫn các ngày trên bao bì.

5. Thiếu kiến thức về “ngày an toàn” và “ngày tốt nhất”

Ở một số loại thực phẩm, nhãn có thể ghi “Ngày tốt nhất trước” (Best Before) thay vì “Ngày hết hạn” (Expiry). “Best Before” tập trung vào chất lượng, trong khi “Expiry” tập trung vào an toàn. Khi người tiêu dùng không nắm rõ sự khác biệt, họ có xu hướng xem mọi ngày trên bao bì như một “hạn sử dụng”.

6. Thông tin bị mờ, hỏng hoặc bị trầy xước

Trong quá trình vận chuyển và lưu trữ, tem in có thể bị trầy, phai màu hoặc mất đi độ tương phản. Khi thông tin không rõ ràng, người mua thường dựa vào cảm nhận cá nhân và có thể nhầm lẫn giữa các ngày.

Cách nhận biết đúng ngày sản xuất và hạn sử dụng

1. Xác định vị trí thường gặp của thông tin

• Ngày sản xuất: Thường nằm ở phía dưới đáy hộp, góc trái hoặc bên trong nắp. Đôi khi, ngày này được in bằng phông chữ nhỏ hơn.
• Hạn sử dụng: Thường được đặt ở vị trí nổi bật hơn – ví dụ ở mặt trước, ngay dưới tên sản phẩm hoặc ở góc phải của bao bì.

2. Nhận diện ký hiệu và từ ngữ chuẩn

• Ngày sản xuất – MFG, Manufactured, Ngày đóng gói, Ngày sản xuất.
• Hạn sử dụng – EXP, Expiry Date, HSD, Best Before, Ngày hết hạn.

3. Kiểm tra định dạng ngày

Khi gặp định dạng YYYY/MM/DD, người tiêu dùng nên đọc từ trái sang phải. Nếu là DD/MM/YYYY, thì ngày nằm ở vị trí đầu tiên. Việc nhận biết định dạng sẽ giúp tránh nhầm lẫn ngày và tháng.

4. So sánh với thời gian bảo quản khuyến nghị

Đối với thực phẩm đóng hộp, nhà sản xuất thường đưa ra khoảng thời gian bảo quản (ví dụ “Bảo quản trong vòng 2 năm kể từ ngày sản xuất”). Khi biết thời gian này, người tiêu dùng có thể tính ngược lại để xác định ngày sản xuất nếu chỉ nhìn thấy hạn sử dụng.

5. Sử dụng công cụ hỗ trợ kiểm tra

Một số ứng dụng di động cho phép quét mã vạch và hiển thị chi tiết ngày sản xuất và hạn sử dụng. Đây là cách nhanh chóng để xác thực thông tin, nhất là khi bao bì bị mờ hoặc trầy.

6. Đánh giá trạng thái bao bì

Nếu bao bì có dấu hiệu hư hỏng, rách, hoặc tem in bị mờ, người tiêu dùng nên cân nhắc không mua. Việc bảo quản không đúng cách có thể làm mất đi tính chính xác của ngày ghi trên nhãn.

Tầm quan trọng của việc phân biệt đúng ngày sản xuất và hạn sử dụng

Hiểu rõ hai ngày này không chỉ giúp người tiêu dùng bảo vệ sức khỏe mà còn tối ưu hoá chi phí tiêu dùng. Khi biết ngày sản xuất, người mua có thể lựa chọn các sản phẩm còn “tươi mới” hơn, tránh việc mua những hộp đã gần hết hạn và có thể phải vứt bỏ sớm.

Ngược lại, nếu chỉ dựa vào hạn sử dụng mà không xem xét ngày sản xuất, người tiêu dùng có thể mua được sản phẩm đã được sản xuất từ lâu, dù còn trong thời gian sử dụng an toàn. Điều này có thể dẫn đến mất chất lượng, hương vị không đạt chuẩn, và thậm chí gây lãng phí thực phẩm.

Các câu hỏi thường gặp và cách trả lời

1. Nếu hạn sử dụng đã qua, thực phẩm còn ăn được không?

Đối với thực phẩm đóng hộp, nếu bao bì chưa bị rách, không có dấu hiệu phồng lên, mùi lạ, màu thay đổi, thì thực phẩm có thể vẫn an toàn trong một thời gian ngắn sau hạn. Tuy nhiên, chất lượng (vị, mùi, màu) sẽ giảm dần. Khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, nên bỏ ngay.

2. Ngày sản xuất và hạn sử dụng có luôn được in trên cùng một nhãn?

Không phải luôn như vậy. Một số nhà sản xuất chỉ in hạn sử dụng, đặc biệt là các sản phẩm có thời gian bảo quản ngắn. Trong những trường hợp này, người tiêu dùng có thể tra cứu thông tin trên website của nhà sản xuất hoặc liên hệ trực tiếp để biết ngày sản xuất.

3. Làm sao để biết thời gian bảo quản của một loại thực phẩm mà không có thông tin trên bao bì?

Người tiêu dùng có thể tham khảo tiêu chuẩn chung: thực phẩm đóng hộp thường có thời gian bảo quản từ 12 đến 36 tháng tùy loại. Đối với thực phẩm có thành phần nhạy cảm (như cá, thịtXem các sản phẩm Thịt) thời gian thường ngắn hơn. Tuy nhiên, cách an toàn nhất là luôn kiểm tra nhãn hoặc hỏi nhân viên bán hàng.

4. Khi mua số lượng lớn, có cách nào để kiểm soát ngày sản xuất và hạn sử dụng nhanh chóng?

Sử dụng máy quét mã vạch kết hợp phần mềm quản lý kho sẽ giúp ghi lại ngày sản xuất và hạn sử dụng của từng thùng hàng. Khi cần kiểm kê, chỉ cần lọc theo ngày hết hạn để ưu tiên tiêu thụ những sản phẩm sắp hết hạn.

Lời khuyên thực tiễn khi mua thực phẩm đóng hộp

• Kiểm tra kỹ nhãn: Dành ít phút để xác định vị trí và định dạng ngày.
• Ưu tiên sản phẩm có ngày sản xuất gần nhất: Điều này giúp bạn nhận được thực phẩm tươi mới hơn.
• Không mua hàng có bao bì hư hỏng: Bao bì bị rách hoặc phồng lên có thể làm mất đi độ chính xác của ngày ghi trên nhãn.
• Lưu trữ đúng cách: Đặt hộp thực phẩm ở nơi khô ráo, tránh ánh nắng trực tiếp để kéo dài thời gian bảo quản.
• Sử dụng công nghệ hỗ trợ: Ứng dụng quét mã vạch giúp bạn nhanh chóng xác định ngày sản xuất và hạn sử dụng mà không phải đọc tay.

Việc hiểu và phân biệt đúng ngày sản xuất và hạn sử dụng không chỉ là một thói quen mua sắm thông minh mà còn là một phần quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe gia đình. Khi mỗi người tiêu dùng đều nắm rõ cách đọc nhãn, thị trường thực phẩm sẽ trở nên minh bạch hơn, giảm thiểu lãng phí và nâng cao chất lượng tiêu dùng.