Lối bố trí đèn tường trong hành lang hẹp: Khi chiều cao và vị trí chiếu sáng tạo cảm giác không gian

Bạn đã bao giờ bước vào một hành lang hẹp, chỉ đủ chỗ để một người đi lại, nhưng lại cảm thấy không gian như mở rộng ra bao la chỉ vì ánh sáng? Ngược lại, có khi bạn đã lắp một dải đèn tườngXem các sản phẩm Đèn tường cao và dày dạn, mà mọi thứ vẫn cảm giác chật chội, thậm chí gây chói mắt. Hai trải nghiệm này thực tế xảy ra trong rất nhiều ngôi nhà, và chúng đều bắt nguồn từ cách chúng ta quyết định chiều cao và vị trí của đènXem các sản phẩm Đèn tường. Trong phần sau, mình sẽ đưa bạn qua hai cách tiếp cận phổ biến, đồng thời phân tích những lợi ích và hạn chế của mỗi lựa chọn, để cuối cùng bạn có thể tự tin lựa chọn giải pháp phù hợp cho hành lang hẹp của mình.

Chiều cao lắp đèn tường: Đặt cao hơn hay thấp hơn?

Lợi ích khi treo đèn cao

Đặt đèn tường ở mức cao hơn (khoảng 1,8‑2,0 m so với mặt đất) thường được cho là “đúng chuẩn” trong thiết kế nội thất. Lý do chính là ánh sáng sẽ lan rộng hơn, chiếu xuống toàn bộ chiều rộng của hành lang mà không tạo ra vùng tối. Khi ánh sáng chiếu từ trên xuống, các bức tường và trần nhà nhận được ánh sáng đồng đều, giúp tạo cảm giác không gian “được kéo dài”. Thêm vào đó, ánh sáng từ trên còn giúp giảm thiểu hiện tượng chói lóa cho người đi qua, vì mắt thường hướng lên và không phải nhìn thẳng vào nguồn sáng.

Nhưng khi chúng ta chỉ nhìn vào lợi ích này, câu hỏi ngược lại lại xuất hiện: liệu việc đặt quá cao có làm giảm tính thẩm mỹ hoặc gây khó khăn trong việc điều chỉnh ánh sáng? Khi đèn được treo quá cao, ánh sáng có thể “trượt” qua đầu người, khiến các chi tiết trên tường (ví dụ như tranh ảnh, vách gỗ) không được chiếu sáng đầy đủ. Điều này đặc biệt đáng lưu ý nếu hành lang của bạn được dùng làm nơi trưng bày các vật dụng trang trí.

Những hạn chế của việc đặt quá cao

Đặt đèn ở mức cao có thể làm mất đi cảm giác “ấm áp” mà ánh sáng tường thường mang lại. Khi nguồn sáng xa mắt, người đi qua thường cảm thấy ánh sáng giống như ánh sáng ngoại thất, không tạo ra “điểm nhấn” nội thất. Ngoài ra, nếu hành lang có trần thấp (dưới 2,4 m), việc treo đèn lên quá cao sẽ khiến trần trở nên “đè” hơn, tạo ra cảm giác chật chội hơn thay vì mở rộng.

Thêm vào đó, việc lắp đèn cao có thể làm giảm khả năng điều chỉnh góc chiếu sáng. Khi nguồn sáng ở vị trí cố định và cao, việc thay đổi hướng chiếu để nhấn mạnh một góc tường hay một khu vực nhất định trở nên khó khăn. Điều này có thể ảnh hưởng đến việc tạo ra các “điểm sáng” (spotlights) để làm nổi bật các chi tiết kiến trúc, một yếu tố quan trọng trong việc tạo chiều sâu cho không gian hẹp.

Vị trí chiếu sáng: Đặt dọc tường hay ở trung tâm hành lang?

Chiếu sáng dọc tường

Đèn tường được gắn sát bề mặt tường, thường ở độ cao trung bình (khoảng 1,2‑1,5 m), tạo ra một dải ánh sáng “băng qua” dọc theo tường. Phong cách này giúp làm nổi bật kết cấu bề mặt, đồng thời tạo ra một “đường dẫn” ánh sáng mà mắt người theo dõi một cách tự nhiên. Khi ánh sáng chiếu dọc tường, các góc khuất và các chi tiết trang trí trên tường được bật sáng, giúp hành lang không còn là một “đoạn trống” mà trở thành một không gian có chiều sâu và tính thẩm mỹ.

Đối với hành lang hẹp, việc chiếu sáng dọc tường còn có tác dụng “kéo dài” tầm mắt. Khi ánh sáng kéo dài dọc theo chiều dài hành lang, mắt người sẽ cảm nhận được một “đường thẳng vô tận”, giảm bớt cảm giác chật hẹp. Thực tế, nhiều nhà thiết kế nội thất khuyên dùng đèn tường dạng dải LED hoặc đèn sợi để đạt được hiệu quả này.

Chiếu sáng từ trung tâm hành lang

Ngược lại, một số người lại thích lắp đèn tường ở vị trí trung tâm, tức là đặt các đèn ở phía giữa hành lang, hướng ra hai phía. Cách bố trí này tạo ra ánh sáng lan tỏa đều khắp, giảm thiểu các vùng tối và giúp người đi lại cảm thấy an toàn hơn, nhất là vào buổi tối. Khi ánh sáng phát ra từ trung tâm, nó có xu hướng “đánh bóng” bề mặt sàn, làm cho không gian trở nên sáng hơn và giảm cảm giác “đổ bóng” ở các góc tường.

Nhưng ánh sáng trung tâm cũng có một nhược điểm không thể bỏ qua: nếu không được thiết kế cẩn thận, ánh sáng có thể tạo ra “điểm chói” ngay tại trung tâm, khiến người đi qua phải điều chỉnh ánh mắt liên tục. Điều này không chỉ gây mệt mỏi cho mắt mà còn làm mất đi sự hài hòa trong việc phân bố ánh sáng, khiến hành lang cảm thấy “đều một màu” mà thiếu điểm nhấn.

Hiệu ứng domino: Khi một quyết định thay đổi cả không gian

Ánh sáng và cảm giác rộng hơn

Một quyết định nhỏ như thay đổi chiều cao đèn tường từ 1,5 m lên 1,9 m có thể tạo ra một chuỗi tác động domino. Đầu tiên, ánh sáng lan rộng hơn, giảm các vùng tối. Tiếp theo, khi các vùng tối giảm, mắt người không còn phải “đi tìm” nguồn sáng, do đó cảm giác di chuyển trở nên nhẹ nhàng hơn. Cuối cùng, khi ánh sáng đồng đều, các yếu tố trang trí trên tường (bức tranh, gạch men) được chiếu sáng tốt hơn, tạo ra một môi trường “đầy đủ thông tin” cho não bộ, khiến không gian cảm giác rộng rãi hơn.

Thêm vào đó, ánh sáng đồng đều còn ảnh hưởng đến cách chúng ta cảm nhận màu sắc. Khi ánh sáng không bị che khuất, màu sắc trên tường và sàn sẽ hiện ra trung thực hơn, giúp tạo ra một “màu nền” sáng sủa, làm cho hành lang hẹp không còn cảm giác “đen tối” mà thay vào đó là một không gian sáng và thoáng.

Ánh sáng và cảm giác chật hẹp

Ngược lại, nếu quyết định đặt đèn quá thấp (khoảng 0,9‑1,0 m) và hướng ánh sáng lên trực tiếp vào người, ánh sáng sẽ tạo ra các vùng chói mạnh ngay tại mặt người, khiến mắt phải liên tục điều chỉnh. Khi mắt không được nghỉ ngơi, cảm giác mệt mỏi sẽ lan tỏa tới toàn bộ cơ thể, và không gian hẹp sẽ cảm thấy “ngột ngạt” hơn. Đặc biệt, ánh sáng chói mạnh ở mức thấp còn làm giảm khả năng nhìn rõ các chi tiết trên tường, khiến chúng trở nên “mờ nhạt”, và cuối cùng làm mất đi điểm nhấn thẩm mỹ.

Hơn nữa, ánh sáng không đồng đều còn gây ra hiện tượng “đường viền tối” dọc theo tường, khi các góc khuất không được chiếu sáng. Những vùng tối này tạo ra một “đường viền” ảo, khiến mắt người cảm nhận chiều sâu của hành lang giảm đi, và do đó không gian dường như ngắn lại. Khi một hành lang ngắn hơn, cảm giác chật hẹp sẽ tăng lên, và người dùng có thể cảm thấy không thoải mái khi di chuyển qua.

So sánh thực tiễn: Khi nào nên chọn chiều cao cao và khi nào nên chọn thấp?

• Chiều cao cao thích hợp khi hành lang có trần cao, tường không có nhiều chi tiết trang trí và mục tiêu chính là tạo cảm giác mở rộng.
• Chiều cao trung bình là lựa chọn cân bằng, phù hợp với hầu hết các hành lang hẹp, giúp chiếu sáng đồng đều mà không gây chói.
• Chiều cao thấp chỉ nên dùng trong trường hợp muốn tạo “điểm nhấn” ánh sáng, ví dụ như chiếu sáng một bức tranh nghệ thuật hoặc một khu vực đặc biệt trên tường.

Vị trí chiếu sáng: Đặt dọc tường hay trung tâm?

• Dọc tường giúp kéo dài tầm mắt, làm nổi bật kết cấu tường và tạo cảm giác không gian dài hơn.
• Trung tâm mang lại ánh sáng đồng đều, phù hợp cho những hành lang cần độ an toàn cao, nhưng cần chú ý tránh tạo điểm chói.
• Trong thực tế, kết hợp cả hai cách – đặt một dải đèn dọc tường và một vài đèn điểm ở trung tâm – thường mang lại hiệu quả tối ưu, vì nó vừa tạo chiều sâu, vừa đảm bảo độ sáng đồng đều.

Thực hành: Bước đầu để tối ưu ánh sáng trong hành lang hẹp

Đầu tiên, đo chiều cao trần và xác định mức độ chiếu sáng hiện tại bằng cách quan sát các vùng tối và chói. Sau đó, quyết định mức độ cao của đèn dựa trên các tiêu chí trên: nếu trần cao và không có nhiều chi tiết trang trí, hãy thử nâng đèn lên 1,8 m; nếu trần thấp hoặc muốn nhấn mạnh chi tiết, giữ ở mức 1,2‑1,5 m.

Tiếp theo, xác định vị trí dọc tường hoặc trung tâm dựa trên mục đích sử dụng. Nếu hành lang thường xuyên có người di chuyển nhanh, ưu tiên chiếu sáng dọc tường để tạo “đường dẫn” ánh sáng. Nếu hành lang là nơi để trưng bày các vật dụng, hãy cân nhắc bổ sung một vài đèn trung tâm để chiếu sáng đồng đều và làm nổi bật các vật dụng.

Cuối cùng, kiểm tra lại sau khi lắp đặt bằng cách tắt và bật đèn, di chuyển qua lại trong hành lang. Nhìn nhận cảm giác không gian, mức độ chói và độ đồng đều của ánh sáng. Nếu cần, điều chỉnh góc chiếu hoặc thay đổi vị trí lắp đặt một chút. Việc thử nghiệm thực tế sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về “điểm mạnh” và “điểm yếu” của từng lựa chọn, từ đó tinh chỉnh cho phù hợp nhất.

Như vậy, việc lựa chọn chiều cao và vị trí chiếu sáng không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là một nghệ thuật cân bằng giữa thẩm mỹ và chức năng. Khi bạn hiểu rõ những lợi và hạn chế của từng cách tiếp cận, đồng thời nhận ra những hiệu ứng domino mà một quyết định có thể tạo ra, việc thiết kế ánh sáng cho hành lang hẹp sẽ trở nên dễ dàng và thú vị hơn. Hãy thử áp dụng những gợi ý trên, và bạn sẽ cảm nhận được sự thay đổi rõ rệt trong không gian sống của mình.