Cuộc đua 5G và 6G tại Việt Nam: VinaPhone dẫn đầu, Viettel và các “đại gia” công nghệ chuẩn bị bước vào kỷ nguyên AI‑native

Trong bối cảnh công nghệ không dây đang chuyển mình nhanh chóng, Việt Nam không chỉ là một thị trường tiêu thụ mà còn trở thành một điểm sáng trong chuỗi giá trị toàn cầu. Sự kiện VinaPhone được công nhận là "Best 5G Network Award in Vietnam and SEA" tại MWC 2026 (theo vnexpress.net đăng ngày 3/3/2026) đã khẳng định vị thế của nhà mạng này trên bản đồ khu vực. Đồng thời, ba doanh nghiệp công nghệ – Viettel, FPT và VNG – đã chính thức gia nhập Liên minh 6G do Qualcomm khởi xướng, mở ra một chương mới cho cuộc đua công nghệ AI‑native.

VinaPhone: Đột phá trong đo lường tốc độ và trải nghiệm người dùng

Ookla, đơn vị đứng sau công cụ Speedtest, đã công bố điểm số Speedtest Connectivity Score cho mạng 5G của VinaPhone đạt 83,6, vượt qua Singtel (Singapore) và các nhà mạng lớn khác trong khu vực (theo vnexpress.net đăng ngày 3/3/2026). Điểm số này được tính dựa trên ba tiêu chí: speed score (50%), web browsing (25%) và video streaming (25%). Phương pháp đo lường của Ookla dựa trên dữ liệu khổng lồ, minh bạch và có khả năng phân tích chi tiết theo khu vực, thiết bị và thời gian, do đó được xem là thước đo đáng tin cậy cho hiệu suất mạng.

Thành công này không chỉ là kết quả của việc mở rộng hạ tầng mà còn phản ánh chiến lược tối ưu hoá vị trí trạm 5G dựa trên mô hình dự báo lưu lượng và mật độ người dùng. VNPT – công ty mẹ của VinaPhone – đã áp dụng quy hoạch vô tuyến hiện đại, đồng thời kiểm tra từng trạm với các kịch bản thực tế như livestream, gaming và truyền tải video 4K. Đây là một bước tiến quan trọng so với mô hình triển khai truyền thống, nơi các trạm thường chỉ được đo tốc độ tối đa mà không xét đến chất lượng trải nghiệm thực tế.

Hệ sinh thái 5G và tầm nhìn chiến lược

VinaPhone cam kết biến 5G thành hạ tầng số thiết yếu, hỗ trợ từ sản xuất thông minh đến đô thị thông minh toàn diện. Khi kết hợp với các giải pháp AI và IoT, mạng 5G sẽ trở thành nền tảng cho các dịch vụ như tự động hoá nhà máy, quản lý giao thông thông minh và y tế từ xa. Đối với doanh nghiệp, việc có một nhà mạng đạt chuẩn quốc tế đồng nghĩa với việc giảm thiểu rủi ro khi triển khai các dự án công nghệ cao.

Viettel và hành trình tới 6G: “AI‑native” là tiêu chuẩn mới

Trong cùng ngày diễn ra MWC 2026, Viettel công bố tham gia liên minh chiến lược toàn cầu do Qualcomm khởi xướng, với mục tiêu thử nghiệm hệ thống và thiết bị tiền thương mại 6G vào năm 2028 và thương mại hoá vào năm 2029 (theo vnexpress.net đăng ngày 3/3/2026). Đặc điểm nổi bật của 6G được mô tả là “AI‑native” – trí tuệ nhân tạo được tích hợp ngay từ thiết kế mạng, không phải là tính năng phụ thêm.

• Kết nối thế hệ mới: Tốc độ lý thuyết lên tới 1 Tbps, độ trễ dưới 1 ms, hỗ trợ hàng tỷ thiết bị đồng thời.
• Cảm biến diện rộng: Mạng sẽ tích hợp cảm biến môi trường, vị trí và trạng thái thiết bị, tạo ra một “lớp dữ liệu” liên tục cho AI.
• Năng lực tính toán hiệu năng cao: Các trung tâm dữ liệu biên (edge) và đám mây sẽ xử lý khối lượng công việc AI mới (new AI workloads) ngay tại nguồn.

Viettel không chỉ dừng lại ở nghiên cứu, mà còn định hướng sản xuất và thương mại hoá các sản phẩm công nghệ 6G – từ thiết bị mạng, phần mềm nền tảng đến hệ sinh thái thiết bị thông minh tích hợp AI. Đối tác chiến lược Qualcomm sẽ cung cấp thiết kế tham chiếu và hỗ trợ kỹ thuật, trong khi Viettel sẽ phát triển phần mềm Agentic AI của mình, tạo nên một chuỗi giá trị nội địa mạnh mẽ.

Liên minh 6G: Sức mạnh tập thể của các “đại gia” công nghệ Việt Nam

FPT và VNG cũng đã công bố tham gia cùng Viettel trong liên minh này (theo vnexpress.net đăng ngày 3/3/2026 và tienphong.vn đăng ngày 3/3/2026). FPT nhấn mạnh việc mở rộng cơ hội đổi mới trong các lĩnh vực như giao thông thông minh, UAV tự hành và sản xuất thông minh. VNG, với nền tảng Agentic AI đang phục vụ hàng trăm triệu người dùng, xem 6G là “hạ tầng biến tầm nhìn AI thành hiện thực”.

Liên minh do Qualcomm khởi xướng quy tụ các ông lớn công nghệ toàn cầu như Google, Meta, Microsoft, Samsung, Nokia, LG và T‑Mobile, nhằm xây dựng tiêu chuẩn, xác thực hệ thống sớm và trình diễn thiết bị tiền thương mại vào năm 2028. Mục tiêu cuối cùng là thương mại hoá mạng 6G vào năm 2029, tạo ra một hệ sinh thái AI‑native toàn cầu.

Ảnh hưởng quốc tế và tiềm năng cho thị trường Việt Nam

Việc các nhà mạng và công ty công nghệ Việt Nam tham gia vào một liên minh toàn cầu có ý nghĩa sâu rộng. Trước hết, nó giúp Việt Nam tiếp cận sớm các tiêu chuẩn và công nghệ mới, giảm khoảng cách so với các thị trường phát triển. Thứ hai, việc đóng góp vào chuẩn quốc tế sẽ tăng cường vị thế thương lượng của các doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu, từ thiết kế chip đến phần mềm AI.

Đối với các nhà đầu tư trong nước, xu hướng này mở ra cơ hội mới trong lĩnh vực vốn đầu tư vào hạ tầng mạng, thiết bị IoT và nền tảng AI. Các quỹ đầu tư có thể tập trung vào các startup cung cấp giải pháp cảm biến, phân tích dữ liệu biên và dịch vụ AI‑native, khi các nhà mạng lớn đã sẵn sàng tích hợp chúng vào mạng 6G.

Thêm vào đó, việc Việt Nam có thể trở thành “nơi thử nghiệm” cho các tiêu chuẩn 6G sẽ thu hút các dự án nghiên cứu quốc tế, tạo ra nguồn thu nhập và nâng cao năng lực nhân lực. Các trường đại học và viện nghiên cứu sẽ được hưởng lợi từ các chương trình hợp tác, đào tạo chuyên sâu và các dự án thực tiễn.

Thách thức và rủi ro

Mặc dù tiềm năng lớn, nhưng hành trình tới 6G còn nhiều thách thức. Đầu tiên là vấn đề chi phí đầu tư hạ tầng, đặc biệt là các trạm 6G cần hỗ trợ các tính năng AI và cảm biến phức tạp. Thứ hai, chuẩn hoá quốc tế vẫn đang trong giai đoạn đầu, đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải duy trì mức độ linh hoạt cao để thích ứng với các thay đổi. Cuối cùng, an ninh mạng sẽ trở thành vấn đề then chốt khi AI được tích hợp sâu vào hạ tầng mạng, đòi hỏi các biện pháp bảo vệ đa lớp và quy trình quản lý rủi ro chặt chẽ.

Những dự đoán cho tương lai gần

1. Thị phần 5G sẽ ổn định ở mức cao: Với VinaPhone dẫn đầu và Viettel duy trì vị trí thứ hai, cạnh tranh sẽ tập trung vào chất lượng dịch vụ (QoE) và gói sản phẩm AI‑enhanced, chứ không chỉ tốc độ.

2. Ra mắt các dịch vụ AI‑native trên 5G: Trước khi 6G thực sự xuất hiện, các nhà mạng sẽ khai thác khả năng AI trên nền 5G để cung cấp dịch vụ như phân tích video thời gian thực, dự báo nhu cầu mạng và tối ưu hoá tài nguyên.

3. Thị trường thiết bị 6G sẽ mở rộng: Các công ty như Viettel và FPT sẽ ra mắt các thiết bị tiền thương mại vào 2028, tạo ra một “đợt sóng” mới cho các nhà sản xuất thiết bị di động trong và ngoài nước.

4. Đầu tư vào hạ tầng biên (edge) và dữ liệu lớn: Để đáp ứng yêu cầu tính toán AI‑native, các nhà mạng sẽ tăng cường xây dựng các trung tâm dữ liệu biên, đồng thời hợp tác với các nhà cung cấp đám mây để cung cấp dịch vụ tính toán gần người dùng.

5. Chính sách hỗ trợ và khung pháp lý: Chính phủ sẽ cần xây dựng khung pháp lý cho AI và 6G, bao gồm quy định về bảo mật dữ liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật và ưu đãi thuế cho các dự án R&D.

Kết luận mở

Cuộc đua 5G và 6G tại Việt Nam đang chuyển từ một cuộc tranh tài về tốc độ sang một cuộc chiến về trí tuệ nhân tạo và tích hợp hệ sinh thái. Khi VinaPhone đã chứng minh sức mạnh của mình trên trường quốc tế, các “đại gia” công nghệ Việt Nam – Viettel, FPT và VNG – đang chuẩn bị đưa AI vào mọi lớp của mạng di động, hứa hẹn một tương lai nơi kết nối, cảm biến và tính toán hòa quyện thành một nền tảng duy nhất. Đối với nền kinh tế Việt Nam, đây không chỉ là cơ hội để nâng cao năng lực công nghệ mà còn là chìa khóa mở ra các mô hình kinh doanh mới, thu hút đầu tư và nâng cao vị thế trên bản đồ công nghệ toàn cầu.