Chiến lược khởi nghiệp theo phương pháp Lanchester: Khi mong đợi “bứt tốc” lại gặp thực tế cần kiên nhẫn và điều chỉnh

Trong thời đại công nghệ số bùng nổ, việc áp dụng các chiến lược kinh doanh khoa học ngày càng trở nên quan trọng đối với các startup. Nhiều nhà sáng lập mong muốn “bứt tốc” chỉ trong một thời gian ngắn, nhưng thực tế lại thường đòi hỏi sự kiên nhẫn, linh hoạt và khả năng điều chỉnh chiến lược liên tục. Phương pháp Lanchester, vốn được biết đến trong lĩnh vực quân sự và sau này được áp dụng vào chiến lược kinh doanh, hứa hẹn mang lại một khuôn khổ logic để các doanh nghiệp mới định vị, tăng trưởng và đối phó với đối thủ. Bài viết sẽ đi sâu phân tích cách áp dụng Lanchester vào khởi nghiệp, đưa ra những lời khuyên thực tiễn và giúp bạn hiểu rõ khi nào nên “bứt tốc” và khi nào cần dừng lại để cân nhắc lại.

Chiến lược khởi nghiệp theo phương pháp Lanchester: Cơ bản và lý thuyết

Lý thuyết Lanchester và nền tảng cho startup

Lanchester là tên của một nhà toán học người Anh, người đã phát triển các phương trình mô tả sức mạnh tương tác giữa hai lực quân sự. Khi áp dụng vào kinh doanh, công thức Lanchester được dùng để đo lường “sức mạnh” của hai công ty dựa trên nguồn lực (vốn, nhân lực, công nghệ) và mức độ tương tác trên thị trường.

Các nhà sáng lập thường gặp khó khăn khi muốn so sánh sức mạnh của mình với đối thủ lớn hơn. Công thức Lanchester cung cấp một mô hình đơn giản: “Sức mạnh tổng hợp = Số đơn vị nhân lực × Năng lực trung bình”. Nhờ vậy, bạn có thể định lượng được vị thế hiện tại, dự đoán xu hướng thay đổi khi tăng cường nguồn lực và đưa ra quyết định chiến lược phù hợp.

Hai mô hình chính: Lanchester Linear và Square

Trong thực tế, Lanchester có hai dạng phổ biến:

• Linear Model – áp dụng khi đối thủ có khả năng tiêu thụ sức mạnh của bạn theo tỷ lệ thẳng, thường trong môi trường B2B hoặc thị trường ngách.
• Square Model – phù hợp khi sức mạnh được tiêu thụ theo tỷ lệ bình phương, thường trong thị trường tiêu dùng rộng lớn, nơi mỗi đơn vị khách hàng có thể “tiêu thụ” nhiều sản phẩm.

Việc xác định mô hình nào phù hợp với doanh nghiệp của bạn là bước đầu tiên để thiết lập một chiến lược tăng trưởng thực tiễn, tránh “bứt tốc” một cách thiếu tính toán.

Bước đầu: Đánh giá nguồn lực và vị thế hiện tại

Trước khi thực hiện bất kỳ kế hoạch “bứt tốc” nào, bạn cần thực hiện một “đánh giá nội bộ” chi tiết:

• Vốn tài chính: Không chỉ là lượng tiền có trong ngân hàng, mà còn bao gồm khả năng huy động vốn từ nhà đầu tư.
• Đội ngũ nhân sự: Số lượng, chuyên môn và mức độ đồng bộ của nhân viên.
• Công nghệ: Độ mới và khả năng mở rộng của hệ thống, phần mềm, nền tảng.
• Thị phần hiện tại: Khách hàng đang có, mức độ trung thành và tần suất mua hàng.

Khi có được bảng điểm này, bạn có thể áp dụng công thức Lanchester để tính toán điểm mạnh tổng thể. Ví dụ, nếu startup của bạn có 10 nhân viên (mỗi người mang lại giá trị trung bình 5 đơn vị), thì sức mạnh tổng là 50. So sánh với đối thủ có 30 nhân viên với giá trị trung bình 3, sức mạnh tổng là 90. Mặc dù đối thủ có ít nhân viên hơn, nhưng năng lực trung bình cao hơn giúp họ có sức mạnh lớn hơn.

Chiến lược “Bứt tốc” – Khi nào và làm sao?

“Bứt tốc” thường được hiểu là tăng trưởng nhanh, chiếm lĩnh thị phần trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, Lanchester nhấn mạnh rằng “bứt tốc” chỉ thực hiện hiệu quả khi:

• Doanh nghiệp đã đạt điểm mạnh cân bằng với đối thủ, tức là khoảng cách về sức mạnh không quá lớn.
• Thị trường đang có cơ hội mở rộng (ví dụ: nhu cầu mới, công nghệ mới).
• Có nguồn lực bổ sung đủ để duy trì tốc độ tăng trưởng mà không làm suy yếu các bộ phận cốt lõi.

Nếu một startup quyết định “bứt tốc” mà không đáp ứng các tiêu chí trên, khả năng cao sẽ gặp “sốc lực” – tình trạng mất cân bằng tài chính và nhân sự, dẫn đến giảm hiệu suất và rủi ro cao hơn.

Điều chỉnh tốc độ: Khi cần kiên nhẫn và thay đổi hướng đi

Trong quá trình thực thi, các chỉ số quan trọng như tỷ suất chuyển đổi, chi phí khách hàng trung bình (CAC) và giá trị khách hàng trọn đời (LTV) sẽ phản ánh mức độ thành công của chiến lược. Nếu các chỉ số này cho thấy xu hướng giảm hoặc không đạt được mức mục tiêu, cần thực hiện các điều chỉnh như:

• Tối ưu hóa sản phẩm: Đánh giá lại tính năng, cải tiến dựa trên phản hồi khách hàng.
• Điều chỉnh ngân sách: Chuyển nguồn lực từ các kênh kém hiệu quả sang kênh tiềm năng hơn.
• Tăng cường đội ngũ: Tuyển thêm nhân sự có kỹ năng chuyên môn đáp ứng nhu cầu mới.
• Thử nghiệm A/B: Thực hiện các thí nghiệm nhỏ để đo lường hiệu quả thay đổi trước khi mở rộng.

Quá trình này yêu cầu sự kiên nhẫn. Thay vì chạy đua với thời gian, nhà sáng lập cần đánh đổi giữa tốc độ và độ bền vững, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo.

Các ví dụ thực tế: Startup Việt Nam đã áp dụng Lanchester như thế nào?

Để làm rõ hơn, chúng ta cùng xem xét một số câu chuyện thực tế:

• FPT Telecom – Khi mới bắt đầu, họ sử dụng mô hình Linear Lanchester, tập trung vào một số khu vực chiến lược, tối ưu hóa đội ngũ bán hàng để tăng dần thị phần.
• MoMo – Đối với môi trường tiêu dùng rộng lớn, MoMo áp dụng Square Model, đầu tư mạnh vào công nghệ và mở rộng quan hệ đối tác, tạo “điểm mạnh bình phương” nhanh chóng.
• Startup fintech XYZ – Đã trải qua giai đoạn “bứt tốc” quá mức, dẫn đến tình trạng thiếu hụt vốn. Sau đó họ chuyển sang chiến lược “kiên nhẫn”, giảm tốc độ chi tiêu và tập trung vào phát triển sản phẩm cốt lõi, cuối cùng đạt được tăng trưởng ổn định.

Những câu chuyện này minh chứng rằng việc định vị lại chiến lược dựa trên mô hình Lanchester không chỉ giúp nhận diện điểm mạnh yếu mà còn đưa ra lộ trình tăng trưởng thực tế hơn.

Công cụ và tài liệu hỗ trợ – Đọc gì để hiểu sâu hơn

Đối với những ai muốn khám phá chi tiết về Lanchester và ứng dụng vào khởi nghiệp, có một tài liệu đáng chú ý: Sách NXB Phụ Nữ - 7 Chiến Lược Khởi Nghiệp Thành Công - Phương Thức Kinh Doanh Lanchester. Cuốn sách cung cấp:

• Giải thích chi tiết về hai mô hình Linear và Square.
• Hướng dẫn thực tế từng bước xây dựng sức mạnh doanh nghiệp dựa trên Lanchester.
• Case study từ các doanh nghiệp Việt Nam và quốc tế.
• Bảng công cụ tự đánh giá sức mạnh nội bộ và các công thức tính toán.

Giá niêm yết là 156 702 VND, hiện đang được giảm giá xuống còn 127 400 VND. Bạn có thể mua sách tại đây để có thêm kiến thức nền tảng và áp dụng vào dự án khởi nghiệp của mình.

Tips thực tiễn để áp dụng Lanchester trong giai đoạn đầu

Để chuyển lý thuyết thành hành động, sau đây là một số lời khuyên ngắn gọn nhưng hiệu quả:

1. Định kỳ đo lường sức mạnh: Sử dụng bảng tính hoặc công cụ phân tích để cập nhật số liệu về vốn, nhân lực và công nghệ mỗi tháng.
2. Chọn mô hình phù hợp ngay từ đầu: Nếu bạn đang hoạt động trong một lĩnh vực ngách, ưu tiên Linear Model; nếu đang nhắm tới thị trường tiêu dùng lớn, hãy chuẩn bị cho Square Model.
3. Đặt mục tiêu “điểm mạnh tăng dần”: Thay vì mục tiêu tăng doanh thu cụ thể, hãy hướng đến nâng mức sức mạnh tổng thể (VD: tăng nhân lực chuyên môn, nâng cấp công nghệ).
4. Kiểm soát chi phí “bứt tốc”: Thiết lập ngân sách “cực đại” cho mỗi giai đoạn, tránh việc tiêu hết nguồn lực trước khi thu nhập ổn định.
5. Luôn dự phòng chiến lược “bảo lưu”: Khi gặp dấu hiệu giảm tốc, chuyển sang mô hình duy trì, tập trung vào khách hàng hiện tại và tối ưu hoá chi phí.

Những bước này giúp giảm thiểu rủi ro và tạo sự linh hoạt cần thiết trong môi trường biến đổi nhanh chóng của startup.

Sự cân bằng giữa “bứt tốc” và “bảo lưu” – Đọc thêm và áp dụng ngay

Kết hợp giữa việc “bứt tốc” có kế hoạch và “bảo lưu” khi cần thiết chính là chìa khóa để vượt qua thách thức. Khi bạn áp dụng các công cụ Lanchester một cách có hệ thống, sẽ thấy rõ hơn được:

• Mức độ sức mạnh hiện tại và khoảng cách so với đối thủ.
• Thời điểm tối ưu để đẩy mạnh đầu tư hoặc rút lui.
• Các yếu tố nội tại cần củng cố để đạt “điểm mạnh bền vững”.

Việc thực hành thường xuyên và cập nhật các dữ liệu mới sẽ giúp bạn duy trì một chu trình cải tiến liên tục, từ đó xây dựng doanh nghiệp không chỉ “bứt tốc” trong ngắn hạn mà còn phát triển bền vững trong dài hạn.