Cảm nhận thực tế khi sử dụng sách Hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp 12 Kết nối tri thức cho trẻ 6‑12 tuổi

Trong những năm gần đây, nhu cầu giúp trẻ em khám phá sở thích và định hướng nghề nghiệp sớm đã trở nên ngày càng quan trọng. Khi các bậc phụ huynh và giáo viên tìm kiếm những công cụ hỗ trợ, sách “Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 12 Kết nối tri thức” xuất hiện như một giải pháp hấp dẫn, hứa hẹn mang lại những trải nghiệm thực tiễn cho trẻ từ 6 đến 12 tuổi. Bài viết này sẽ chia sẻ cảm nhận thực tế khi áp dụng cuốn sách này trong môi trường gia đình và lớp học, từ đó rút ra những bài học hữu ích cho những ai đang cân nhắc đưa nó vào chương trình giáo dục của mình.

Giới thiệu tổng quan về sách

Cuốn sách được biên soạn dựa trên nền tảng lý thuyết phát triển năng lực nghề nghiệp cho trẻ em, kết hợp với các hoạt động thực hành có tính tương tác cao. Nội dung được chia thành 12 chương, mỗi chương tương ứng với một nhóm nghề nghiệp hoặc một lĩnh vực kiến thức. Mỗi chương không chỉ cung cấp thông tin cơ bản về nghề, mà còn kèm theo các bài tập, trò chơi và câu hỏi phản hồi, giúp trẻ tự mình khám phá và đánh giá sở thích cá nhân.

Cấu trúc chương mục

• Giới thiệu nghề nghiệp: Mô tả ngắn gọn, dễ hiểu về công việc, môi trường làm việc và những kỹ năng cơ bản cần có.
• Hoạt động thực hành: Các bài tập thiết kế để trẻ thực hiện trong nhà hoặc lớp học, bao gồm việc tạo mô hình, vẽ sơ đồ, hoặc thực hiện một nhiệm vụ đơn giản liên quan tới nghề.
• Câu hỏi phản chiếu: Những câu hỏi mở khuyến khích trẻ suy nghĩ sâu hơn về cảm nhận và mức độ hứng thú với từng nghề.
• Gợi ý cho phụ huynh và giáo viên: Những lưu ý và cách hỗ trợ trẻ trong quá trình thực hiện hoạt động.

Với cách bố trí này, sách không chỉ là một tài liệu tham khảo mà còn là một “hộp công cụ” giúp người lớn dễ dàng dẫn dắt trẻ khám phá.

Trải nghiệm thực tế trong quá trình sử dụng

Để có cái nhìn khách quan, tôi đã thử áp dụng sách này trong hai môi trường khác nhau: tại nhà với con 8 tuổi và trong lớp học thí nghiệm với nhóm trẻ 9-10 tuổi. Dưới đây là những quan sát chi tiết.

Áp dụng tại gia đình

Trong tuần đầu tiên, tôi dành khoảng 30 phút mỗi buổi chiều để cùng con đọc phần giới thiệu và thực hiện một hoạt động liên quan tới “nghệ thuật và thiết kế”. Hoạt động yêu cầu con tự tạo một mẫu thiết kế đơn giản bằng giấy và bút màu, sau đó giải thích ý tưởng của mình. Kết quả là:

• Con thể hiện sự hứng thú ngay từ đầu, vì hoạt động cho phép tự do sáng tạo.
• Quá trình giải thích ý tưởng giúp con luyện tập khả năng diễn đạt và tự tin hơn trong việc chia sẻ suy nghĩ.
• Phản hồi của con sau khi hoàn thành cho thấy cô ấy đã có những nhận định mới về việc có thể theo đuổi nghề thiết kế trong tương lai.

Những buổi học ngắn gọn nhưng có tính tương tác cao đã giúp giảm bớt áp lực “đọc sách” truyền thống, đồng thời tạo không gian cho trẻ tự khám phá.

Áp dụng trong lớp học

Trong một buổi học thí nghiệm tại trường tiểu học, giáo viên đã chọn chương “khoa học và công nghệ” để thực hiện với 12 học sinh. Hoạt động yêu cầu mỗi nhóm tạo một mô hình máy lọc nước đơn giản bằng vật liệu tái chế. Kết quả quan sát được:

• Học sinh làm việc theo nhóm, phát triển kỹ năng hợp tác và chia sẻ công việc.
• Quá trình thử nghiệm và điều chỉnh mô hình đã kích thích tư duy phản biện, khi các em phải đối mặt với những lỗi thiết kế và tìm cách khắc phục.
• Các câu hỏi phản chiếu ở cuối chương giúp giáo viên thu thập ý kiến về mức độ hứng thú và nhận thức của học sinh đối với ngành công nghệ.

Những phản hồi này cho thấy sách không chỉ là tài liệu mà còn là một công cụ hỗ trợ giáo viên trong việc đánh giá năng lực và sở thích nghề nghiệp của học sinh một cách có hệ thống.

Tác động đến quá trình khám phá nghề nghiệp của trẻ

Việc đưa trẻ vào các hoạt động trải nghiệm thực tế giúp các em xây dựng một “bản đồ nghề nghiệp” sơ khởi. Thông qua việc thực hiện các bài tập, trẻ không chỉ nhận thức được những gì mình thích mà còn hiểu được những yếu tố cần thiết để theo đuổi một nghề. Dưới đây là những ảnh hưởng cụ thể mà tôi nhận thấy.

Khả năng tự đánh giá

Trước khi thực hiện các hoạt động, trẻ thường chưa có khái niệm rõ ràng về sở thích hay khả năng của mình. Khi hoàn thành một nhiệm vụ và trả lời các câu hỏi phản chiếu, trẻ bắt đầu nhận ra điểm mạnh và điểm yếu cá nhân. Ví dụ, một bé trong lớp học đã nhận ra mình có khả năng tư duy logic tốt sau khi thực hiện hoạt động “lập kế hoạch xây dựng mô hình”. Điều này tạo nền tảng cho việc lựa chọn các môn học hoặc hoạt động ngoại khóa phù hợp trong tương lai.

Phát triển kỹ năng mềm

Những hoạt động không chỉ tập trung vào kiến thức chuyên môn mà còn đòi hỏi trẻ thực hành kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, quản lý thời gian và giải quyết vấn đề. Khi trẻ phải thuyết trình ý tưởng của mình hoặc thảo luận với bạn cùng nhóm, chúng học cách lắng nghe, tôn trọng quan điểm và đưa ra đề xuất hợp lý.

Khơi dậy sự tò mò và sáng tạo

Việc kết hợp giữa thông tin giới thiệu nghề và hoạt động thực hành tạo ra một môi trường “học qua làm”. Trẻ không còn cảm thấy kiến thức là những khái niệm khô khan, mà trở thành những công cụ để thực hiện một dự án cụ thể. Điều này giúp tăng cường sự hứng thú và duy trì động lực học tập lâu dài.

Những điểm mạnh nổi bật của sách

• Định hướng rõ ràng: Mỗi chương tập trung vào một nhóm nghề nghiệp, giúp trẻ và người lớn dễ dàng theo dõi tiến độ khám phá.
• Hoạt động thực tiễn: Các bài tập được thiết kế dựa trên nguyên tắc “học qua thực hành”, phù hợp với độ tuổi 6‑12.
• Hỗ trợ cho người lớn: Các gợi ý và câu hỏi phản chiếu giúp phụ huynh và giáo viên có công cụ để dẫn dắt và đánh giá.
• Thiết kế sinh động: Hình ảnh minh họa màu sắc, bố cục trang sách hấp dẫn, phù hợp với thị hiếu của trẻ.

Những hạn chế và lưu ý khi sử dụng

• Yêu cầu thời gian và không gian: Một số hoạt động cần chuẩn bị vật liệu hoặc không gian nhất định, có thể gây khó khăn trong môi trường gia đình nếu không có sẵn.
• Độ khó của một số bài tập: Một vài bài tập có mức độ phức tạp tương đối cao, đòi hỏi người lớn phải can thiệp hoặc giải thích chi tiết.
• Phạm vi nghề nghiệp: Mặc dù sách bao phủ 12 nhóm nghề, nhưng không thể liệt kê hết mọi ngành nghề hiện đại, do đó có thể cần bổ sung tài liệu phụ để mở rộng kiến thức.

Những hạn chế này không làm giảm giá trị tổng thể của sách, nhưng đòi hỏi người sử dụng phải chuẩn bị trước và linh hoạt điều chỉnh hoạt động sao cho phù hợp với điều kiện thực tế.

Gợi mở suy nghĩ cho phụ huynh và giáo viên

Trong quá trình áp dụng, một câu hỏi thường xuất hiện: “Làm sao để duy trì sự hứng thú của trẻ sau mỗi hoạt động?” Để trả lời, người lớn có thể kết hợp các hoạt động từ sách với các trải nghiệm thực tế ngoài trời, như thăm quan doanh nghiệp, tham gia workshop ngắn hạn hoặc mời chuyên gia đến lớp chia sẻ. Điều này không chỉ làm phong phú thêm nội dung mà còn tạo ra những kết nối thực tế mạnh mẽ hơn giữa kiến thức sách và thế giới bên ngoài.

Thêm vào đó, việc ghi lại quá trình thực hiện (bằng ảnh, video hoặc nhật ký) giúp trẻ nhìn lại hành trình khám phá của mình, từ đó cảm nhận được sự tiến bộ và có thêm động lực tiếp tục khám phá các lĩnh vực khác.

Cuối cùng, việc lựa chọn thời điểm và tần suất thực hiện các hoạt động cũng rất quan trọng. Thay vì áp đặt một lịch trình cố định, nên lắng nghe nhịp độ học tập và tinh thần của trẻ, điều chỉnh sao cho mỗi buổi học trở thành một trải nghiệm vui vẻ, không gây áp lực.