An toàn khi sơn tường chống thấm trong ngôi nhà có thú cưng: những rủi ro ít người để ý

Thật ra, khi bắt đầu nghĩ tới việc sơn tường chống thấm trong ngôi nhà có thú cưng, tôi cũng đã rất bối rối. Một mặt, muốn bảo vệ ngôi nhà khỏi ẩm ướt, một mặt lại lo lắng về sức khỏe của những chú mèo, chó đang cùng sinh hoạt trong không gian ấy. Những lo lắng ấy không phải là vô căn cứ; chúng xuất phát từ những hiểu lầm phổ biến mà tôi đã từng gặp và tự mình trải nghiệm. Bài viết dưới đây sẽ liệt kê những quan niệm sai lầm thường gặp, giải thích vì sao chúng lại nguy hiểm và đưa ra những biện pháp thực tế để giảm thiểu rủi ro.

Những hiểu lầm phổ biến về an toàn khi sơn tường chống thấm trong nhà có thú cưng

1. “Sơn chống thấm không độc hại vì đã được công bố là an toàn”

Một trong những câu nói tôi thường nghe là “sơn này được chứng nhận không độc hại, nên không cần lo lắng”. Thực tế, “không độc hại” thường chỉ áp dụng cho người trưởng thành khi tiếp xúc trực tiếp với bề mặt đã khô hoàn toàn. Các hợp chất hữu cơ bay hơi (VOC) trong sơn, dù ở mức độ thấp, vẫn có thể gây kích ứng hô hấp cho thú cưng, nhất là những con có hệ thống hô hấp nhạy cảm.

Ví dụ, tôi từng dùng một loại sơn acrylic chịu nước ở phòng khách, sau 30 phút sơn xong, chú mèo của tôi bắt đầu liếm râu và hít thở nhanh hơn bình thường. Khi tôi mở cửa sổ và để không khí lưu thông, hành vi của nó dần bình thường lại. Điều này cho thấy VOC vẫn tồn tại trong không khí ngay cả khi nhãn hiệu công bố “an toàn”.

2. “Mở cửa sổ một lúc là đủ để thoát khí độc”

Thường người ta nghĩ chỉ cần mở một cửa sổ trong vài phút là đã giải quyết được vấn đề thông gió. Thực tế, việc thoát khí độc phụ thuộc vào diện tích mở, hướng gió, và thời gian sơn. Nếu phòng không có cửa sổ hoặc cửa sổ bị che, các hạt VOC sẽ tích tụ và lan rộng khắp ngôi nhà.

Trong một lần cải tạo phòng ngủ cho mình, tôi chỉ mở khung cửa sổ nhỏ trong 10 phút rồi đóng lại vì sợ mưa. Hai ngày sau, chú chó nhà tôi xuất hiện các dấu hiệu ho nhẹ, thở rối. Khi tôi để cửa sổ mở liên tục trong suốt 24 giờ, các triệu chứng giảm dần. Điều này chứng tỏ thời gian thông gió cần kéo dài và không nên “cắt ngắn” quá nhanh.

3. “Dùng dung môi để làm sạch bề mặt không ảnh hưởng tới thú cưng”

Trước khi sơn, việc làm sạch bề mặt bằng dung môi (như acetone, toluene) thường được khuyên để tăng độ bám dính. Tuy nhiên, các dung môi này có mùi mạnh và khả năng gây kích ứng da, mắt, hô hấp rất cao, thậm chí ở nồng độ thấp.

Ví dụ, tôi đã dùng một loại dung môi làm sạch bề mặt gạch trước khi sơn. Khi mở cửa, con mèo của tôi chạy vào khu vực vừa được xử lý và liếm lên một vệt dung môi. Ngay sau đó, nó bắt đầu liếm lông và có dấu hiệu nôn mửa. Mặc dù sau một thời gian ngắn nó hồi phục, nhưng trải nghiệm này khiến tôi nhận ra rằng việc dùng dung môi cần phải được thực hiện khi thú cưng đã được di chuyển ra khỏi khu vực và phải có thông gió mạnh mẽ.

4. “Thời gian khô nhanh, thú cưng có thể quay lại ngay”

Nhiều người tin rằng sơn chống thấm chỉ mất vài giờ để khô, vì vậy chúng có thể cho thú cưng vào phòng ngay sau khi sơn. Thực tế, “khô bề mặt” không đồng nghĩa với “khô hoàn toàn”. Các hợp chất còn còn phát ra hơi trong suốt 24‑48 giờ, thậm chí lâu hơn tùy vào độ ẩm và nhiệt độ môi trường.

Trong dự án của mình, tôi để chó con vào phòng sau 3 giờ, khi bề mặt đã khô cảm giác. Tuy nhiên, sau một ngày, chó bắt đầu có dấu hiệu ngứa da ở vùng chân, có thể là do tiếp xúc với lớp sơn còn chưa hoàn toàn khô. Khi tôi đợi thêm 72 giờ và mở cửa sổ liên tục, tình trạng da của nó không còn xuất hiện nữa.

5. “Mua sơn dạng nước sẽ an toàn hơn sơn dạng dung môi”

Thường người ta cho rằng sơn nước (water-based) luôn an toàn hơn sơn dung môi (oil-based). Mặc dù sơn nước có mức VOC thấp hơn, nhưng chúng vẫn chứa các phụ gia, chất tạo màu, chất kết dính có thể gây phản ứng dị ứng cho thú cưng.

Ví dụ, tôi đã thử sơn một bức tường phòng khách bằng sơn nước có nhãn “không chứa VOC”. Sau một tuần, con mèo bắt đầu liếm lông nhiều hơn, có dấu hiệu rụng lông nhẹ. Khi tôi thay sang sơn dầu có chất chống dị ứng dành cho thú cưng, tình trạng của mèo cải thiện. Điều này cho thấy không phải sơn nước luôn là lựa chọn an toàn nhất; cần xem xét thành phần cụ thể.

6. “Không cần bảo vệ da, mắt, mũi khi sơn”

Nhiều người bỏ qua việc đeo khẩu trang, kính bảo hộ và găng tay vì cho rằng sơn không gây hại. Thực tế, các hạt sơn bắn ra trong quá trình chổi, lăn hoặc phun có thể bám vào da và mắt, gây kích ứng ngay lập tức. Thú cưng cũng có thể bị dính sơn vào lông, sau đó nuốt phải khi tự liếm.

Trong một lần tôi tự sơn tường phòng bếp, không đeo khẩu trang và găng tay. Khi tôi vừa xong, con chó đã nhảy vào và liếm phần sàn gần tường. Hai ngày sau, tôi phát hiện có một vệt sơn trắng trên lưỡi của nó. Khi tôi đưa chó đi khám, bác sĩ khuyên nên rửa sạch miệng và theo dõi. May mắn là không có vấn đề nghiêm trọng, nhưng đó là lời cảnh tỉnh rõ ràng.

7. “Không cần thông gió nếu sơn trong phòng không có cửa sổ”

Đôi khi chúng ta phải sơn trong những không gian không có cửa sổ, như kho chứa hoặc phòng tủ. Nhiều người cho rằng chỉ cần mở cửa ra ngoài là đủ. Tuy nhiên, nếu không có luồng không khí lưu thông, các hơi VOC sẽ bị kẹt lại, làm tăng nồng độ độc hại trong không gian.

Trong một dự án cải tạo nhà kho, tôi chỉ mở cửa chính ra sân, nhưng không sử dụng quạt thông gió. Sau một tuần, con mèo bắt đầu có dấu hiệu thở rối, đặc biệt khi vào khu vực gần tường vừa sơn. Khi tôi lắp đặt quạt hút và mở cửa sổ tạm thời, môi trường trong nhà kho nhanh chóng cải thiện và các triệu chứng của mèo biến mất.

8. “Thú cưng có thể tự tránh vùng sơn”

Chúng ta thường nghĩ rằng thú cưng sẽ tự tránh những khu vực đang được sơn hoặc có mùi lạ. Thực tế, thú cưng không nhận thức được nguy hiểm của các hợp chất hoá học và có thể bị thu hút bởi mùi mới, hoặc chỉ đơn giản là tò mò và muốn khám phá.

Ví dụ, khi tôi sơn một góc tường trong phòng khách, con mèo đã nhảy lên ghế và ngồi ngay gần chỗ sơn đang còn ẩm. Nó không chỉ liếm lông mà còn cào vào bề mặt sơn, làm hỏng lớp sơn mới. Điều này cho thấy cần có biện pháp ngăn chặn vật lý, không chỉ dựa vào “trí tuệ tự nhiên” của thú cưng.

Các biện pháp thực tế giảm thiểu rủi ro khi sơn tường chống thấm trong nhà có thú cưng

1. Lập kế hoạch và chuẩn bị không gian

Trước khi bắt đầu, tôi luôn lập danh sách các khu vực cần sơn, xác định thời gian dự kiến và chuẩn bị một “phòng cách ly” cho thú cưng. Việc này giúp giảm thiểu thời gian chúng phải tiếp xúc với môi trường chưa an toàn. Đặt thú cưng trong phòng riêng, đóng kín cửa, và cung cấp đầy đủ nước, thức ăn, và đồ chơi để chúng không cảm thấy bị cô lập quá mức.

Trong một dự án gần đây, tôi đã đặt con chó trong phòng ngủ, đóng kín cửa và mở cửa sổ phòng ngủ để tạo luồng không khí. Khi sơn xong, tôi mở cửa và cho chó ra ngoài, tránh để chúng lâm vào không gian còn đang “đổ mùi”. Kết quả là không có dấu hiệu bất thường nào xuất hiện.

2. Chọn vật liệu và thời gian thích hợp

Không phải mọi loại sơn chống thấm đều phù hợp cho môi trường có thú cưng. Khi chọn, tôi luôn ưu tiên các sản phẩm có mức VOC thấp, không chứa chất tạo màu mạnh, và được chứng nhận “low odor”. Đồng thời, tôi tính toán thời gian sơn vào những ngày thời tiết khô ráo, nhiệt độ 20‑25°C để giảm thời gian khô hoàn toàn.

Thêm vào đó, nên tránh sơn trong những ngày có độ ẩm cao, vì độ ẩm làm tăng thời gian phát hơi VOC và gây cảm giác khó chịu cho cả con người và thú cưng. Khi tôi sơn trong một ngày ẩm ướt, cần thời gian khô kéo dài tới 4‑5 ngày, trong khi sơn trong ngày khô chỉ mất khoảng 2‑3 ngày.

3. Biện pháp bảo vệ trực tiếp cho thú cưng

Đối với thú cưng, việc tạo “rào chắn” vật lý là cách hiệu quả nhất. Tôi thường dùng bạt nhựa dày, tấm vải bạt hoặc thậm chí là vách ngăn di động để ngăn chúng ra khỏi khu vực sơn. Khi không thể di chuyển chúng ra khỏi ngôi nhà, ít nhất cũng phải đặt chúng trong một phòng có cửa sổ mở và quạt thông gió mạnh.

Đừng quên trang bị cho mình và người giúp việc khẩu trang N95, kính bảo hộ và găng tay. Những thiết bị bảo hộ không chỉ bảo vệ người thực hiện công việc mà còn giảm khả năng các hạt sơn bám vào tay, sau đó truyền cho thú cưng qua việc vuốt ve hoặc tiếp xúc.

4. Thông gió đúng cách

Thông gió không chỉ là mở cửa sổ, mà còn phải tạo luồng không khí “đi ra ngoài” và “đi vào” đồng thời. Tôi thường đặt một quạt hút ở phía bên ngoài cửa sổ mở, tạo áp lực hút không khí bẩn ra ngoài, và một quạt thổi không khí trong phòng ra phía cửa sổ. Khi cả hai quạt hoạt động, không khí trong phòng sẽ được trao đổi nhanh chóng, giảm nồng độ VOC.

Trong trường hợp không có cửa sổ, tôi sử dụng máy hút bụi công nghiệp (có bộ lọc HEPA) để hút các hạt sơn và hơi VOC ra khỏi không gian. Kết hợp với quạt thông gió, môi trường trong phòng sẽ sạch hơn và an toàn hơn cho thú cưng.

5. Kiểm tra dấu hiệu ảnh hưởng sức khỏe của thú cưng

Sau khi sơn xong và đã thực hiện các biện pháp thông gió, tôi luôn quan sát các dấu hiệu bất thường ở thú cưng trong vòng 24‑48 giờ. Các dấu hiệu cần chú ý bao gồm: ho, hắt hơi, chảy nước mắt, liếm lông quá mức, nôn mửa, hoặc thay đổi hành vi (như trốn tránh khu vực). Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào, nên đưa thú cưng ra không gian trong lành và theo dõi kỹ lưỡng.

Trong một trường hợp, chú mèo của tôi bắt đầu liếm lông liên tục sau khi sơn phòng khách. Khi tôi mở cửa sổ rộng và đặt quạt thông gió, hành vi của mèo dần giảm đi. Nếu các triệu chứng kéo dài, việc đưa thú cưng tới bác sĩ thú y để kiểm tra hô hấp là cần thiết.

6. Vệ sinh và xử lý bề mặt sau khi sơn

Ngay sau khi sơn, bề mặt tường vẫn còn một lớp bột mỏng có thể bám vào lông thú cưng. Tôi luôn lau nhẹ bằng khăn ẩm (không dùng chất tẩy mạnh) để loại bỏ bột thừa. Đồng thời, nên kiểm tra các góc, khớp nối, nơi sơn có thể đọng lại và làm sạch kỹ lưỡng.

Thêm vào đó, nên giặt sạch các vật dụng, đồ chơi, chăn, giường mà thú cưng thường tiếp xúc trong thời gian sơn. Điều này giúp giảm nguy cơ chúng nuốt phải hoặc tiếp xúc với các hạt sơn còn tồn tại.

7. Lập lịch kiểm tra định kỳ sau khi sơn

Không chỉ trong 48 giờ đầu, tôi còn duy trì việc kiểm tra môi trường trong nhà sau một tuần và một tháng. Đôi khi, VOC có thể tiếp tục phát ra trong thời gian dài, nhất là khi sơn được phủ dày hoặc môi trường có độ ẩm cao. Khi tôi để một máy đo VOC đơn giản trong phòng, tôi nhận thấy mức độ giảm dần sau 3 tuần, nhưng vẫn còn một chút dư lượng.

Việc này giúp xác định thời điểm thú cưng có thể trở lại khu vực sơn một cách an toàn, đồng thời giúp tôi điều chỉnh thông gió nếu cần.

8. Ghi nhớ các quy tắc “không để lại bất kỳ chất nào trên sàn”

Cuối cùng, một quy tắc tôi luôn tuân thủ là không để lại bất kỳ chất nào trên sàn sau khi sơn. Dù là sơn, dung môi, hoặc nước rửa, tất cả đều phải được lau sạch ngay lập tức. Khi tôi vô tình để lại một vệt dung môi trên sàn, chú chó đã lăn vào và liếm lên, gây ra một cơn buồn nôn nhẹ. Từ đó, tôi luôn sử dụng thảm bảo vệ và lau sạch mọi vệt ngay khi phát hiện.

Những biện pháp trên không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro cho thú cưng mà còn tạo môi trường làm việc an toàn cho người thực hiện. Khi bạn hiểu rõ nguyên nhân và cơ chế gây hại, việc phòng ngừa sẽ trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.

Điều quan trọng nhất mà tôi muốn nhấn mạnh là: không có cách nào an toàn tuyệt đối nếu không thực hiện đầy đủ các bước chuẩn bị, thông gió và bảo vệ trực tiếp cho thú cưng. Khi bạn dành thời gian lên kế hoạch chi tiết, chọn vật liệu phù hợp, và luôn quan sát các dấu hiệu sức khỏe, việc sơn tường chống thấm trong ngôi nhà có thú cưng sẽ trở nên ít rủi ro hơn, đồng thời bảo vệ cả ngôi nhà và người bạn bốn chân của mình.