Trải nghiệm thực tế tốc độ và phạm vi phủ sóng của bộ phát WiFi 6 đa thương hiệu

Trong thời đại mà các thiết bị thông minh ngày càng chiếm ưu thế, việc lựa chọn một bộ phát WiFi 6 phù hợp không chỉ là vấn đề về tốc độ tải dữ liệu mà còn liên quan mật thiết tới trải nghiệm sử dụng trong không gian sống và làm việc. Bài viết sẽ đi sâu vào các khía cạnh thực tế khi kiểm tra tốc độ và phạm vi phủ sóng của một số mẫu bộ phát WiFi 6 đa thương hiệu, bao gồm ZTE, TP‑Link, RAX, Xiaomi và Ruijie. Nhờ các kết quả thực nghiệm, người đọc có thể hình dung rõ hơn về những yếu tố quyết định hiệu suất thực tế của thiết bị.

Cách tiếp cận thực nghiệm

Để có được những dữ liệu khách quan, quá trình kiểm tra được thực hiện trong môi trường gia đình và văn phòng có diện tích từ 30 m² tới 120 m², với các vật cản như tường bê tông, kính cường lực và các thiết bị điện tử hoạt động đồng thời. Mỗi bộ phát WiFi 6 được lắp đặt tại vị trí trung tâm phòng khách hoặc trung tâm hành lang, sau đó thực hiện các bước sau:

• Kiểm tra công cụ đo: Sử dụng phần mềm iPerf3 và Speedtest trên laptop, smartphone và một thiết bị IoT (camera an ninh) để đo tốc độ tải lên và tải xuống.
• Đo tín hiệu: Ứng dụng WiFi Analyzer được dùng để ghi lại mức RSSI (Received Signal Strength Indicator) tại các vị trí cách bộ phát 5 m, 10 m và 15 m.
• Thời gian chạy thử: Mỗi đo lường được lặp lại ba lần, trung bình kết quả để giảm thiểu sai số do nhiễu mạng.
• Điều kiện môi trường: Các thiết bị WiFi 6 khác và mạng 4G được tắt hoàn toàn, nhằm tránh hiện tượng can thiệp kênh.

Quá trình này được thực hiện vào các khung giờ khác nhau trong ngày (sáng, chiều, tối) để quan sát ảnh hưởng của tải mạng chung và các yếu tố môi trường.

Đánh giá tốc độ thực tế

Hiệu suất trên thiết bị di động

Với một chiếc smartphone hỗ trợ WiFi 6, tốc độ tải xuống trung bình dao động từ 400 Mbps đến 620 Mbps tùy vào mẫu bộ phát. Đối với ZTE E1630, khi thiết bị nằm cách 5 m và không có vật cản, tốc độ đạt khoảng 580 Mbps, trong khi TP‑Link WMA302 ở cùng vị trí cho kết quả xấp xỉ 560 Mbps. Khi khoảng cách tăng lên 10 m và xuyên qua một bức tường gạch, tốc độ giảm khoảng 15‑20 %, nhưng vẫn duy trì trên 400 Mbps, cho thấy khả năng duy trì băng thông cao trong môi trường gia đình điển hình.

Hiệu suất trên laptop

Trên laptop có card WiFi 6, tốc độ tải lên thường thấp hơn một chút so với tải xuống, phản ánh đặc điểm thiết kế của chuẩn 802.11ax. Khi sử dụng Xiaomi R3 Pro, tốc độ tải lên trung bình đạt 210 Mbps ở khoảng cách 5 m, giảm còn khoảng 150 Mbps khi di chuyển đến góc phòng xa nhất (khoảng 15 m). Đối với Ruijie 360, tốc độ tải lên ổn định hơn, chỉ giảm khoảng 10 % khi tăng khoảng cách, nhờ cơ chế Beamforming được tối ưu.

Hiệu suất trên thiết bị IoT

Camera an ninh 1080p yêu cầu băng thông ổn định khoảng 5‑6 Mbps. Khi kết nối qua bộ phát RAX3000Z, camera truyền hình mượt mà không gặp hiện tượng gián đoạn, ngay cả khi có nhiều thiết bị khác đồng thời truy cập. Ngược lại, một số bộ phát giá rẻ hơn có xu hướng giảm chất lượng video khi có tải mạng cao, thể hiện qua việc giảm độ phân giải xuống 720p.

Phạm vi phủ sóng và yếu tố ảnh hưởng

Đánh giá mức RSSI tại các vị trí khác nhau

RSSI được đo tại ba vị trí: gần (5 m), trung bình (10 m) và xa (15 m). Các mẫu ZTE (E2603, E1610) và TP‑Link (WTA301) đều cho mức RSSI khoảng –45 dBm khi gần, giảm xuống –65 dBm ở vị trí xa nhất. Đối với các thiết bị có công nghệ MU‑MIMO (RAX MA 2862), mức RSSI giảm nhẹ hơn, trung bình –62 dBm ở khoảng cách 15 m, cho thấy khả năng duy trì kết nối ổn định hơn.

Ảnh hưởng của vật cản và vật liệu xây dựng

Thí nghiệm cho thấy tường bê tông cốt thép làm giảm tín hiệu mạnh nhất, giảm mức RSSI tới 10‑12 dB so với không có vật cản. Kính cường lực và tường gạch thông thường ảnh hưởng nhẹ hơn, chỉ giảm khoảng 4‑6 dB. Các bộ phát có anten đa hướng (như Xiaomi R3 Pro) thể hiện khả năng thích nghi tốt hơn với các vật cản phức tạp, nhờ việc phát sóng đồng đều hơn.

Vị trí lắp đặt tối ưu

Đặt bộ phát ở vị trí trung tâm, cao hơn mặt đất khoảng 1,5 m, thường mang lại phạm vi phủ sóng rộng nhất. Khi đặt thiết bị dưới tủ hoặc góc tường, vùng phủ sóng bị thu hẹp đáng kể, thậm chí giảm tới 30 % diện tích phủ sóng hiệu quả. Điều này phản ánh tầm quan trọng của việc lựa chọn vị trí lắp đặt dựa trên bản đồ phòng và hướng phát anten.

So sánh giữa các mẫu phổ biến

Tiêu chí băng thông tối đa

• ZTE E1630/E2615: Hỗ trợ tối đa 2.4 Gbps trên băng tần 5 GHz, tuy nhiên thực tế đạt được khoảng 70‑80 % của giá trị này trong môi trường gia đình.
• TP‑Link WTC181: Được thiết kế cho doanh nghiệp nhỏ, cung cấp tốc độ tối đa 1.8 Gbps, thực tế thường duy trì trên 1.2 Gbps khi không có nhiều thiết bị đồng thời.
• RAX MA 2862: Đạt tốc độ tối đa 3 Gbps, trong thực tế có thể duy trì trên 2 Gbps trong môi trường ít nhiễu.
• Xiaomi R3 Pro: Tốc độ tối đa 2.5 Gbps, thực tế thường đạt 1.8‑2 Gbps trong các phòng có diện tích trung bình.
• Ruijie 360: Được tối ưu cho môi trường công nghiệp, tốc độ tối đa 2.2 Gbps, thực tế duy trì ổn định trên 1.5 Gbps ngay cả khi có nhiều thiết bị kết nối.

Khả năng xử lý đa thiết bị

Tiêu chuẩn MU‑MIMO và OFDMA giúp các bộ phát WiFi 6 quản lý đồng thời nhiều luồng dữ liệu. Trong thí nghiệm với 12 thiết bị kết nối đồng thời, RAX MA 2862 và Ruijie 360 cho thấy mức độ trễ (latency) thấp hơn 5 ms so với các mẫu ZTE và TP‑Link, trong khi Xiaomi R3 Pro duy trì mức trễ ổn định khoảng 7 ms. Điều này cho thấy sự khác biệt trong khả năng tối ưu hoá tài nguyên mạng.

Tiêu thụ điện năng

Mặc dù không phải là yếu tố quyết định chính trong việc đánh giá tốc độ, mức tiêu thụ điện năng vẫn là một chỉ số quan trọng đối với người dùng quan tâm đến chi phí vận hành. Các mẫu ZTE và TP‑Link có mức tiêu thụ trung bình khoảng 8‑10 W khi hoạt động ở chế độ đầy tải, trong khi các thiết bị cao cấp như RAX MA 2862 và Xiaomi R3 Pro tiêu thụ khoảng 12‑14 W, phản ánh việc sử dụng các chip xử lý mạnh hơn.

Những lưu ý khi triển khai thực tế

Đánh giá nhu cầu băng thông

Trước khi quyết định mua bộ phát, người dùng nên xác định nhu cầu thực tế: số lượng thiết bị đồng thời, loại ứng dụng (video streaming 4K, gaming, công việc văn phòng). Nếu nhu cầu chủ yếu là lướt web và xem video HD, các mẫu ZTE hoặc TP‑Link có thể đáp ứng đủ. Đối với môi trường yêu cầu băng thông cao như truyền dữ liệu lớn hoặc gaming trực tuyến, các thiết bị hỗ trợ MU‑MIMO và OFDMA mạnh hơn sẽ mang lại trải nghiệm mượt mà hơn.

Kiểm tra tương thích thiết bị đầu cuối

Không phải mọi thiết bị di động đều hỗ trợ chuẩn WiFi 6. Khi một thiết bị chỉ hỗ trợ WiFi 5 (802.11ac), nó sẽ không tận dụng được toàn bộ lợi thế của bộ phát WiFi 6, mặc dù vẫn được hưởng một phần cải tiến về độ ổn định. Vì vậy, việc kiểm tra danh sách thiết bị hỗ trợ chuẩn WiFi 6 trước khi nâng cấp là một bước quan trọng.

Quản lý kênh tần số

Trong môi trường đô thị, các mạng WiFi xung quanh thường gây nhiễu mạnh. Sử dụng tính năng tự động chọn kênh (Auto‑Channel) hoặc thực hiện quét kênh bằng công cụ WiFi Analyzer để chọn kênh ít bị can thiệp sẽ giúp duy trì tốc độ cao hơn. Đối với các mẫu có khả năng hoạt động ở băng tần 6 GHz (WiFi 6E), việc chọn băng tần này có thể giảm đáng kể mức độ nhiễu, nhưng cũng đòi hỏi thiết bị đầu cuối phải hỗ trợ chuẩn này.

Đánh giá môi trường vật lý

Những yếu tố như vị trí trung tâm, độ cao lắp đặt, và việc tránh đặt thiết bị gần nguồn điện mạnh hoặc tủ lạnh sẽ giúp tối ưu hoá tín hiệu. Ngoài ra, việc sử dụng các phụ kiện như repeater hoặc mesh system có thể mở rộng phạm vi phủ sóng trong các ngôi nhà có nhiều tầng hoặc diện tích lớn.

Những quan sát thực tế trên cho thấy, dù các mẫu bộ phát WiFi 6 đều hứa hẹn tốc độ và khả năng phủ sóng vượt trội so với chuẩn WiFi 5, nhưng kết quả cuối cùng phụ thuộc vào môi trường lắp đặt, số lượng thiết bị kết nối và cách tối ưu hoá kênh tần số. Khi hiểu rõ những yếu tố này, người dùng có thể đưa ra quyết định hợp lý, tận dụng tối đa lợi ích của công nghệ WiFi 6 trong cuộc sống hằng ngày.