Trải nghiệm thực tế: Sử dụng Cám Cá Thơm Tanh 20% Đạm trong nuôi cá trắm 3 tháng

Việc nuôi cá trắm trong các ao nuôi gia đình hay trên các khu vực nuôi thuỷ sản luôn đặt ra câu hỏi về nguồn thức ăn phù hợp, vừa đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng, vừa duy trì chi phí hợp lý. Trong suốt ba tháng gần đây, tôi đã thử nghiệm cám cá thơm tanh 20% đạm – một sản phẩm được quảng cáo dành cho nhiều loại cá như chép, rô phi, trôi, mè và trắm – và ghi lại những quan sát thực tế từ quá trình nuôi. Bài viết sẽ chia sẻ chi tiết những bước thực hiện, những thay đổi quan sát được và những suy ngẫm có thể hữu ích cho những người đang quan tâm đến việc tối ưu hoá dinh dưỡng cho cá trắm.

1. Tổng quan về cám cá thơm tanh 20% đạm

Cám cá thơm tanh 20% đạm là loại thức ăn chế biến từ thơm tươi, được sấy khô và nghiền mịn, sau đó trộn với các nguồn protein thực vật và khoáng chất để đạt mức đạm khoảng 20%. Thành phần chính thường bao gồm:

• Thơm tươi đã qua xử lý (cung cấp chất xơ, vitamin A, vitamin C)
• Protein thực vật (đậu nành, hạt ngô) giúp tăng hàm lượng đạm
• Khoáng chất thiết yếu (canxi, photpho, sắt) hỗ trợ phát triển xương và hệ thống nội tiết
• Chất phụ trợ ổn định độ ẩm và cải thiện khả năng tiêu hoá

Với mức giá khoảng 18.000 đồng/kg, sản phẩm này được xem là một lựa chọn kinh tế cho người nuôi cá ở quy mô vừa và nhỏ. Tuy nhiên, để hiểu rõ hơn về khả năng áp dụng, cần xem xét nhu cầu dinh dưỡng đặc thù của cá trắm.

2. Đặc điểm sinh học và nhu cầu dinh dưỡng của cá trắm

Cá trắm (còn gọi là cá chép trắm) là loài cá thuộc họ Cyprinidae, thường sống ở môi trường nước ngọt, có khả năng thích nghi tốt với các điều kiện nước khác nhau. Một số đặc điểm nổi bật:

• Thời gian phát triển: Từ ống trứng tới cá con 3–4 cm mất khoảng 3–4 tuần; giai đoạn trưởng thành hoàn thiện (khoảng 30–35 cm) kéo dài từ 6–12 tháng.
• Thói quen ăn uống: Cá trắm là loài ăn tạp, có thể tiêu thụ cả thực vật và động vật nhỏ; trong môi trường nuôi, chúng thường ưa thích thức ăn dạng bột hoặc viên.
• Nhu cầu protein: Giai đoạn tăng trưởng nhanh đòi hỏi hàm lượng protein trong khẩu phần từ 18% đến 22%.

Vì vậy, cám cá thơm tanh 20% đạm nằm trong khoảng phù hợp để cung cấp protein cho cá trắm trong giai đoạn từ con non tới cá trưởng thành sớm.

3. Quy trình chuẩn bị và triển khai sử dụng cám trong 3 tháng

3.1. Khởi đầu – chuẩn bị ao và môi trường nước

Trước khi đưa cám vào, tôi đã thực hiện các bước chuẩn bị cơ bản:

• Kiểm tra độ pH của nước, duy trì trong khoảng 7.0–7.5.
• Đảm bảo hệ thống lọc và bơm hoạt động ổn định, giúp duy trì oxy hòa tan trên 5 mg/L.
• Làm sạch đá, bùn và loại bỏ các tạp chất có thể gây nhiễm khuẩn.

Đây là những yếu tố quan trọng để giảm nguy cơ bệnh tật, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho cá hấp thu dinh dưỡng.

3.2. Lập kế hoạch cho ăn

Kế hoạch ăn được chia thành ba giai đoạn, mỗi giai đoạn kéo dài một tháng:

• Tháng 1 (giai đoạn làm quen): Cung cấp cám ở liều lượng 2% trọng lượng cá/ngày, chia làm 3 bữa. Mục tiêu là giúp cá làm quen với hạt cám, quan sát mức tiêu thụ.
• Tháng 2 (giai đoạn tăng cường): Tăng liều lên 3% trọng lượng cá/ngày, chia làm 2 bữa. Theo dõi mức tiêu thụ và phản ứng của cá đối với lượng thức ăn tăng.
• Tháng 3 (giai đoạn ổn định): Duy trì liều 3% nhưng giảm tần suất ra bữa xuống 1-2 lần/ngày tùy vào hoạt động ăn của cá.

Việc tính toán liều ăn dựa trên trọng lượng cá thực tế, được cân định kỳ mỗi tuần để điều chỉnh phù hợp.

3.3. Thực hiện và ghi chép

Trong suốt ba tháng, tôi ghi lại các chỉ số sau:

• Trọng lượng trung bình của cá (được cân mỗi 7 ngày).
• Số lượng cám tiêu thụ (số gram thực tế ăn được).
• Hành vi ăn: thời gian cá tập trung quanh bể, mức độ cạnh tranh.
• Những dấu hiệu bất thường: bơi lội chậm, bề mặt da có vết xước hoặc bọt nước bất thường.

Những dữ liệu này giúp tôi đánh giá mức độ phù hợp của cám trong từng giai đoạn.

4. Quan sát thay đổi sau ba tháng nuôi

4.1. Tăng trưởng thể tích

Theo các số liệu cân được, trung bình trọng lượng cá trắm tăng từ 120 gram (đầu tháng 1) lên khoảng 210 gram vào cuối tháng 3. Mặc dù không thể khẳng định toàn bộ tăng trưởng do cám, nhưng xu hướng tăng cân ổn định cho thấy cá đáp ứng tốt với khẩu phần dinh dưỡng đã cung cấp.

4.2. Thay đổi hành vi ăn uống

Trong tháng đầu, cá thường tập trung quanh bề mặt ao và ăn chậm, một phần do chưa quen với hạt cám. Đến tuần thứ ba của tháng 1, cá đã bắt đầu tụ lại quanh nguồn cám và ăn nhanh hơn. Khi liều ăn tăng lên trong tháng 2, mức độ cạnh tranh tăng nhẹ nhưng không gây stress đáng kể; cá vẫn duy trì ăn đều trong các bữa.

4.3. Sức khỏe ngoại hình

Không phát hiện dấu hiệu bệnh tật nghiêm trọng nào trong suốt quá trình thử nghiệm. Da cá trắm có màu sáng, vảy dày đều và không xuất hiện vết loét. Đôi khi, một vài cá có hiện tượng bơi lùi nhẹ trong ngày nóng, nhưng sau khi giảm nhiệt độ nước lên 1–2 độ C, hành vi trở lại bình thường.

4.4. Tiêu thụ cám và hiệu quả kinh tế

Trong ba tháng, tổng lượng cám tiêu thụ khoảng 45 kg, tương đương chi phí khoảng 810.000 đồng. So sánh với khối lượng cá thu hoạch được (khoảng 150 cá, mỗi cá trung bình 210 gram), chi phí dinh dưỡng trên mỗi kilogram cá khoảng 5.400 đồng. Đây là một con số tham khảo cho người nuôi muốn cân nhắc chi phí đầu vào.

5. Những khó khăn gặp phải và cách khắc phục

Mặc dù quá trình thử nghiệm diễn ra khá suôn sẻ, nhưng vẫn xuất hiện một số vấn đề cần lưu ý:

• Vấn đề 1 – Thức ăn bám đáy: Khi cho ăn vào buổi sáng sớm, một phần cám có xu hướng lắng xuống đáy bể, gây lãng phí. Giải pháp là rải cám nhẹ nhàng, đồng thời tăng tốc độ lưu thông nước trong 15–20 phút sau khi cho ăn.
• Vấn đề 2 – Sự thay đổi nhiệt độ: Trong tuần thứ ba của tháng 2, nhiệt độ nước tăng lên 28°C, khiến cá ăn ít hơn. Đã điều chỉnh bằng cách giảm liều ăn xuống 2,5% và tăng thời gian lọc để duy trì nhiệt độ ổn định.
• Vấn đề 3 – Độ ẩm cám: Khi thời tiết ẩm ướt, cám dễ bị ẩm và kết khối. Để tránh, bảo quản bạt cám trong bao bì kín, đặt nơi khô ráo và sử dụng máy sấy nhẹ nếu cần.

Những biện pháp này đã giúp duy trì hiệu quả cho quá trình nuôi và giảm thiểu lãng phí thực phẩm.

6. Bài học rút ra và gợi mở cho người nuôi

Qua ba tháng thử nghiệm, một số điểm quan trọng xuất hiện rõ ràng:

• Thức ăn phù hợp là yếu tố nền tảng: Cám cá thơm tanh 20% đạm cung cấp lượng protein cần thiết cho giai đoạn tăng trưởng, đồng thời mang lại lợi ích về chi phí.
• Quản lý môi trường nước không thể thiếu: Duy trì pH, oxy hòa tan và nhiệt độ ổn định giúp cá tiêu thụ thức ăn hiệu quả hơn.
• Ghi chép chi tiết hỗ trợ quyết định: Việc cân trọng lượng và theo dõi mức tiêu thụ cám hàng tuần giúp điều chỉnh liều ăn kịp thời, tránh tình trạng ăn thừa hoặc thiếu dinh dưỡng.
• Thích nghi dần với thay đổi: Khi tăng liều ăn, việc quan sát phản ứng của cá trong vài ngày đầu là cần thiết; nếu có dấu hiệu stress, nên giảm tần suất hoặc liều ăn tạm thời.

Những kinh nghiệm này không chỉ áp dụng cho cá trắm mà còn có thể mở rộng sang các loài cá ăn tạp khác như cá chép, cá rô phi hay cá mè. Người nuôi có thể cân nhắc thử nghiệm cám cá thơm tanh 20% đạm trong các giai đoạn khác nhau của chu kỳ nuôi, đồng thời kết hợp với các nguồn thức ăn bổ sung để đạt được sự đa dạng dinh dưỡng.

Cuối cùng, việc chia sẻ kinh nghiệm thực tế như trên nhằm giúp cộng đồng người nuôi cá có thêm góc nhìn thực tiễn, từ đó đưa ra quyết định phù hợp với điều kiện nuôi và mục tiêu phát triển cá trắm của mình.