Tiếng rít nhẹ của tủ đông trong đêm khuya: chi tiết ít người chú ý khi bảo quản để yên lặng

Trong những đêm yên tĩnh, khi mọi người đã chìm vào giấc ngủ, tiếng rít nhẹ từ tủ đôngXem các sản phẩm Tủ đông thường là âm thanh duy nhất vang lên trong căn bếp. Nhiều người cho rằng đây chỉ là tiếng ồn bình thường, hoặc là dấu hiệu của một lỗi nghiêm trọng, nhưng thực tế lại có những yếu tố ít người chú ý đến có thể ảnh hưởng lớn đến mức độ âm thanh và tuổi thọ của thiết bị. Bài viết sẽ đi sâu vào những hiểu lầm phổ biến, giải thích cơ chế tạo ra tiếng rít, và đưa ra những gợi ý thực tế giúp tủ đông hoạt động yên lặng hơn mà không cần thay đổi lớn.

Hiểu lầm 1: Tiếng rít luôn là dấu hiệu hỏng hóc nghiêm trọng

Rất nhiều người khi nghe tiếng rít trong đêm khuya, ngay lập tức nghĩ rằng máy nén đã bị hỏng hoặc dây điện có vấn đề. Thực tế, tiếng rít có thể xuất hiện trong các trạng thái bình thường của tủ đông, đặc biệt là khi máy bắt đầu hoặc dừng hoạt động.

Ví dụ thực tế

Ông Nam, một gia đình có ba thành viên, luôn để tủ đông mở cửa một chút để lấy thực phẩm vào ban đêm. Khi tủ đông tự động bật lại sau khi đóng cửa, ông thường nghe tiếng rít nhẹ kéo dài khoảng 10‑15 giây. Sau khi kiểm tra với kỹ thuật viên, ông được biết rằng tiếng rít là âm thanh do van mở/đóng và bộ giảm áp làm việc, không phải là dấu hiệu hỏng nặng.

Tại sao lại xảy ra?

Trong quá trình khởi động, máy nén cần một khoảng thời gian để đạt áp suất làm lạnh ổn định. Khi van mở, áp suất giảm nhanh tạo ra một luồng khí chảy qua ống dẫn, gây ra hiện tượng rung và âm thanh. Khi máy ngừng, áp suất lại tăng lên, tạo ra tiếng rít ngắn. Những âm thanh này thường chỉ xuất hiện trong vài giây và không ảnh hưởng đến hiệu suất làm lạnh.

Hiểu lầm 2: Đặt tủ đông ở vị trí “yên tĩnh” sẽ loại bỏ tiếng rít

Nhiều người cho rằng chỉ cần đặt tủ đông trên mặt sàn phẳng, tránh tiếp xúc với tường hay đồ nội thất, thì tiếng rít sẽ không còn. Thực tế, vị trí đặt tủ đông ảnh hưởng tới việc truyền nhiệt và độ rung, nhưng không thể hoàn toàn ngăn chặn tiếng rít nếu các yếu tố bên trong thiết bị không được tối ưu.

Ví dụ thực tế

Chị Linh chuyển tủ đông sang một góc phòng mới, nơi có sàn gạch cứng và không có vật cản. Mặc dù tủ đông không còn rung lên bàn, nhưng tiếng rít vẫn xuất hiện vào lúc 2‑3 giờ sáng khi máy nén khởi động. Điều này cho thấy vị trí không phải là yếu tố duy nhất quyết định tiếng ồn.

Cơ chế ảnh hưởng của vị trí

Đặt tủ đông trên nền cứng giúp giảm rung động truyền sang sàn, nhưng nếu tủ đông không được cân bằng hoặc các bộ phận bên trong (như ống dẫn, van, bộ giảm áp) không được lắp đặt chắc chắn, âm thanh vẫn sẽ phát ra. Ngoài ra, môi trường nhiệt độ xung quanh cũng ảnh hưởng: nếu không gian quá lạnh, máy nén sẽ hoạt động thường xuyên hơn, dẫn đến tần suất tiếng rít tăng.

Hiểu lầm 3: Vệ sinh bề mặt tủ đông là đủ để giảm tiếng ồn

Đối với nhiều người, việc lau chùi bề mặt tủ đông và làm sạch nắp cửa là “điểm cuối” của việc bảo quản. Tuy nhiên, tiếng rít thường xuất phát từ các bộ phận bên trong, và việc không chú ý đến việc bảo dưỡng định kỳ có thể khiến tiếng ồn tăng dần.

Ví dụ thực tế

Gia đình anh Hùng thường xuyên lau chùi tủ đông mỗi tuần, nhưng vẫn gặp tiếng rít liên tục sau một tháng sử dụng. Khi mở tủ để kiểm tra, họ phát hiện lớp băng dày tích tụ quanh ống dẫn gas, gây cản trở dòng chảy và làm tăng áp suất, dẫn đến tiếng rít mạnh hơn.

Giải thích cơ chế tích tụ băng

Trong quá trình làm lạnh, hơi lạnh ngưng tụ thành nước và sau đó đóng băng trên các bề mặt lạnh. Nếu không được tháo băng đều đặn, lớp băng dày sẽ làm giảm khả năng truyền nhiệt, buộc máy nén phải làm việc lâu hơn và thường xuyên hơn. Khi máy nén tăng áp suất, van mở/đóng sẽ tạo ra tiếng rít mạnh hơn.

Hiểu lầm 4: Thay pin điều khiển sẽ giải quyết mọi vấn đề tiếng rít

Đối với một số mẫu tủ đông có bộ điều khiển điện tử, người dùng thường cho rằng pin yếu hoặc hết sẽ gây ra các tiếng kêu lạ. Thực tế, pin điều khiển chỉ ảnh hưởng đến việc hiển thị và các chức năng tự động, không phải là nguồn gây ra tiếng rít cơ bản.

Ví dụ thực tế

Chị Hồng thay pin cho bộ điều khiển sau khi thấy màn hình báo lỗi, hy vọng sẽ giảm tiếng rít. Tuy nhiên, tiếng rít vẫn xuất hiện vào lúc 1‑2 giờ sáng. Khi kiểm tra lại, kỹ thuật viên phát hiện rằng van giảm áp đã bị mòn, tạo ra tiếng kêu khi mở/đóng.

Vai trò thực tế của pin

Pin chỉ cung cấp năng lượng cho mạch điều khiển hiển thị và các cảm biến. Nếu pin yếu, có thể gây lỗi hiển thị hoặc mất chức năng tự động tắt máy khi cửa mở, nhưng không ảnh hưởng đến cơ chế cơ học của van hoặc máy nén, nơi tiếng rít xuất hiện.

Hiểu lầm 5: Đặt tủ đông trong tủ lạnh hoặc ngăn kéo sẽ làm giảm tiếng rít

Một số người nghĩ rằng việc “đặt tủ đông trong một không gian kín” sẽ ngăn âm thanh lan tỏa. Thực tế, việc đặt tủ đông trong một không gian hạn chế lưu thông không khí có thể làm tăng nhiệt độ bên trong máy, khiến máy nén hoạt động mạnh hơn và tiếng rít có thể to hơn.

Ví dụ thực tế

Gia đình anh Quang quyết định lắp tủ đông vào một tủ bếp đóng kín để tiết kiệm không gian. Sau một thời gian, họ nhận thấy tiếng rít không chỉ không giảm mà còn kéo dài hơn, đồng thời tủ đông không đủ lạnh. Khi mở ra và đặt lại ở nơi thông thoáng, tiếng rít giảm đáng kể.

Giải thích nguyên lý lưu thông không khí

Máy nén cần không khí để tản nhiệt. Khi không có đủ không gian để luồng không khí lưu thông, nhiệt độ môi trường xung quanh tủ đông tăng lên, buộc máy nén phải làm việc lâu hơn để duy trì nhiệt độ bên trong. Khi máy nén hoạt động liên tục, các bộ phận như van và bộ giảm áp sẽ tạo ra tiếng rít thường xuyên.

Hiểu lầm 6: Chỉ cần giảm nhiệt độ tủ đông mới tránh tiếng rít

Nhiều người cho rằng nếu hạ nhiệt độ tủ đông xuống mức thấp nhất, tiếng rít sẽ biến mất vì máy nén sẽ ít hoạt động. Tuy nhiên, việc đặt nhiệt độ quá thấp có thể làm máy nén chạy liên tục, tạo ra âm thanh thường xuyên hơn.

Ví dụ thực tế

Chị Mai muốn bảo quản thịt đông lạnh lâu hơn, vì vậy cô đặt nhiệt độ tủ đông ở -25°C. Sau một tuần, cô nghe tiếng rít liên tục vào mỗi giờ. Khi giảm nhiệt độ lên -18°C, tiếng rít giảm đáng kể vì máy nén không phải chạy liên tục.

Cơ chế hoạt động của máy nén

Máy nén bật khi nhiệt độ bên trong tủ đông vượt quá ngưỡng cài đặt. Nếu ngưỡng quá thấp, máy nén sẽ bật và tắt liên tục hoặc thậm chí chạy liên tục, làm tăng tần suất mở/đóng van và do đó tăng tiếng rít. Một nhiệt độ cân bằng (thường -18°C ~ -20°C) giúp máy nén hoạt động theo chu kỳ hợp lý, giảm tiếng ồn.

Hiểu lầm 7: Thay thế bộ phận “rít” là cách duy nhất để yên tĩnh

Trong một số trường hợp, người dùng sẽ nghĩ rằng việc thay thế van, bộ giảm áp hoặc máy nén là giải pháp duy nhất. Tuy nhiên, nhiều khi tiếng rít xuất hiện do việc lắp đặt không chắc chắn hoặc độ rung của tủ đông không được kiểm soát đúng cách.

Ví dụ thực tế

Gia đình anh Trường quyết định thay bộ giảm áp mới sau khi nghe tiếng rít kéo dài trong nhiều tháng. Sau khi lắp lại, tiếng rít vẫn còn. Khi kiểm tra lại, họ phát hiện rằng tủ đông chưa được cân chỉnh đúng, một góc chân chưa chạm đất, tạo ra rung khi máy nén hoạt động.

Cách kiểm tra và cân chỉnh

Đầu tiên, kiểm tra 4 chân của tủ đông để chắc chắn chúng đều chạm sàn. Dùng một tờ giấy mỏng đặt dưới mỗi chân, nếu giấy di chuyển khi máy nén hoạt động, tức là tủ chưa cân bằng. Điều chỉnh bằng cách vặn ốc hoặc dùng miếng cao su để giảm rung. Khi tủ được cân bằng, tiếng rít thường giảm đáng kể.

Những yếu tố ít người chú ý nhưng quan trọng

Để giảm tiếng rít một cách hiệu quả, ngoài việc sửa chữa các bộ phận hỏng, còn cần chú ý tới một số chi tiết nhỏ thường bị bỏ qua.

1. Độ ẩm trong không gian xung quanh

Độ ẩm cao làm tăng khả năng hình thành sương và băng trên các ống dẫn, gây cản trở dòng gas và làm tăng áp suất khi máy nén hoạt động. Sử dụng máy hút ẩm hoặc duy trì không gian khô ráo sẽ giảm bớt hiện tượng này.

2. Độ cứng của nước trong khu vực

Nếu nguồn nước dùng để rã đông có độ cứng cao, các khoáng chất có thể tích tụ trong các bộ phận làm lạnh, làm giảm hiệu suất và gây tiếng rít khi van mở. Thường xuyên rửa sạch các bộ phận bằng dung dịch khử vôi nhẹ có thể giúp duy trì hoạt động mượt mà.

3. Độ bền của dây nối điện

Dây nối điện lỏng lẻo hoặc có độ cũ có thể gây ra hiện tượng giật điện nhẹ, tạo ra tiếng kêu khi máy nén khởi động. Kiểm tra định kỳ các kết nối và thay dây nếu thấy dấu hiệu mòn hoặc lỏng.

4. Thời gian bảo dưỡng định kỳ

Hầu hết các nhà sản xuất khuyến cáo bảo dưỡng 6‑12 tháng một lần, bao gồm làm sạch dàn ngưng tụ, kiểm tra van và bộ giảm áp. Khi bỏ qua việc này, các bộ phận sẽ dần mòn và tiếng rít sẽ tăng dần theo thời gian.

Chiến lược bảo quản tủ đông để giảm tiếng rít

Dưới đây là một loạt các biện pháp thực tế, dựa trên các nguyên tắc đã phân tích, giúp người dùng giảm tiếng rít mà không cần thay thế toàn bộ thiết bị.

• Đảm bảo cân bằng tủ đông: Kiểm tra 4 chân, dùng miếng cao su để giảm rung.
• Vệ sinh định kỳ lớp băng: Tháo băng dày mỗi 3‑4 tháng, đặc biệt vào mùa đông.
• Kiểm tra độ ẩm và độ cứng nước: Sử dụng máy hút ẩm, hoặc thêm chất khử vôi khi rã đông.
• Đặt nhiệt độ hợp lý: Giữ ở mức -18°C ~ -20°C để máy nén hoạt động trong chu kỳ hợp lý.
• Kiểm tra các kết nối điện: Đảm bảo dây nối chắc chắn, không có dấu hiệu mòn.
• Đảm bảo thông gió tốt: Đặt tủ đông cách tường ít nhất 5‑10 cm, không đặt trong không gian kín.
• Làm sạch dàn ngưng tụ: Tháo bụi bám trên dàn mỗi 6 tháng để giảm nhiệt độ môi trường xung quanh.
• Kiểm tra van và bộ giảm áp: Nếu có tiếng rít kéo dài, có thể cần bôi trơn hoặc thay thế nhẹ.

Thắc mắc thường gặp khi cố gắng giảm tiếng rít

Mình có thể dùng chất làm mát để giảm tiếng rít không?

Chất làm mát (gas) trong tủ đông được thiết kế để duy trì áp suất và nhiệt độ nhất định. Việc tự ý thêm hoặc thay đổi loại chất làm mát không chỉ vi phạm quy định an toàn mà còn có thể làm tăng tiếng rít do áp suất không ổn định. Thay vào đó, nên để kỹ thuật viên chuyên nghiệp kiểm tra và nạp lại chất làm mát khi cần.

Tiếng rít có ảnh hưởng đến thực phẩm bên trong không?

Tiếng rít chỉ là âm thanh do các bộ phận cơ học hoạt động, không gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng thực phẩm. Tuy nhiên, nếu tiếng rít đồng thời đi kèm với nhiệt độ không ổn định (do máy nén hoạt động quá thường xuyên), thực phẩm có thể bị đóng băng không đồng đều.

Liệu việc đặt tủ đông trên thảm cao su có giúp giảm tiếng rít?

Thảm cao su có khả năng hấp thụ một phần rung động, giúp giảm tiếng ồn lan ra môi trường xung quanh. Tuy nhiên, nếu thảm quá dày, nó có thể cản trở việc truyền nhiệt và làm máy nén phải làm việc lâu hơn. Nên chọn thảm mỏng, có độ đàn hồi vừa phải và đặt tủ đông sao cho không bị nghiêng.

Tiếng rít xuất hiện khi cửa tủ mở một chút, có phải do cửa không khít?

Đúng, khi cửa không khít, không khí ấm từ môi trường bên ngoài sẽ xâm nhập, làm tăng nhiệt độ bên trong tủ và buộc máy nén phải chạy thường xuyên hơn. Điều này dẫn đến tăng tần suất tiếng rít. Đảm bảo cửa khép chặt, kiểm tra gioăng cao su và thay thế nếu có dấu hiệu mòn.

Liệu việc sử dụng bộ giảm âm (soundproofing) quanh tủ đông có thực sự cần thiết?

Bộ giảm âm có thể giảm tiếng ồn phát ra, nhưng không giải quyết nguyên nhân gốc rễ của tiếng rít. Nếu tiếng rít do các bộ phận bên trong hoạt động không ổn định, việc chỉ che chắn âm thanh sẽ không làm giảm tiếng rít. Thay vào đó, nên tập trung vào bảo trì và cân chỉnh thiết bị.

Những câu hỏi mở rộng cho người đọc

Trong quá trình sử dụng tủ đông, bạn có thể tự hỏi: “Liệu tôi có đang để tủ đông hoạt động trong môi trường quá ẩm không?” hoặc “Cách tôi bảo quản tủ đông có thực sự giúp giảm tiếng rít hay chỉ làm giảm cảm giác nghe thấy?” Việc tự đặt câu hỏi sẽ giúp bạn phát hiện sớm những yếu tố tiềm ẩn và điều chỉnh kịp thời.

Hơn nữa, nếu bạn đã thực hiện các biện pháp trên mà vẫn còn tiếng rít, có thể cân nhắc việc ghi lại thời gian và tần suất tiếng rít để cung cấp thông tin chi tiết cho kỹ thuật viên. Thông tin này sẽ giúp họ xác định nhanh hơn bộ phận nào đang gây ra vấn đề.