Thực phẩm vẫn bị nấm mốc phát triển dù đã dùng gói hút oxy: điều gì thường bị bỏ qua trong quá trình bảo quản

Trong thời đại người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến an toàn thực phẩm, việc bảo quản thực phẩm một cách hiệu quả, ngăn ngừa nấm mốc và vi sinh vật phát triển trở nên thiết yếu. Nhiều người đã đầu tư vào các gói hút oxy để kéo dài thời gian bảo quản, tuy nhiên, vẫn gặp tình trạng nấm mốc xuất hiện dù đã sử dụng phương pháp này. Vậy nguyên nhân thực sự là gì và chúng ta có thể làm gì để tránh tình trạng này? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các yếu tố thường bị bỏ qua, đồng thời cung cấp những giải pháp thực tiễn giúp bạn bảo quản thực phẩm an toàn và lâu dài.

Thực phẩm vẫn bị nấm mốc phát triển dù đã dùng gói hút oxy: nguyên nhân tiềm ẩn và cách phòng tránh

1. Hiểu sai về công dụng của gói hút oxy

Gói hút oxy (oxygen absorber) không phải là “thuốc diệt vi sinh” tuyệt đối. Chúng hoạt động bằng cách hấp thụ oxy trong không khí, tạo môi trường thiếu oxy để làm chậm quá trình oxy hoá và sinh trưởng của một số vi khuẩn hiếu khí. Tuy nhiên, nấm mốc và một số vi sinh vật hiếu khí kỵ oxy (anaerobic) vẫn có thể phát triển trong môi trường không có oxy, đặc biệt khi có đủ độ ẩm và chất dinh dưỡng.

• Hạn chế: Gói hút oxy không giảm độ ẩm nội bộ bao bì.
• Nhầm lẫn phổ biến: Người dùng cho rằng chỉ cần giảm oxy là đủ để ngăn ngừa mọi vi sinh vật.
• Thực tế: Độ ẩm và nhiệt độ vẫn là yếu tố quyết định lớn.

2. Độ ẩm nội bộ: yếu tố quyết định sự phát triển của nấm mốc

Độ ẩm cao là môi trường lý tưởng cho nấm mốc sinh sôi. Khi thực phẩm còn ẩm, hoặc bao bì chưa được khô hoàn toàn trước khi đóng gói, oxy và độ ẩm sẽ tồn tại trong không gian đóng gói, ngay cả khi đã bỏ gói hút oxy vào.

Hãy cân nhắc các điểm sau:

• Thực phẩm tươi (rau, quả, thịt) cần phơi khô hoặc đông khô trước khi đóng gói.
• Đối với thực phẩm khô (đậu, ngũ cốc), kiểm tra độ ẩm ban đầu không vượt quá 12% (theo tiêu chuẩn FAO).
• Sử dụng túi có tính năng hút ẩm (silica gel) kết hợp với gói hút oxy để giảm độ ẩm nội bộ.

3. Chất lượng và độ kín của bao bì

Một trong những yếu tố quan trọng nhất chính là khả năng giữ kín của bao bì. Nếu mà bao bì có lỗ hổng, rách, hay không được hàn kín đúng cách, oxy và độ ẩm từ môi trường bên ngoài sẽ xâm nhập vào bên trong, làm giảm hiệu quả của gói hút oxy.

Kiểm tra những tiêu chí sau khi chọn bao bì:

• Vật liệu: Đa lớp (multilayer) với lớp barrier cao (PE, EVOH, PET) giúp ngăn khí và hơi nước.
• Khả năng hàn kín: Đảm bảo các đường hàn mịn, không có bọt khí.
• Kiểm tra độ chắc chắn: Thực hiện kiểm tra rò rỉ bằng phương pháp vacuum leak test hoặc pressure decay test.

4. Ảnh hưởng của nhiệt độ trong quá trình bảo quản

Nhiệt độ không chỉ ảnh hưởng tới tốc độ sinh trưởng của vi sinh vật mà còn làm thay đổi tốc độ hấp thụ oxy của gói hút oxy. Ở nhiệt độ cao, quá trình hút oxy sẽ nhanh hơn, nhưng đồng thời độ ẩm trong không gian bao bì cũng có thể tăng do sự bay hơi nhanh hơn.

Để kiểm soát tối ưu:

• Đối với thực phẩm nhiệt độ phòng, duy trì nhiệt độ 20-25°C là phù hợp.
• Đối với thực phẩm có độ ẩm cao hơn, hãy bảo quản trong môi trường điều hòa nhiệt độ 10-15°C hoặc sử dụng tủ lạnh.
• Tránh lưu trữ gần nguồn nhiệt như máy sưởi, ánh nắng mặt trời trực tiếp.

5. Cách sử dụng gói hút oxy một cách hiệu quả

Dưới đây là quy trình chuẩn mà nhiều chuyên gia bảo quản thực phẩm khuyến cáo:

1. Chuẩn bị thực phẩm: Rửa sạch, làm khô hoàn toàn, cân ước lượng khối lượng.
2. Chuẩn bị bao bì: Dọn sạch bề mặt, kiểm tra kín khít, không để lại bụi bẩn.
3. Đặt gói hút oxy: Số lượng gói phụ thuộc vào dung tích bao bì và loại thực phẩm. Thông thường, 1 gói 100cc đủ cho khoảng 2kg thực phẩm khô.
4. Thêm chất hút ẩm (nếu cần): Đặt 1-2 gói silica gel hoặc viên hút ẩm khác để đồng thời kiểm soát độ ẩm.
5. Hàn kín hoặc kẹp đóng: Sử dụng máy hàn chuyên dụng hoặc thiết bị vacuum sealer.
6. Ghi nhãn ngày sản xuất và ngày hết hạn: Giúp kiểm soát vòng đời bảo quản.

6. So sánh gói hút oxy với các phương pháp bảo quản khác

Mặc dù gói hút oxy đang ngày càng được ưa chuộng, nhưng trong thực tế, kết hợp nhiều biện pháp sẽ mang lại hiệu quả cao hơn. Dưới đây là bảng so sánh ngắn gọn giữa một số phương pháp bảo quản thường gặp.

Phương pháp	Ưu điểm	Nhược điểm	Ứng dụng lý tưởng
Gói hút oxy	Giảm oxy nhanh, chi phí thấp, dễ dùng	Không kiểm soát độ ẩm, không diệt vi sinh hiếu khí	Thực phẩm khô, hạt, ngũ cốc
Vacuum sealer	Loại bỏ không khí gần như hoàn toàn, kéo dài thời gian bảo quản	Chi phí thiết bị cao, không hiệu quả nếu bao bì không chịu áp suất	Thịt, cá, thực phẩm chế biến sẵn
Ngưng trữ lạnh (tủ lạnh, tủ đông)	Kiềm chế vi sinh vật và enzym	Tiêu thụ năng lượng, không thích hợp cho thực phẩm khô quá lâu	Thực phẩm tươi, thịt, sữa
Chất bảo quản hoá học (nitrat, sorbat)	Hiệu quả cao, ngăn ngừa vi sinh đa dạng	Yêu cầu cấp phép, có thể ảnh hưởng tới hương vị	Thực phẩm công nghiệp, bánh kẹo

7. Thực tế sử dụng: Gói hút oxy bảo quản thực phẩm ngăn vi sinh, nấm mốc phát triển bên trong thực phẩm

Trong quá trình thử nghiệm ở một số nhà sản xuất thực phẩm sạch, gói hút oxy đã chứng minh được khả năng giảm đáng kể nồng độ oxy trong bao bì xuống dưới 0.01%, giúp kéo dài thời gian bảo quản từ 3 tháng lên đến 12 tháng cho các sản phẩm khô. Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào gói hút oxy mà không chú ý tới độ ẩm và nhiệt độ, nấm mốc vẫn có thể xuất hiện.

Sản phẩm Gói hút oxy bảo quản thực phẩm ngăn vi sinh, nấm mốc phát triển bên trong thực phẩm hiện được bán với giá 108,900 VND, giảm còn 90,000 VND. Đó là lựa chọn phù hợp cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, cũng như người tiêu dùng cá nhân muốn tự bảo quản thực phẩm tại nhà. Khi dùng sản phẩm này, bạn nên:

• Chọn đúng kích thước gói phù hợp với khối lượng thực phẩm.
• Đảm bảo bao bì được làm sạch, khô ráo và hàn kín.
• Kết hợp thêm silica gel để hút ẩm nếu thực phẩm có độ ẩm tiềm năng.
• Lưu trữ ở nhiệt độ ổn định, tránh dao động nhiệt độ.

8. Một số mẹo thực tiễn giúp giảm thiểu nấm mốc trong thực phẩm bảo quản

Dưới đây là những lời khuyên thực tế từ các chuyên gia ngành thực phẩm, giúp bạn áp dụng ngay tại gia đình hoặc doanh nghiệp:

• Kiểm tra độ ẩm định kỳ: Sử dụng đồng hồ đo độ ẩm (hygrometer) trong kho bảo quản để phát hiện sớm dấu hiệu tăng độ ẩm.
• Dùng giấy khô hoặc thảmXem các sản phẩm Thảm silicone: Khi để thực phẩm lên kệ, đặt một lớp giấy khô để hút bớt độ ẩm dư thừa.
• Thay gói hút oxy sau mỗi 6-12 tháng: Dù không bị “hết”, nhưng hiệu suất có thể giảm dần.
• Đánh dấu ngày đóng gói: Để theo dõi thời gian bảo quản và sắp xếp luân chuyển (first in, first out).
• Rửa và khô lại các thiết bị đóng gói: Máy hàn, máy vacuum sealer cũng cần bảo quản sạch sẽ để tránh nhiễm khuẩn.
• Kiểm tra bao bì hỏng: Nếu phát hiện bìa bị phồng, rạn nứt, hoặc có mùi khó chịu, ngay lập tức thay mới.

9. Khi nào nên cân nhắc chuyển sang các công nghệ bảo quản tiên tiến hơn

Đối với những doanh nghiệp sản xuất với khối lượng lớn, hay các loại thực phẩm có độ nhạy cao (như hạt nhạy với ánh sáng, thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao), việc chỉ dựa vào gói hút oxy có thể không đủ. Dưới đây là các trường hợp nên nâng cấp:

• Thực phẩm có hàm lượng nước trên 10%.
• Sản phẩm yêu cầu hạn sử dụng ngắn (dưới 3 tháng) nhưng cần bảo quản trong môi trường nhiệt độ ổn định.
• Đòi hỏi tiêu chuẩn độ an toàn thực phẩm quốc tế (ISO 22000, HACCP).
• Cần độ bền màu, hương vị trong thời gian dài.

Trong những trường hợp này, kết hợp công nghệ đóng gói vô trùng (Aseptic packaging), tự đông lạnh nhanh (IQF), hoặc sử dụng các chất bảo quản tự nhiên như tinh dầuXem các sản phẩm Tinh dầu trà xanh, hạt oregano sẽ mang lại hiệu quả tối ưu hơn.

Cuối cùng, việc bảo quản thực phẩm không chỉ là một bước kỹ thuật mà còn là quá trình liên tục theo dõi và điều chỉnh. Bằng cách nắm vững nguyên tắc hoạt động của gói hút oxy, chú ý đến độ ẩm, nhiệt độ và độ kín của bao bì, bạn sẽ giảm thiểu đáng kể rủi ro nấm mốc phát triển. Khi cần thiết, hãy sử dụng sản phẩm Gói hút oxy bảo quản thực phẩm ngăn vi sinh, nấm mốc phát triển bên trong thực phẩm kết hợp các giải pháp khác để đạt được thời gian bảo quản tối ưu và an toàn cho người tiêu dùng.