Những lỗi thường gặp khi đọc sách kinh doanh và cách tránh chúng: kinh nghiệm từ những độc giả lâu năm

Đọc sách kinh doanh không chỉ là việc thu thập kiến thức mà còn là quá trình rèn luyện tư duy, mở rộng góc nhìn và tìm ra những giải pháp thực tiễn cho công việc và cuộc sống. Tuy nhiên, không ít người gặp phải những rào cản vô hình khiến việc đọc sách trở nên kém hiệu quả, thậm chí lãng phí thời gian. Bài viết này sẽ đi sâu vào những lỗi thường gặp khi đọc sách kinh doanh, đồng thời chia sẻ các cách tránh chúng dựa trên kinh nghiệm thực tế của những độc giả đã gắn bó lâu năm với việc đọc.

Lý do việc đọc sách kinh doanh cần được quan tâm đúng cách

Trong thời đại thông tin bùng nổ, sách kinh doanh vẫn giữ vị trí quan trọng vì chúng cung cấp những khung lý thuyết chặt chẽ, các ví dụ thực tiễn và những chiến lược đã được kiểm chứng. Khi được tiếp cận một cách có hệ thống, kiến thức này có thể giúp người đọc:

• Hiểu rõ nguyên lý vận hành của các mô hình doanh nghiệp.
• Phát triển kỹ năng ra quyết định dựa trên phân tích dữ liệu và kinh nghiệm thực tế.
• Tăng cường khả năng sáng tạo bằng cách học hỏi từ các case study thành công và thất bại.
• Tiết kiệm thời gian so với việc tự mình thử nghiệm mọi chiến lược.

Nhưng nếu không có phương pháp đọc đúng, những lợi ích trên sẽ không được khai thác hết. Dưới đây là những lỗi phổ biến mà nhiều độc giả thường gặp.

Các lỗi phổ biến khi đọc sách kinh doanh

1. Đọc mà không xác định mục tiêu rõ ràng

Rất nhiều người mở một cuốn sách vì đề tài hấp dẫn, nhưng không biết mình muốn học gì từ đó. Khi không có mục tiêu cụ thể (ví dụ: “tìm hiểu cách xây dựng đội ngũ bán hàng hiệu quả” hay “nắm bắt các xu hướng marketing năm 2024”), quá trình đọc sẽ trở nên lơ lửng, khiến người đọc dễ bị lạc đề và không thu được giá trị thực tế.

2. Đọc nhanh, bỏ qua việc ghi chú

Thói quen lướt qua các chương chỉ để “đánh dấu” nội dung đã đọc là một trong những thói quen xấu nhất. Khi không ghi chú, người đọc dễ quên các chi tiết quan trọng, không có công cụ để so sánh, tổng hợp hay phản hồi lại kiến thức sau này. Kết quả là, dù đã đọc hết cuốn sách, nhưng kiến thức vẫn chưa được “đóng gói” trong bộ nhớ dài hạn.

3. Không đặt câu hỏi phản biện

Một cuốn sách kinh doanh thường chứa những quan điểm và giả thuyết của tác giả. Nếu người đọc chỉ tiếp nhận một cách thụ động, không đặt câu hỏi “Tại sao lại như vậy?”, “Có dữ liệu nào hỗ trợ?”, “Trong thực tế, điều này có khả thi không?” thì kiến thức sẽ trở nên hời hợt, khó áp dụng vào môi trường thực tế.

4. Bám vào lý thuyết mà không thực hành

Đọc sách là bước đầu, nhưng nếu không thực hiện bất kỳ hành động nào để kiểm nghiệm các khái niệm, người đọc sẽ không biết được mức độ phù hợp của chúng với bản thân hoặc doanh nghiệp. Việc chỉ “nghe thuyết” mà không “làm thực tế” sẽ khiến kiến thức không bao giờ trở thành năng lực.

5. Đọc một nguồn duy nhất, thiếu đa dạng quan điểm

Mỗi tác giả có nền tảng, kinh nghiệm và quan điểm riêng. Khi chỉ đọc một cuốn sách duy nhất, người đọc dễ bị “bẫy” trong một góc nhìn duy nhất, bỏ lỡ những góc nhìn đối nghịch hoặc bổ sung có thể giúp hoàn thiện hơn. Sự đa dạng nguồn tài liệu là chìa khóa để xây dựng một bức tranh toàn diện.

6. Không kiểm chứng thông tin

Trong thời đại mà thông tin được lan truyền nhanh chóng, không phải mọi lời khuyên trong sách đều đúng với mọi hoàn cảnh. Nếu không kiểm tra lại dữ liệu, so sánh với các nguồn đáng tin cậy, người đọc có nguy cơ áp dụng những chiến lược không phù hợp, thậm chí gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

7. Không xây dựng hệ thống kiến thức cá nhân

Đọc lẻ tẻ từng cuốn sách mà không có một khung sắp xếp, phân loại sẽ khiến kiến thức rải rác, khó liên kết. Khi gặp vấn đề thực tiễn, người đọc sẽ không biết phải tìm ở đâu, hoặc không thể kết hợp các ý tưởng từ các cuốn sách khác nhau để tạo ra giải pháp mới.

8. Quên kết nối kiến thức với thực tế công việc

Nhiều người đọc sách vào thời gian rảnh rỗi, sau đó “đóng sách” và không nghĩ tới cách áp dụng vào công việc hiện tại. Khi không có sự liên kết chặt chẽ, kiến thức sẽ trở thành “đồ trang trí” trên giá sách, thay vì là công cụ hỗ trợ quyết định.

Cách khắc phục và tránh những lỗi khi đọc sách kinh doanh

1. Xác định mục tiêu và câu hỏi trước khi bắt đầu

Trước khi mở sách, hãy ghi lại 2‑3 mục tiêu cụ thể và những câu hỏi mà bạn muốn tìm câu trả lời. Ví dụ: “Tôi muốn học cách xây dựng chiến lược giá cho sản phẩm mới” hoặc “Tôi cần hiểu quy trình quản lý dự án Agile”. Khi có mục tiêu rõ ràng, bạn sẽ dễ dàng tập trung vào những phần quan trọng, bỏ qua những nội dung không liên quan.

2. Ghi chú và tóm tắt sau mỗi chương

Hãy sử dụng phương pháp note‑taking như Cornell, mind‑map hoặc chỉ đơn giản là ghi lại các điểm chính, ví dụ thực tiễn và câu hỏi phản biện. Việc tóm tắt không chỉ giúp củng cố trí nhớ mà còn tạo ra tài liệu tham khảo nhanh khi cần quay lại.

3. Đặt câu hỏi phản biện và thử nghiệm giả thuyết

Mỗi khi gặp một quan điểm mới, hãy tự hỏi “Lý do tác giả đưa ra quan điểm này là gì?”, “Có dữ liệu nào hỗ trợ?”, “Điều này có phù hợp với môi trường của tôi không?”. Nếu có thể, hãy thử áp dụng một phần nhỏ trong thực tế để kiểm chứng hiệu quả.

4. Lập kế hoạch hành động sau khi đọc

Không để kiến thức “đọng” trên giấy. Sau khi hoàn thành một cuốn sách, hãy liệt kê 3‑5 hành động cụ thể mà bạn sẽ thực hiện trong tuần tới. Ví dụ: “Thử áp dụng mô hình 5‑why trong cuộc họp giải quyết vấn đề” hoặc “Thiết lập KPI cho chiến dịch email marketing dựa trên mô hình AIDA”.

5. Đọc đa dạng nguồn và so sánh quan điểm

Hãy tạo thói quen đọc từ ít nhất hai nguồn khác nhau về cùng một chủ đề. Khi so sánh, bạn sẽ nhận ra những điểm mạnh, điểm yếu và có thể kết hợp các yếu tố tốt nhất để xây dựng phương pháp riêng.

6. Kiểm chứng thông tin qua các nguồn đáng tin cậy

Sau khi đọc một khái niệm quan trọng, hãy tìm kiếm các báo cáo, nghiên cứu hoặc case study thực tế để xác nhận tính khả thi. Việc này không chỉ giúp tránh áp dụng sai lầm mà còn mở rộng kiến thức của bạn.

7. Xây dựng “thư viện kiến thức” cá nhân

Sử dụng công cụ quản lý kiến thức như Notion, Evernote hoặc một file Excel để phân loại các chủ đề, trích dẫn, và liên kết giữa các cuốn sách. Khi cần tham khảo, bạn có thể nhanh chóng tìm thấy thông tin liên quan mà không phải mở lại toàn bộ cuốn sách.

8. Liên kết kiến thức với công việc hiện tại

Mỗi khi đọc xong một chương, hãy dành 5‑10 phút để suy nghĩ: “Kiến thức này có thể giúp tôi giải quyết vấn đề nào trong công việc?”. Viết ra một ví dụ thực tế hoặc một kế hoạch ngắn hạn sẽ giúp kiến thức “đổ vào” quy trình làm việc.

Kinh nghiệm thực tiễn từ những độc giả lâu năm

Thói quen đọc hàng ngày

Nhiều độc giả lâu năm cho biết, việc dành ra 30‑45 phút mỗi ngày cho việc đọc sách kinh doanh giúp họ duy trì “động lực” và không bị quá tải. Thời gian ngắn nhưng liên tục sẽ tạo ra thói quen, giúp não bộ luôn ở trạng thái “học hỏi”.

Sử dụng công cụ hỗ trợ ghi chú

Thay vì ghi chú trên giấy, họ thường dùng các ứng dụng điện tử cho phép gắn thẻ, tìm kiếm nhanh và đồng bộ trên nhiều thiết bị. Điều này giúp việc truy xuất thông tin trở nên nhanh chóng và tiện lợi hơn.

Đánh giá sách sau khi đọc

Một bước quan trọng mà nhiều người bỏ qua là “đánh giá” cuốn sách. Họ thường viết một đoạn ngắn tóm tắt những gì học được, những phần chưa hợp lý và cách áp dụng. Đánh giá này không chỉ là tài liệu tham khảo cho bản thân mà còn giúp người khác trong cộng đồng đọc sách.

Lập kế hoạch đọc sách dài hạn

Thay vì chỉ đọc ngẫu nhiên, các độc giả lâu năm thường lập một “roadmap” đọc sách theo chủ đề, ví dụ: “Tháng 1‑3: Quản trị nhân sự; Tháng 4‑6: Marketing kỹ thuật số; Tháng 7‑9: Đổi mới sáng tạo”. Kế hoạch này giúp họ xây dựng kiến thức một cách có hệ thống.

Duy trì động lực bằng cách chia sẻ

Tham gia các câu lạc bộ sách, diễn đàn hoặc nhóm đọc trên mạng xã hội giúp họ duy trì động lực. Khi phải giải thích hoặc thảo luận về một ý tưởng, người đọc sẽ phải hiểu sâu hơn, từ đó củng cố kiến thức.

Các câu hỏi thường gặp về việc đọc sách kinh doanh

• Liệu tôi có cần đọc toàn bộ cuốn sách hay chỉ tập trung vào các chương quan trọng? Tuỳ vào mục tiêu. Nếu mục tiêu cụ thể, việc chọn lọc các chương liên quan sẽ tiết kiệm thời gian và tăng hiệu quả.
• Cách ghi chú nào hiệu quả nhất? Không có công thức duy nhất. Phương pháp Cornell, mind‑map, hoặc ghi chú dạng bullet points đều có ưu điểm riêng. Hãy thử và chọn phương pháp phù hợp với phong cách học của mình.
• Làm sao để không bị “quên” kiến thức sau khi đọc xong? Việc tóm tắt, ghi chú và thực hành ngay sau khi đọc là cách tốt nhất để chuyển kiến thức từ ngắn hạn sang dài hạn.
• Tôi có nên đọc sách kinh doanh của các tác giả trong và ngoài nước? Có. Sự đa dạng nguồn tài liệu giúp bạn nhận được những góc nhìn phong phú, tránh bị giới hạn trong một nền văn hoá hoặc môi trường kinh doanh duy nhất.
• Thời gian nào là thích hợp để đọc sách? Không có thời điểm “đúng” cho tất cả mọi người. Tuy nhiên, nhiều người thấy hiệu quả khi đọc vào buổi sáng sớm hoặc trước khi đi ngủ, khi tâm trí còn tỉnh táo và ít bị gián đoạn.

Cuối cùng, việc đọc sách kinh doanh không chỉ là tích lũy thông tin mà còn là một quá trình rèn luyện thói quen suy nghĩ, phản biện và áp dụng. Khi tránh được những lỗi thường gặp và áp dụng những phương pháp đã được chứng minh, bạn sẽ biến mỗi cuốn sách thành một công cụ thực tiễn, góp phần nâng cao năng lực cá nhân và đưa doanh nghiệp tiến xa hơn.