Những dấu hiệu hao mòn cao su treo máy 4 val Air Blade và cách phát hiện sớm

Trong môi trường thi công và vận hành máy cắt cỏ, đặc biệt là các dòng máy 4 val Air Blade như AB 160/125, Lead 125, Vario 160 hay các phiên bản SH 125/150/160, cầu cao su treo đóng vai trò quan trọng trong việc giữ cho bộ truyền động hoạt động ổn định. Khi cao su này bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu hao mòn, không chỉ làm giảm hiệu suất cắt mà còn gây ra những rủi ro tiềm ẩn cho toàn bộ hệ thống. Vì vậy, việc nắm bắt sớm các dấu hiệu này và thực hiện kiểm tra định kỳ là yếu tố then chốt để duy trì độ bền và hiệu quả của máy.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ đi sâu vào các nguyên nhân gây hao mòn, những biểu hiện cụ thể mà người vận hành có thể nhận biết, cũng như các phương pháp kiểm tra và phòng ngừa thực tiễn. Những nội dung này không chỉ hữu ích cho người mới bắt đầu mà còn là tài liệu tham khảo giá trị cho các kỹ thuật viên có kinh nghiệm, giúp họ đưa ra quyết định bảo dưỡng kịp thời, tránh những chi phí sửa chữa lớn hơn về sau.

Vai trò của cao su treo trong hệ thống máy 4 val Air Blade

Cầu cao su treo được lắp đặt giữa khung máy và bộ truyền động (động cơ, bánh răng, trục quay). Nó thực hiện ba chức năng chính:

• Giảm chấn động: Khi máy hoạt động, lực truyền qua trục quay gây ra các rung động mạnh. Cao su treo hấp thụ và giảm thiểu những rung động này, bảo vệ các bộ phận kim loại khỏi hao mòn nhanh.
• Đảm bảo độ thẳng hàng: Cao su có khả năng tự điều chỉnh một mức độ nhỏ, giúp duy trì vị trí chính xác của bộ truyền động so với khung máy, giảm thiểu hiện tượng lệch trục.
• Tạo độ đàn hồi: Khi máy khởi động hoặc dừng đột ngột, cao su giúp giảm sức ép truyền vào các khớp nối, ngăn ngừa hiện tượng “còi” hoặc “còi nứt” trên khung.

Với các mẫu máy như AB 160/125 hay SH Mode 125, cấu trúc thiết kế yêu cầu cao su treo có khả năng chịu tải cao và độ bền kéo tốt, vì vậy bất kỳ dấu hiệu hao mòn nào cũng cần được quan tâm ngay lập tức.

Những nguyên nhân phổ biến gây hao mòn cao su treo

1. Tải trọng vượt mức thiết kế

Trong quá trình cắt cỏ, nếu người vận hành thường xuyên kéo dài thời gian cắt ở độ sâu tối đa, hoặc thực hiện các thao tác cắt trên địa hình gồ ghề, khối lượng tải lên cao su sẽ vượt quá giới hạn thiết kế. Khi đó, cao su sẽ bị kéo dài, mất độ đàn hồi nhanh chóng.

2. Tiếp xúc với môi trường khắc nghiệt

Ánh nắng mặt trời, nhiệt độ cao, và tiếp xúc liên tục với dung môi hoặc các chất tẩy rửa làm giảm độ bền của cao su. Các chất hoá học trong dầu bôi trơn hoặc các loại xăng dầu rò rỉ cũng có thể gây phá hủy lớp bề mặt cao su, làm xuất hiện nứt vết.

3. Độ ẩm và oxy hoá

Một môi trường ẩm ướt kéo dài sẽ làm tăng tốc độ oxy hoá của cao su, khiến bề mặt trở nên cứng và nứt. Ngược lại, môi trường quá khô có thể làm cao su mất đi độ ẩm cần thiết, dẫn đến co rút và giảm khả năng chịu lực.

4. Lắp đặt không đúng tiêu chuẩn

Nếu cao su được lắp đặt không đúng chiều dài, hoặc không được siết chặt đúng mức, sẽ tạo ra áp lực không đồng đều trên bề mặt cao su. Những điểm áp lực tập trung sẽ là nơi bắt đầu nứt hoặc rách.

Dấu hiệu nhận biết cao su treo đang bị hao mòn

1. Độ giãn và mất độ đàn hồi

Trong quá trình vận hành, nếu cảm nhận được sự “đột” hoặc “rớt” của máy khi thay đổi tốc độ, có khả năng cao su đã mất đi phần lớn tính đàn hồi. Khi dừng máy, khung thường sẽ “đột” nhanh hơn so với bình thường, dấu hiệu này thường xuất hiện ở các mẫu máy Lead 125 hoặc Vario 160 sau một thời gian dài sử dụng.

2. Nứt, rách bề mặt

Kiểm tra mắt thường sẽ phát hiện các vết nứt nhỏ, dải màu sáng hoặc tối trên bề mặt cao su. Những vết nứt này có thể bắt đầu từ các góc nối, nơi lực tác động mạnh nhất. Khi nứt lan rộng, cao su sẽ không còn chịu tải được, và có nguy cơ gãy hoàn toàn.

3. Mất độ dày đều

Trong một số trường hợp, cao su không bị nứt rõ ràng nhưng độ dày đã giảm đáng kể ở một số vị trí. Khi đo độ dày bằng thước cặp, nếu phát hiện một phần cao su mỏng hơn 2‑3 mm so với chuẩn, đây là dấu hiệu hao mòn nghiêm trọng, đặc biệt với các mẫu máy có yêu cầu độ dày tối thiểu như SH 125/150/160.

4. Tiếng ồn và rung lắc bất thường

Trong quá trình cắt, nếu nghe thấy tiếng kêu “cạch” hoặc cảm nhận rung lắc mạnh hơn so với bình thường, khả năng cao là cao su đã không còn giữ được vị trí ổn định, dẫn đến chuyển động lệch trục. Tiếng ồn thường xuất hiện khi máy đạt tốc độ cao, và có thể lan tới khung máy, gây cảm giác không thoải mái cho người vận hành.

5. Độ bám không đồng đều

Với các máy có hệ thống treo đa điểm, nếu một hoặc một vài điểm treo không còn bám chặt, sẽ tạo ra “điểm yếu” khiến khung máy nghiêng hoặc lệch khi di chuyển trên địa hình dốc. Hiện tượng này thường được người dùng nhận ra khi máy “đi lệch” so với đường đi dự kiến.

Phương pháp kiểm tra sớm cao su treo

Kiểm tra mắt và cảm quan

Đây là cách đơn giản nhất nhưng lại hiệu quả. Khi máy đã tắt và để nguội, mở nắp khung và quan sát toàn bộ bề mặt cao su. Tìm kiếm các vết nứt, vết rách, hoặc các vùng bề mặt bị mờ, thay đổi màu sắc. Đánh dấu những vị trí nghi ngờ để kiểm tra kỹ hơn.

Đo độ dày bằng thước cặp

Sử dụng thước cặp để đo độ dày tại các điểm quan trọng: giữa hai đầu nối, gần trục quay, và các góc nối. So sánh kết quả với thông số kỹ thuật của sản phẩm (thông thường khoảng 10‑12 mm). Nếu độ dày giảm hơn 15 % so với chuẩn, cần cân nhắc thay mới.

Kiểm tra độ cứng bằng máy đo độ cứng (durometer)

Máy đo độ cứng cho phép xác định mức độ đàn hồi còn lại của cao su. Độ cứng giảm mạnh (ví dụ từ 70 Shore A xuống dưới 50 Shore A) là dấu hiệu cao su đã mất tính đàn hồi, không còn đáp ứng được tải trọng.

Thử nghiệm khi máy chạy

Thực hiện một vòng kiểm tra ngắn (khoảng 5‑10 phút) ở tốc độ trung bình, sau đó dừng máy và quan sát. Nếu có hiện tượng rung lắc mạnh, tiếng kêu lạ, hoặc khung máy có xu hướng nghiêng, đây là những chỉ số cảnh báo quan trọng.

Kiểm tra các buộc cố định

Đảm bảo các bulong, ốc vít và chốt giữ cao su được siết chặt đúng mức. Đôi khi, việc lỏng buộc cũng gây ra hiện tượng cao su “đi lệch” và tạo ra các dấu hiệu hao mòn giả.

Hậu quả nếu không thay thế kịp thời

Hao mòn cao su treo không chỉ ảnh hưởng đến cảm giác lái và độ chính xác của máy cắt mà còn dẫn đến những hậu quả lâu dài. Khi cao su không còn chịu tải, lực truyền trực tiếp vào khung máy và các khớp nối kim loại, làm tăng tốc độ mài mòn của các bộ phận kim loại. Trong trường hợp nghiêm trọng, có thể gây gãy trục quay hoặc hỏng động cơ, khiến chi phí sửa chữa tăng cao và thời gian ngừng hoạt động kéo dài.

Thêm vào đó, việc máy không ổn định trong quá trình cắt có thể dẫn đến việc cắt không đều, gây lãng phí nhiên liệu và giảm năng suất. Đối với các công trình lớn, những lỗi này có thể ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng công việc.

Biện pháp bảo dưỡng phòng ngừa cao su treo

Kiểm tra định kỳ

Đặt lịch kiểm tra ít nhất mỗi 200 giờ vận hành hoặc mỗi 6 tháng, tùy theo điều kiện làm việc. Kiểm tra bao gồm đo độ dày, độ cứng và quan sát bề mặt. Ghi lại kết quả để so sánh theo thời gian, phát hiện xu hướng hao mòn.

Vệ sinh và bảo vệ bề mặt

Tránh để dung môi, dầu bôi trơn rò rỉ lên cao su. Khi cần làm sạch, dùng nước ấm và xà phòng nhẹ, sau đó lau khô bằng khăn mềm. Không dùng chất tẩy mạnh hoặc các dung môi có tính ăn mòn.

Kiểm soát môi trường làm việc

Trong mùa hè, nếu có thể, giảm thời gian vận hành liên tục để tránh nhiệt độ cao làm tăng tốc độ lão hoá cao su. Khi làm việc trong môi trường ẩm ướt, nên sử dụng tấm bảo vệ để giảm tiếp xúc trực tiếp với nước.

Sử dụng phụ tùng chất lượng

Việc thay thế cao su treo bằng những sản phẩm không đạt chuẩn có thể làm tăng nguy cơ hỏng hóc. Chọn mua cao su treo chính hãng, phù hợp với mẫu máy như AB 160/125, Lead 125 hoặc SH 125/150/160 để đảm bảo tính tương thích và độ bền tối ưu.

Đào tạo người vận hành

Người điều khiển cần hiểu rõ các dấu hiệu hao mòn và quy trình kiểm tra cơ bản. Khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào, nên báo cáo ngay cho bộ phận bảo trì để thực hiện kiểm tra chi tiết, tránh việc tự ý tiếp tục vận hành gây hư hỏng lan rộng.

Việc duy trì độ bền của cao su treo không chỉ giúp máy hoạt động ổn định mà còn kéo dài tuổi thọ của toàn bộ hệ thống truyền động. Khi các dấu hiệu hao mòn được phát hiện và xử lý kịp thời, người dùng sẽ giảm thiểu rủi ro hỏng hóc nghiêm trọng và duy trì năng suất công việc ở mức tối ưu.