Mùa đông, đặt máy lọc không khí gần cửa sổ khiến không gian cảm nhận hơi ẩm nhẹ và hơi ấm dịu

Trong những ngày lạnh giá của mùa đông, việc duy trì một không gian trong nhà vừa sạch sẽ, vừa ấm áp lại trở thành một thách thức không nhỏ. Nhiều gia đình lựa chọn đặt máy lọc không khí gần cửa sổ với hy vọng tận dụng luồng không khí tự nhiên, nhưng đồng thời cũng lo lắng rằng vị trí này có thể làm giảm hiệu quả lọc hoặc gây cảm giác không thoải mái. Trước khi quyết định, người dùng thường gặp phải một loạt những hiểu lầm chưa được kiểm chứng. Bài viết sẽ đưa ra những quan niệm sai lầm phổ biến, giải thích thực tế dựa trên nguyên lý hoạt động của máy, và cung cấp hướng dẫn chi tiết để bạn có thể bố trí máy lọc không khí một cách hợp lý nhất trong mùa đông.

Hiểu lầm thường gặp khi đặt máy lọc không khí gần cửa sổ vào mùa đông

Máy lọc không khí sẽ làm giảm độ ẩm trong phòng

Rất nhiều người cho rằng việc vận hành máy lọc không khí, đặc biệt là khi đặt gần cửa sổ mở, sẽ hút đi phần lớn độ ẩm tự nhiên trong không gian, khiến không khí trở nên khô rát. Thực tế, hầu hết các máy lọc không khí hiện nay chỉ thực hiện quá trình hút bụi và vi khuẩn qua bộ lọc, không có cơ chế loại bỏ hơi nước. Khi không khí được hút vào và sau đó được thổi ra lại, độ ẩm của nó không thay đổi đáng kể; chỉ có trường hợp máy được trang bị tính năng hút ẩm (được gọi là “máy lọc khô”) mới có thể làm giảm độ ẩm. Vì vậy, nếu bạn đang sử dụng một máy lọc không khí tiêu chuẩn, việc đặt nó gần cửa sổ sẽ không làm giảm độ ẩm trong phòng.

Đặt máy gần cửa sổ sẽ khiến máy hút không khí lạnh và giảm hiệu suất

Một quan niệm phổ biến khác là không khí lạnh từ ngoài trời sẽ được máy hút vào, làm giảm nhiệt độ bên trong và khiến máy hoạt động kém hiệu quả. Thực tế, máy lọc không khí không có chức năng làm nóng hay làm lạnh; nó chỉ di chuyển không khí trong phòng qua bộ lọc. Khi máy được đặt gần cửa sổ mở, không khí lạnh sẽ vào phòng nhưng cũng sẽ được máy hút và đẩy ra lại, tạo ra một vòng luân chuyển không khí. Nếu cửa sổ được mở vừa phải (khoảng 5‑10 cm), lượng không khí lạnh vào sẽ không đủ để làm giảm đáng kể nhiệt độ chung của phòng, trong khi luồng không khí liên tục lại giúp phân phối nhiệt ấm từ các nguồn nhiệt nội địa (bếp, lò sưởi, hệ thống sưởi) một cách đồng đều hơn.

Vị trí gần cửa sổ sẽ làm máy gây tiếng ồn lớn

Tiếng ồn thường được cho là do không gian mở tạo ra luồng gió mạnh, làm tăng tiếng ồn của quạtXem các sản phẩm Quạt máy. Tuy nhiên, tiếng ồn của máy lọc không khí chủ yếu xuất phát từ quạt bên trong, không phụ thuộc vào hướng gió ngoài. Khi cửa sổ mở ra, không khí di chuyển qua máy có thể giảm một phần áp lực hút, khiến quạt hoạt động nhẹ nhàng hơn thay vì ồn hơn. Thực tế, nhiều người khi đặt máy ở vị trí trung tâm phòng, gần tường, lại gặp phải tiếng vang do không khí bị phản xạ. Đặt máy gần cửa sổ, đặc biệt là hướng ra phía ngoài, có thể giảm hiện tượng phản xạ và tạo cảm giác yên tĩnh hơn.

Nguyên lý hoạt động thực tế và ảnh hưởng đến cảm giác không khí

Cách máy lọc không khí di chuyển không khí trong không gian

Máy lọc không khí hoạt động dựa trên ba bước cơ bản: hút không khí, lọc qua các lớp (một lớp lọc sơ cấp, lớp HEPA, lớp than hoạt tính…) và thổi không khí đã được lọc trở lại phòng. Khi máy đặt gần cửa sổ, luồng không khí hút vào thường sẽ chứa một phần không khí lạnh và ẩm từ bên ngoài, tùy thuộc vào mức độ mở cửa. Khi không khí này đi qua bộ lọc, các hạt bụi và vi khuẩn được loại bỏ, trong khi độ ẩm và nhiệt độ không thay đổi đáng kể. Khi máy thổi không khí ra, luồng không khí đã được làm sạch sẽ lan tỏa ra xung quanh, tạo ra một “đám mây” không khí trong lành, đồng thời mang theo một phần nhiệt độ và độ ẩm ban đầu của không khí đầu vào.

Tác động của luồng không khí lên độ ẩm và cảm giác ấm

Trong mùa đông, cảm giác ấm không chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ thực tế mà còn chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi độ ẩm. Khi không khí quá khô, cơ thể sẽ cảm nhận lạnh hơn dù nhiệt độ đo được vẫn ổn. Khi máy lọc không khí được đặt gần cửa sổ mở, không khí ẩm nhẹ từ bên ngoài sẽ được đưa vào và phân phối nhanh chóng trong phòng. Kết quả là, dù nhiệt độ không tăng, người ở trong phòng có thể cảm nhận được “hơi ấm” nhẹ nhàng nhờ độ ẩm cao hơn một chút. Ngược lại, nếu cửa sổ đóng chặt, không khí trong phòng sẽ trở nên khô hơn và cảm giác lạnh sẽ tăng lên.

Các yếu tố cần cân nhắc khi quyết định vị trí đặt máy lọc không khí

Độ rộng phòng và cách bố trí nội thất

Quy mô của không gian quyết định lưu lượng không khí cần thiết để đạt hiệu quả lọc tối ưu. Trong phòng có diện tích từ 20‑30 m², việc đặt máy lọc không khí ở trung tâm hoặc gần một bức tường phía ngoài giúp luồng không khí lưu thông đều. Nếu phòng có nhiều đồ nội thất cản trở, nên đặt máy cách tường ít nhất 30 cm để không khí không bị kẹt và giảm áp lực lên quạt.

Hướng gió tự nhiên và mức độ cách ly cửa sổ

Hướng gió trong khu vực sinh sống ảnh hưởng đến lượng không khí lạnh và ẩm mà cửa sổ đưa vào. Ở các khu vực có gió Đông Bắc lạnh, việc mở cửa sổ quá rộng sẽ làm không khí lạnh tràn vào mạnh mẽ, gây cảm giác lạnh hơn. Ngược lại, ở khu vực có gió Đông Nam ấm áp, mở cửa sổ một chút sẽ mang lại không khí ấm và ẩm, giúp tăng cảm giác dễ chịu. Do đó, trước khi quyết định mở cửa sổ, người dùng nên quan sát hướng gió và thời tiết thực tế trong ngày.

Độ ẩm môi trường ngoài trời và thời tiết thực tế

Trong những ngày tuyết rơi hoặc thời tiết cực lạnh, không khí bên ngoài thường rất khô. Mở cửa sổ trong điều kiện này có thể làm giảm độ ẩm nội thất, gây cảm giác khô da và khó chịu. Khi thời tiết ẩm nhẹ, chẳng hạn như sau cơn mưa nhẹ, không khí vào sẽ có độ ẩm cao hơn, giúp cân bằng độ ẩm trong phòng. Việc kiểm tra độ ẩm thực tế bằng thiết bị đo độ ẩm (hygrometer) sẽ giúp quyết định mức độ mở cửa sổ một cách hợp lý.

Hướng dẫn từng bước để tối ưu vị trí đặt máy lọc không khí gần cửa sổ trong mùa đông

• Bước 1: Kiểm tra độ ẩm ngoài trời bằng hygrometer hoặc dựa vào dự báo thời tiết. Nếu độ ẩm trên 60 % và nhiệt độ không quá thấp (trên -5 °C), có thể mở cửa sổ khoảng 5‑10 cm.
• Bước 2: Đặt máy lọc không khí cách tường cửa sổ ít nhất 30 cm, hướng lưới hút không khí vào phía cửa sổ. Điều này giúp máy tận dụng luồng không khí tự nhiên một cách tối đa.
• Bước 3: Đảm bảo không có đồ vật lớn chặn luồng không khí sau máy. Đối với phòng có ghế sofa hoặc tủ sách, hãy sắp xếp sao cho không khí có thể lưu thông tự do.
• Bước 4: Khi cảm thấy không khí trong phòng vẫn quá lạnh, bật nguồn sưởi (bình thường là máy sưởi hoặc hệ thống nhiệt) và để máy lọc không khí tiếp tục thổi không khí đã được lọc, giúp nhiệt độ được phân phối đều hơn.
• Bước 5: Theo dõi cảm giác cá nhân và mức độ ẩm trong phòng sau 30‑45 phút. Nếu cảm thấy hơi ẩm tăng quá mức (độ ẩm trên 70 %), giảm độ mở cửa sổ hoặc tạm thời đóng lại.
• Bước 6: Kiểm tra tiếng ồn và cảm giác gió. Nếu tiếng ồn tăng đột biến, có thể điều chỉnh hướng gió hoặc thay đổi góc đặt máy để giảm phản xạ.
• Bước 7: Định kỳ (mỗi 2‑3 tháng) vệ sinh bộ lọc theo hướng dẫn nhà sản xuất để duy trì hiệu suất lọc và tránh tích tụ bột bụi gây giảm luồng không khí.

Lưu ý thực tiễn và câu hỏi thường gặp

Máy có cần bật chế độ tăng độ ẩm không?

Nhiều máy lọc không khí hiện nay không tích hợp chức năng tạo ẩm. Nếu cảm thấy không khí quá khô, người dùng nên cân nhắc sử dụng một máy tạo ẩm độc lập hoặc đặt một bình nước gần máy để hơi nước tự nhiên bốc lên khi máy thổi không khí.

Khi nào nên di chuyển máy ra xa cửa sổ?

Nếu thời tiết thay đổi đột ngột (có gió lạnh mạnh, độ ẩm giảm xuống dưới 30 %) hoặc nếu cảm giác lạnh và khô da tăng lên, việc di chuyển máy ra vị trí trung tâm phòng, cách cửa sổ ít nhất 1 m, sẽ giúp giảm lượng không khí lạnh trực tiếp đi vào.

Có nên kết hợp máy tạo ẩm với máy lọc không khí không?

Kết hợp hai thiết bị sẽ mang lại không khí vừa sạch, vừa đủ độ ẩm, đặc biệt hữu ích trong mùa đông khi hệ thống sưởi làm không khí khô. Khi sử dụng đồng thời, nên đặt máy tạo ẩm ở vị trí xa nguồn nhiệt và máy lọc không khí ở vị trí trung tâm hoặc gần cửa sổ để đảm bảo luồng không khí được lọc trước khi tới người dùng.

Nhìn lại, việc đặt máy lọc không khí gần cửa sổ trong mùa đông không phải là một quyết định “đúng” hay “sai” tuyệt đối. Nó phụ thuộc vào nhiều yếu tố thực tiễn như hướng gió, độ ẩm ngoài trời, cách bố trí nội thất và mức độ mở cửa sổ. Khi hiểu rõ nguyên lý hoạt động và áp dụng các bước điều chỉnh hợp lý, người dùng có thể tận dụng lợi thế của luồng không khí tự nhiên để tạo ra một không gian vừa trong lành, vừa ấm áp mà không cần phải lo lắng về việc giảm hiệu suất lọc hay cảm giác lạnh lẽo.