Máy ảnh được dùng cho macro dưới nước thay cho trên đất, ánh sáng và độ nét thay đổi rõ rệt

Những bức ảnh macro mà bạn thường thấy trên các tạp chí thiên nhiên thường được chụp trên mặt đất, nơi ánh sáng và môi trường ổn định. Khi đưa cùng một thiết bị xuống đáy biển, mọi thứ thay đổi: ánh sáng bị hấp thụ, màu sắc bị biến dạng, và độ nét có thể giảm nhanh chóng. Bài viết này sẽ dẫn bạn qua từng bước thực tế, từ việc lên kế hoạch cho một buổi lặn macro cho tới khi hoàn thiện bức ảnh trong phần mềm, nhằm giúp bạn hiểu rõ cách một chiếc máy ảnh “được dùng cho macro trên đất” có thể thích nghi và tạo ra những hình ảnh dưới nước ấn tượng.

1. Khi nào nên mang máy ảnh macro lên mặt nước?

Không phải mọi người đều nghĩ đến việc mang một chiếc máy ảnh DSLRXem các sản phẩm Máy ảnh DSLR hoặc mirrorless chuyên dụng cho macro vào trong túi đựng thiết bị lặn. Dưới đây là một số tình huống thực tế mà việc này trở nên hợp lý.

Đối tượng sinh vật bé nhỏ, di chuyển chậm

Những loài san hô, ốc biển, hay các loài động vật không xương sống như ốc sên biển thường di chuyển chậm và thích ẩn nấp trong các rạn san hô. Khi bạn có thời gian quan sát, việc sử dụng ống kínhXem các sản phẩm Ống kính macro trên máy ảnh có thể khai thác chi tiết mà một camera compact không làm được.

Điều kiện ánh sáng yếu nhưng ổn định

Trong những khu vực có độ sâu từ 5‑15 mét, ánh sáng mặt trời vẫn còn đủ mạnh để chiếu sáng chủ thể, nhưng không đủ để một ống kính rộng mở có thể tạo ra độ sâu trường ảnh mong muốn. Ống kính macro với khoảng cách lấy nét gần và khẩu độ lớn sẽ giúp bạn “đánh bắt” ánh sáng một cách hiệu quả hơn.

Yêu cầu độ phân giải cao cho in ấn lớn

Nếu bạn dự định in ảnh macro dưới nước thành poster hoặc sách ảnh, độ phân giải và chi tiết mà máy ảnh full‑frame hoặc APS‑C cung cấp sẽ vượt trội hơn so với các thiết bị di động.

2. Chuẩn bị thiết bị: từ vỏ bảo vệ tới ánh sáng phụ trợ

Việc bảo vệ máy ảnh khỏi nước không chỉ là mua một vỏ kín mà còn là hiểu cách vỏ ảnh hưởng tới chất lượng ảnh.

Lựa chọn vỏ bảo vệ phù hợp

• Vỏ nhựa cứng: Thích hợp cho độ sâu không quá 30 m, cung cấp độ cứng cao, giảm rung nhẹ khi di chuyển.
• Vỏ nhôm hoặc hợp kim: Thường nặng hơn nhưng giúp giảm hiện tượng “độ cong” của kính, duy trì độ nét tốt hơn trong môi trường áp suất cao.
• Vỏ có cửa kính anti‑reflective: Giảm hiện tượng lóa sáng khi ánh sáng mặt trời chiếu thẳng vào kính, cải thiện độ tương phản.

Ánh sáng phụ trợ: đèn flash và đèn LED

Ánh sáng dưới nước bị hấp thụ theo tần số – màu đỏ mất nhanh nhất, màu xanh và tím còn lại lâu hơn. Vì vậy, việc bổ sung nguồn sáng nhân tạo là điều không thể bỏ qua.

• Đèn flash ngoài vỏ cung cấp ánh sáng mạnh, giúp “đóng băng” chuyển động của sinh vật.
• Đèn LED có màu nhiệt độ 5600 K mô phỏng ánh sáng trắng của mặt trời, giúp cân bằng màu sắc khi chụp sâu hơn 10 m.
• Đặt đèn ở góc 45 độ so với chủ thể để giảm hiện tượng “đèn lờn” và tạo bóng mềm, làm nổi bật kết cấu bề mặt.

3. Đối mặt với thách thức về ánh sáng và màu sắc

Ánh sáng dưới nước không chỉ yếu hơn, mà còn bị “lọc” theo chiều sâu. Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới độ sáng, độ tương phản và màu sắc của bức ảnh macro.

Hiểu nguyên lý hấp thụ màu

Khi ánh sáng đi qua nước, các bước sóng màu đỏ bị hấp thụ nhanh nhất – thường mất đi sau khoảng 5 m. Màu xanh dương và xanh lá vẫn còn mạnh hơn, vì vậy các bức ảnh thường xuất hiện “xanh lạnh”. Để khắc phục, bạn có thể:

• Sử dụng bộ lọc màu đỏ (red filter) trên đèn flash hoặc LED để bổ sung lại dải màu đã mất.
• Chỉnh cân bằng trắng (white balance) thủ công trên máy ảnh, chọn “underwater” hoặc “custom” và điều chỉnh nhiệt độ màu lên khoảng 6000‑6500 K.
• Trong quá trình hậu kỳ, tăng cường tông màu đỏ và cam một cách nhẹ nhàng để khôi phục lại sự cân bằng tự nhiên.

Quản lý độ phơi sáng trong môi trường có sóng

Biến động ánh sáng do sóng tạo ra “điểm sáng” và “điểm tối” liên tục. Khi chụp macro, khẩu độ mở lớn (f/2.8‑f/4) sẽ thu được nhiều ánh sáng, nhưng đồng thời giảm độ sâu trường ảnh. Giải pháp:

• Giảm tốc độ màn trập xuống 1/125‑1/250 s để “đóng băng” chuyển động của nước và sinh vật.
• Sử dụng chế độ ưu tiên khẩu độ (Aperture Priority) và để máy ảnh tự điều chỉnh tốc độ màn trập, đồng thời kiểm tra histogram để tránh “cắt bớt” vùng sáng.

4. Độ nét và tiêu cự: làm sao để giữ chi tiết trong môi trường biến đổi

Trong macro trên đất, bạn có thể dựa vào khoảng cách lấy nét tối thiểu (minimum focusing distance) để đạt độ nét tối đa. Dưới nước, hiện tượng khúc xạ và độ dày của vỏ bảo vệ làm thay đổi khoảng cách thực tế.

Sản phẩm bạn nên cân nhắc mua

Bộ chén bát đĩa gốm sứ cẩm thạch viền bạc ánh kim HINATA cao cấp tô bát dĩa sứ dùng được máy rửa bát

Giá gốc: 2.178.000 đ - Giá bán: 1.800.000 đ (Tiết kiệm: 378.000 đ)

Máy ảnh trẻ em, máy quay phim mini hoạt hình, có thể chụp ảnh, sạc lại được, máy ảnh có hiệu ứng lọc

Giá gốc: 143.640 đ - Giá bán: 114.000 đ (Tiết kiệm: 29.640 đ)

Máy ảnh đồ chơi cho bé kỹ thuật số mini chống sốc 8MP HD Pin sạc - CHụp ảnh được

Giá gốc: 94.116 đ - Giá bán: 75.900 đ (Tiết kiệm: 18.216 đ)

Tàu Thủy Chạy Dưới Nước Phát Đèn Âm Thanh Phun Nước Giá 80k Thay Vì 103k

Giá gốc: 103.587 đ - Giá bán: 80.300 đ (Tiết kiệm: 23.287 đ)

Hiệu ứng khúc xạ qua vỏ bảo vệ

Khi ánh sáng đi qua lớp kính của vỏ, đường kính và độ dày của kính làm thay đổi tiêu cự thực tế của ống kính. Kết quả là khoảng cách lấy nét thực tế có thể tăng lên 20‑30 % so với thông số trên máy ảnh.

Để bù đắp, bạn nên:

• Thử nghiệm trước khi lặn, đo khoảng cách lấy nét thực tế bằng cách đặt một thước đo trong nước và chụp thử.
• Sử dụng chế độ “manual focus” (MF) và tăng độ phóng đại (magnification) trên màn hình LCD để kiểm tra độ nét chi tiết.
• Áp dụng “focus stacking” – chụp nhiều ảnh với khoảng cách lấy nét khác nhau, sau đó ghép lại trong phần mềm để có độ sâu trường ảnh rộng hơn.

Rung và dao động trong khi chụp

Ngay cả khi bạn giữ máy ảnh cố định trong vỏ, chuyển động của tay lặn và dòng nước vẫn gây ra rung nhẹ. Để giảm tác động:

• Dùng chân máy mini (mini tripod) gắn vào tay vịn hoặc đáy vỏ.
• Kích hoạt chế độ “image stabilization” (IS) nếu ống kính hỗ trợ, nhưng lưu ý rằng IS có thể gây “lag” khi tốc độ màn trập rất nhanh.
• Thực hiện “burst shooting” (chụp liên tiếp) để tăng khả năng thu được một khung hình sắc nét.

5. Từ khung hình tới câu chuyện: cách bố cục trong macro dưới nước

Macro không chỉ là “cận cảnh” mà còn là kể một câu chuyện về thế giới vi mô. Khi chụp dưới nước, bạn có thêm yếu tố môi trường như dòng chảy, bọt khí và các sinh vật phụ trợ.

Chọn góc độ và khoảng cách phù hợp

Với mỗi loài sinh vật, góc chụp tối ưu sẽ khác nhau:

• Đối với các loài san hô, chụp từ phía trên giúp thể hiện cấu trúc đa lớp và màu sắc đa dạng.
• Đối với ốc biển, góc nghiêng 30‑45 độ giúp lộ rõ vỏ và các chi tiết bề mặt mà khi chụp thẳng sẽ bị che khuất.
• Đối với các sinh vật có khả năng di chuyển nhanh như cá con, hãy đặt máy ảnh trước và để chúng “bơi qua” khung hình, sử dụng tốc độ màn trập cao.

Sử dụng “bối cảnh” để tăng chiều sâu

Thêm các yếu tố môi trường như tảo, đá, hoặc bọt khí vào khung hình giúp tạo cảm giác không gian và chiều sâu. Khi sử dụng khẩu độ lớn, bạn nên để một phần nền hơi mờ (bokeh) để làm nổi bật chủ thể.

6. Hậu kỳ: khôi phục màu sắc và tăng độ nét một cách cân bằng

Ngay cả khi bạn đã áp dụng các kỹ thuật trên, ảnh macro dưới nước vẫn thường cần một chút chỉnh sửa để đạt được độ sắc nét và màu sắc tự nhiên.

Chỉnh sửa cân bằng trắng và màu sắc

Sử dụng phần mềm chỉnh ảnh (như Lightroom hoặc Capture One), thực hiện các bước sau:

• Chọn “White Balance” và kéo thanh “Temp” về phía “warm” (nhiệt độ cao hơn) để bổ sung màu đỏ và cam.
• Sử dụng “HSL/Color” để tăng cường màu đỏ và cam, đồng thời giảm một chút xanh lam nếu ảnh quá “lạnh”.
• Áp dụng “Dehaze” nhẹ để loại bỏ hiện tượng “bụi mờ” do tạp chất trong nước.

Tăng độ nét mà không tạo hiện tượng “halo”

Macro thường bị “soft” do khúc xạ và rung. Khi tăng độ nét, hãy:

• Dùng công cụ “Sharpening” với “Amount” vừa phải (khoảng 30‑40 %) và “Radius” nhỏ (0.8‑1.0 px).
• Kích hoạt “Masking” và kéo thanh tới khi chỉ các vùng biên rõ nét được chọn, tránh làm mờ nền.
• Nếu đã thực hiện “focus stacking”, hãy kiểm tra độ đồng nhất của các lớp ảnh để không xuất hiện “halo” ở các vùng giao nhau.

7. Thực hành ngay: một thử nghiệm nhanh cho người mới bắt đầu

Để áp dụng những kiến thức trên, bạn có thể thực hiện một buổi chụp ngắn trong bể cá hoặc khu vực nông cạn gần bờ. Dưới đây là một quy trình ngắn gọn:

• Bước 1: Lắp vỏ bảo vệ, gắn đèn LED 5600 K vào góc 45 độ.
• Bước 2: Đặt máy ảnh ở chế độ “Manual”, khẩu độ f/4, ISO 200, tốc độ màn trập 1/200 s.
• Bước 3: Tìm một sinh vật bé (ví dụ: ốc biển) trên đá, di chuyển chậm để đặt tiêu cự ở khoảng 5 cm.
• Bước 4: Chụp liên tục 5‑7 khung hình, sau đó kiểm tra trên màn hình LCD để chắc chắn độ nét.
• Bước 5: Vào phần mềm chỉnh ảnh, cân bằng trắng bằng cách kéo “Temp” lên 6200 K, tăng nhẹ “Clarity” và “Sharpness”.

Kết quả sẽ cho bạn cảm nhận rõ ràng về sự khác biệt ánh sáng, màu sắc và độ nét so với việc chụp trên đất.

Hãy thử thực hiện một lần nữa, nhưng lần này thay đổi góc chiếu sáng hoặc sử dụng một bộ lọc màu khác. Những thay đổi nhỏ này sẽ giúp bạn dần nắm bắt được cách tối ưu hoá thiết bị macro khi đưa vào môi trường nước sâu.