Lý do người dùng ngừng dùng tai nghe giảm tiếng ồn sau vài tháng, dấu hiệu cho thấy cần thay mới

Trong một buổi chiều yên tĩnh, khi tôi vừa rút tai nghe giảm tiếng ồn ra khỏi túi áo khoác, một âm thanh nhẹ nhàng của chiếc nhựa cũ kỹ vang lên – tiếng kẹt nhẹ khi hai phần vỏ gặp nhau. Đó không phải là tiếng rít của một chiếc tai nghe mới, mà là dấu hiệu của một người đã để chúng đồng hành suốt vài tháng, rồi bất ngờ nhận ra âm thanh môi trường không còn bị “đè bẹp” như lúc đầu. Quan sát này, dù nhỏ bé, lại mở ra một chuỗi câu hỏi: tại sao tai nghe giảm tiếng ồn, vốn được thiết kế để giữ cho chúng ta yên tĩnh, lại dần mất đi khả năng “cản âm” sau một thời gian ngắn?

Thực tế, không ít người dùng chia sẻ rằng họ vẫn còn yêu thích âm thanh chất lượng, nhưng khi thời gian trôi qua, cảm giác “bị xâm nhập” của tiếng ồn xung quanh lại dần xuất hiện. Câu chuyện này không chỉ là vấn đề về sở thích cá nhân, mà còn phản ánh những quá trình vật lý, công nghệ và thói quen sử dụng mà ít ai để ý. Bài viết sẽ đưa bạn vào hai góc nhìn – một người dùng mới mua tai nghe và một người đã trải qua vài tháng sử dụng – để khám phá những lý do tiềm ẩn khiến hiệu năng giảm tiếng ồn không còn như lúc đầu.

Hai giai đoạn trải nghiệm: từ “công nghệ mới” tới “công nghệ đã mòn”

Giai đoạn đầu: cảm giác “bị bao bọc” và niềm vui khám phá

Ngay khi mở hộp, người dùng thường bị cuốn hút bởi lớp vỏ kim loại sáng bóng, các nút bấm tinh tế và cảm giác nhẹ nhàng khi đặt tai nghe lên tai. Khi bật chế độ giảm tiếng ồn, tiếng ồn xe cộ, tiếng người nói chuyện xung quanh như bị “đánh bật” qua một bức tường vô hình. Cảm giác này thường được mô tả bằng những từ như “tĩnh lặng”, “đắm chìm” hay “được bảo vệ”. Những khoảnh khắc này không chỉ làm tăng sự hài lòng mà còn tạo ra một “cảm xúc đầu tiên” mạnh mẽ, khiến người dùng tin rằng họ đã tìm được “cứu cánh” cho những giờ làm việc hay di chuyển trong môi trường ồn ào.

Giai đoạn sau vài tháng: sự thay đổi dần dần và dấu hỏi “tại sao?”

Thời gian trôi qua, những tiếng ồn mà trước đây hầu như không thể nghe thấy bắt đầu thâm nhập nhẹ nhàng. Người dùng có thể cảm nhận tiếng rì rầm của máy lạnh, tiếng bước chân trong hành lang, hoặc thậm chí tiếng thở của mình. Khi cố gắng tăng mức giảm tiếng ồn, tai nghe thường phản hồi chậm, tiếng rì rầm vẫn vang lên trong tai. Đây là lúc người dùng bắt đầu tự hỏi: “Liệu tai nghe đã hỏng?” Hay “Có phải tôi đang sử dụng sai cách?”

Những yếu tố vật lý khiến giảm tiếng ồn “mệt mỏi”

Độ mòn của các bộ phận âm học

Phần lớn tai nghe giảm tiếng ồn dựa vào một lớp màng nhựa hoặc kim loại mỏng để phản xạ âm thanh, đồng thời sử dụng micro thu âm để “phân tích” tiếng ồn môi trường và tạo ra sóng âm ngược lại. Khi người dùng thường xuyên đưa tai nghe ra vào túi, va chạm nhẹ, hoặc để chúng trên bề mặt cứng, lớp màng này có thể bị nứt, trầy xước hoặc mất độ đàn hồi. Khi độ đàn hồi giảm, khả năng tạo ra sóng âm ngược lại cũng suy giảm, khiến hiệu quả giảm tiếng ồn không còn mạnh mẽ như lúc mới mua.

Hiện tượng “độ ẩm” và bụi bẩn

Trong môi trường hàng ngày, tai nghe không tránh khỏi việc tiếp xúc với mồ hôi, hơi ẩm từ không khí, hoặc bụi bẩn. Các hạt bụi nhỏ có thể bám vào các lỗ thông hơi, làm cản trở luồng không khí và giảm hiệu suất của micro thu âm. Độ ẩm, nếu không được thải ra kịp thời, còn có thể gây ra hiện tượng “độ ẩm hoá” trên các mạch điện tử bên trong, làm giảm độ nhạy của cảm biến và làm chậm quá trình phản hồi.

Tiêu hao năng lượng pin

Hầu hết các tai nghe giảm tiếng ồn sử dụng pin sạc để duy trì chế độ xử lý âm thanh. Khi pin bắt đầu suy giảm, thuật toán giảm tiếng ồn thường phải giảm tốc độ xử lý để tiết kiệm năng lượng, dẫn đến việc giảm tiếng ồn không còn “cực kỳ” như ban đầu. Người dùng có thể không nhận ra rằng mức pin còn lại chỉ đủ duy trì âm thanh thông thường, trong khi chức năng giảm tiếng ồn đã bị “cắt giảm” một cách âm thầm.

Thói quen và môi trường sử dụng: yếu tố “ngầm” ảnh hưởng không kém

Thói quen bảo quản không đúng cách

Nhiều người chưa thực sự biết cách bảo quản tai nghe sau khi sử dụng. Đặt tai nghe vào ngăn kéo chật hẹp, để chúng chạm vào các vật dụng cứng, hoặc quên lau sạch vỏ sau khi dùng trong môi trường mồ hôi cao đều làm tăng tốc độ hao mòn. Thậm chí, việc không tháo tai nghe ra khi không dùng trong thời gian dài cũng có thể khiến các bộ phận bên trong “khô cứng” và mất độ đàn hồi.

Môi trường làm việc đa dạng

Người dùng làm việc ở văn phòng thường chỉ cần giảm tiếng ồn nhẹ, trong khi người di chuyển bằng phương tiện công cộng hoặc lái xe sẽ đối mặt với tiếng ồn mạnh hơn. Khi một chiếc tai nghe được thiết kế để đáp ứng mức giảm tiếng ồn trung bình, việc sử dụng trong môi trường ồn ào hơn sẽ khiến nó “đánh đổi” nhanh hơn, vì bộ xử lý phải làm việc liên tục ở mức cao, dẫn đến sự hao mòn nhanh hơn so với dự kiến.

Thời gian sử dụng liên tục

Việc để tai nghe hoạt động liên tục trong nhiều giờ liền, đặc biệt là khi bật chế độ giảm tiếng ồn, sẽ tạo ra nhiệt độ cao hơn bên trong thiết bị. Nhiệt độ tăng có thể ảnh hưởng đến các linh kiện điện tử, làm giảm tuổi thọ của chúng. Khi nhiệt độ giảm xuống sau khi tắt, các linh kiện có thể không trở lại trạng thái ban đầu một cách hoàn hảo, dẫn đến hiện tượng “độ trễ” trong phản hồi âm thanh.

Cơ chế giảm tiếng ồn và lý do nó yếu đi theo thời gian

Nguyên lý khử tiếng ồn chủ động

Hệ thống giảm tiếng ồn chủ động (ANC) hoạt động dựa trên việc “bắt sóng âm” của tiếng ồn môi trường, sau đó tạo ra một sóng âm ngược pha để hủy bỏ chúng. Để thực hiện điều này, micro thu âm cần “nghe” rõ ràng tiếng ồn, sau đó bộ vi xử lý tính toán và phát ra sóng ngược trong thời gian cực ngắn – thường chỉ vài mili giây. Khi bất kỳ yếu tố nào làm giảm độ chính xác của micro, chẳng hạn như bụi bẩn hay độ ẩm, quá trình này sẽ trở nên “lệch pha”, khiến tiếng ồn không còn bị hủy bỏ hoàn toàn.

Ảnh hưởng của bộ lọc và thuật toán

Thuật toán ANC không phải là một “công thức cố định”. Nó được tối ưu dựa trên các thông số đầu vào như tần số tiếng ồn, mức độ âm lượng và môi trường âm học. Khi các thông số này thay đổi – ví dụ, tiếng ồn chuyển từ tần số thấp (âm thanh máy móc) sang tần số cao (tiếng còi xe) – thuật toán cần “tái cấu trúc” để duy trì hiệu quả. Nếu bộ vi xử lý đã bị giảm tốc độ do pin yếu hoặc nhiệt độ cao, khả năng tái cấu trúc sẽ chậm lại, dẫn đến “khoảng trống” trong việc ngăn chặn tiếng ồn.

Hiệu ứng “độ trễ” trong chuỗi xử lý

Độ trễ là khoảng thời gian mà âm thanh môi trường được thu thập, xử lý và phát lại dưới dạng sóng ngược. Khi độ trễ tăng lên, sóng ngược sẽ “bị trễ” so với tiếng ồn gốc, gây ra hiện tượng tiếng ồn “vượt qua” hệ thống. Nguyên nhân gây độ trễ tăng có thể là do pin yếu, nhiệt độ cao, hoặc thậm chí là phần mềm điều khiển bị lỗi sau một thời gian sử dụng. Khi độ trễ vượt quá một mức nhất định, người dùng sẽ cảm nhận được tiếng ồn xâm nhập ngay cả khi bật ANC ở mức tối đa.

Dấu hiệu rõ ràng cho thấy tai nghe cần được thay mới

• Tiếng ồn môi trường bắt đầu lộ rõ ngay cả khi bật mức giảm tiếng ồn tối đa.
• Độ trễ trong phản hồi âm thanh – ví dụ, âm nhạc có vẻ “trễ” so với video hoặc lời thoại.
• Tiếng kẹt hoặc tiếng rít phát ra từ tai nghe khi chuyển chế độ giảm tiếng ồn.
• Thời lượng pin giảm đáng kể so với khi mới mua, dù không thay đổi thói quen sạc.
• Vỏ tai nghe có dấu hiệu nứt, trầy xước sâu trên lớp màng âm học hoặc các lỗ thông hơi bị bụi bám.
• Cảm giác không “đóng kín” khi đeo – tức là âm thanh bên ngoài vẫn nghe được rõ ràng.

Những câu hỏi cần tự đặt ra trước khi quyết định thay mới

Thay vì vội vàng bỏ qua, người dùng có thể tự hỏi: “Liệu tai nghe có đang ở trong môi trường bảo quản không phù hợp?” “Pin còn đủ sức cung cấp năng lượng cho ANC không?” “Có cần làm sạch micro và các lỗ thông hơi không?” Khi trả lời những câu hỏi này, bạn sẽ có cái nhìn rõ ràng hơn về nguyên nhân thực sự và quyết định liệu việc thay mới có thực sự cần thiết hay chỉ cần một vài biện pháp bảo dưỡng.

Trong một số trường hợp, việc thay pin, làm sạch các lỗ thông hơi bằng bông mềm hoặc để tai nghe nghỉ ngơi trong một thời gian ngắn có thể khôi phục phần lớn chức năng. Tuy nhiên, nếu các dấu hiệu đã nêu ở trên xuất hiện đồng thời và liên tục, khả năng cao là các bộ phận âm học và vi xử lý đã chịu tổn thương không thể phục hồi, và việc thay mới sẽ là giải pháp hợp lý.

Cuối cùng, việc nhận ra sự thay đổi trong hiệu năng giảm tiếng ồn không chỉ giúp người dùng duy trì trải nghiệm âm thanh tốt hơn, mà còn giúp họ hiểu rõ hơn về cách công nghệ hoạt động và những yếu tố nào có thể làm giảm tuổi thọ của thiết bị. Khi biết được những dấu hiệu cảnh báo và nguyên nhân tiềm ẩn, chúng ta có thể chăm sóc tai nghe một cách thông minh, kéo dài thời gian sử dụng và giảm thiểu cảm giác “bị bỏ rơi” sau vài tháng đầu.