Lựa chọn áo khoác ngoài cho các hoạt động ngoài trời: so sánh tính năng chống nước và khả năng thở trong môi trường đa dạng

Trong môi trường đa dạng của các hoạt động ngoài trời, việc lựa chọn một chiếc áo khoác ngoàiXem các sản phẩm Áo khoác ngoài phù hợp không chỉ đơn thuần là “đẹp mắt” mà còn liên quan mật thiết đến khả năng bảo vệ cơ thể trước những yếu tố thời tiết khắc nghiệt. Hai yếu tố then chốt thường được người dùng quan tâm nhất là tính năng chống nước và khả năng thở. Khi một trong hai yếu tố này bị thiếu, người mặc có thể gặp phải những bất tiện như bị ướt lạnh, quá nhiệt hoặc cảm giác ẩm ướt kéo dài sau khi ra khỏi mưa. Vì vậy, hiểu rõ bản chất và cách đánh giá chúng là bước đầu tiên để đưa ra quyết định thông minh.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ đi sâu vào phân tích cách các công nghệ vật liệu ảnh hưởng đến độ chống thấm và khả năng thoát ẩm, cách các tiêu chuẩn đo lường được áp dụng trong thực tế, và quan trọng hơn, làm thế nào để kết hợp chúng một cách hợp lý tùy theo từng loại hoạt động ngoài trời. Những kiến thức này không chỉ giúp người đọc tránh những sai lầm phổ biến khi mua sắm, mà còn cung cấp những tiêu chí thực tiễn để tự kiểm tra và bảo quản áo khoác sau mỗi lần sử dụng.

Hiểu rõ hai tính năng cốt lõi: chống nước và khả năng thở

Chống nước là gì và tại sao nó quan trọng

Khái niệm “chống nước” thường được hiểu là khả năng ngăn chặn nước thấm vào lớp vảiXem các sản phẩm Vải bên trong áoXem các sản phẩm Áo khoác. Khi một chiếc áo được mô tả là “waterproof”, nó không chỉ có lớp phủ bề mặt mà còn được thiết kế để ngăn nước xâm nhập qua các lỗ nhỏ nhất, bao gồm cả các đường may. Điều này đặc biệt quan trọng trong các hoạt động như đi bộXem các sản phẩm Bộ đường dài, leo núi hoặc tham gia các môn thể thao mùa đông, nơi mà mưa hoặc tuyết có thể xuất hiện đột ngột.

Trong thực tế, một áo khoác hoàn toàn không thấm nước sẽ giúp duy trì nhiệt độ cơ thể ổn định, giảm nguy cơ hạ thân nhiệt và tránh cảm giác ẩm ướt gây khó chịu. Tuy nhiên, nếu chỉ chú trọng vào tính năng này mà bỏ qua khả năng thở, người mặc có thể gặp phải hiện tượng “đánh hơi” – mồ hôi không thể thoát ra, dẫn đến cảm giác nóng bức và ẩm ướt bên trong áo.

Khả năng thở là gì và tại sao không thể thiếu

Khả năng thở, hay còn gọi là “breathability”, đề cập đến khả năng cho phép hơi nước (mồ hôi) thoát ra ngoài mà không để nước mưa xâm nhập vào bên trong. Khi cơ thể vận động, nhiệt độ và độ ẩm nội tại tăng lên; nếu áo khoác không có khả năng thở, hơi nước sẽ ngưng tụ thành giọt nước trong lớp lót, làm giảm hiệu quả cách nhiệt và gây cảm giác ẩm ướt.

Trong các hoạt động cường độ cao như chạy bộ, đạp xe hoặc leo núi nhanh, khả năng thở càng trở nên quan trọng hơn. Một chiếc áo khoác có độ thở tốt sẽ giúp duy trì cảm giác khô ráo, giảm cảm giác “bám dính” và hỗ trợ quá trình điều hòa nhiệt độ cơ thể. Do vậy, việc cân bằng giữa chống thấm và thở là chìa khóa để đạt được sự thoải mái tối đa.

Cách đo lường tính năng chống nước và khả năng thở

Tiêu chuẩn đo độ chống thấm (mm)

Độ chống thấm thường được biểu thị bằng đơn vị milimet (mm), mô tả áp lực nước tối đa mà vật liệu có thể chịu được trước khi bắt đầu thấm. Ví dụ, một áo khoác có mức 5.000 mm nghĩa là có thể chịu được áp lực nước tương đương với 5.000 mm cột nước – tương đương với mưa rào mạnh kéo dài. Các mức thông thường bao gồm 5.000 mm, 10.000 mm và 15.000 mm; mức cao hơn thường được dùng cho các hoạt động trong môi trường mưa dày đặc hoặc băng tuyết.

Mặc dù con số cao hơn thường đồng nghĩa với khả năng chống thấm tốt hơn, nhưng không phải lúc nào cũng cần mức 15.000 mm cho mọi hoạt động. Đối với những chuyến đi trong ngày với thời tiết thay đổi nhanh, mức 5.000–8.000 mm đã đủ đáp ứng nhu cầu bảo vệ. Việc lựa chọn mức độ phù hợp phụ thuộc vào mức độ “rủi ro” thời tiết mà người dùng dự định đối mặt.

Tiêu chuẩn đo khả năng thở (g/m²/24h)

Khả năng thở được đo bằng lượng hơi nước có thể thoát ra qua một mét vuông vật liệu trong 24 giờ, đơn vị là gram (g/m²/24h). Các mức thường gặp là 5.000 g, 10.000 g và 15.000 g; mức càng cao cho thấy khả năng thoát ẩm tốt hơn. Đối với các hoạt động vận động mạnh, mức trên 10.000 g thường được khuyến nghị để tránh hiện tượng “đánh hơi”.

Trong thực tế, các nhà sản xuất thường công bố “breathability rating” trên nhãn sản phẩm, nhưng người tiêu dùng cần lưu ý rằng con số này chỉ là một tham chiếu trong điều kiện phòng thí nghiệm. Khi sử dụng thực tế, các yếu tố như độ ẩm môi trường, nhiệt độ và cách thiết kế các phần hở (vent) sẽ ảnh hưởng đáng kể đến cảm nhận thực tế của người mặc.

Các công nghệ vật liệu hỗ trợ tính năng chống nước và thở

Vải màng (membrane fabrics)

Vải màng là một trong những công nghệ phổ biến nhất để đạt được cả hai tính năng đồng thời. Lớp màng siêu mỏng, thường được phủ lên bề mặt vải dệt, có cấu trúc các lỗ vi mô cho phép hơi nước thoát ra nhưng ngăn chặn các giọt nước lớn. Nhờ vào cấu trúc này, áo khoác có thể đạt được mức chống thấm 10.000–15.000 mm và khả năng thở trên 10.000 g/m²/24h.

Vải màng thường được xử lý thêm bằng các lớp phủ chống bám bụi (DWR – Durable Water Repellent) để tăng cường khả năng đẩy nước trên bề mặt. Khi lớp DWR bị mòn, người dùng có thể thực hiện quá trình “reproofing” bằng các dung dịch chuyên dụng để khôi phục tính năng chống thấm.

Vải phủ (coated fabrics)

Vải phủ sử dụng lớp nhựa hoặc polymer dày hơn để tạo ra một lớp rào cản vật lý ngăn nước thấm vào. Các loại phủ thường gặp bao gồm polyurethane (PU) và polyvinyl chloride (PVC). Những loại vải này có khả năng chống thấm cao, thường đạt trên 15.000 mm, nhưng khả năng thở lại bị hạn chế hơn so với vải màng.

Do độ dày của lớp phủ, hơi nước khó thoát ra, dẫn đến cảm giác ẩm ướt bên trong khi người mặc vận động mạnh. Vì vậy, vải phủ thường được lựa chọn cho các hoạt động mà mức độ vận động không quá cao, như đi bộ nhẹ, cắm trại ngắn ngày hoặc di chuyển trong môi trường đô thị khi thời tiết mưa.

Giải pháp hybrid (kết hợp)

Để tối ưu hoá cả hai yếu tố, một số nhà sản xuất đã phát triển các giải pháp hybrid, kết hợp giữa lớp màng siêu mỏng và lớp phủ DWR hoặc sử dụng các khu vực “vent” thông minh. Ví dụ, phần lưng và tay áo có thể được trang bị lỗ thông gió có thể mở/đóng, trong khi phần thân trước vẫn giữ lớp màng chống thấm.

Giải pháp này cho phép người dùng tùy chỉnh mức độ thông gió theo nhu cầu, đồng thời vẫn duy trì khả năng bảo vệ trước mưa. Khi sử dụng trong điều kiện thay đổi nhanh, việc điều chỉnh các lỗ thông gió sẽ giúp duy trì cảm giác khô ráo và thoải mái mà không cần phải thay áo khoác.

Phù hợp tính năng áo khoác với từng loại hoạt động ngoài trời

Hiking và trekking

Trong các chuyến đi dài ngày qua địa hình đa dạng, người tham gia thường phải đối mặt với mưa rào, sương mù và độ ẩm cao. Ở mức này, ưu tiên nên đặt vào khả năng chống thấm trung bình đến cao (5.000–10.000 mm) và khả năng thở ở mức trung bình (khoảng 7.000–10.000 g). Một chiếc áo khoác có các túi bảo vệ, dây kéo kín và các đường may được dán keo sẽ giảm thiểu khả năng thấm nước qua các khe hở.

Thêm vào đó, các tính năng như “pit zips” (đầu gió mở ở nách) và “storm flap” (bạt bảo vệ cúc) sẽ hỗ trợ việc điều chỉnh thông gió khi nhiệt độ tăng lên, giúp người dùng duy trì nhiệt độ cơ thể ổn định trong suốt hành trình.

Trail running

Với tốc độ chạy nhanh và mức độ tiêu hao năng lượng cao, trail runner cần một lớp áo nhẹ, có khả năng thở xuất sắc (trên 10.000 g) và mức chống thấm vừa phải (khoảng 5.000 mm). Một áo khoác quá nặng hoặc có độ chống thấm quá cao có thể gây “đánh hơi” và giảm hiệu suất chạy.

Trong thực tế, nhiều runner ưu tiên áo khoác dạng “softshell” – chất liệu dệt dày nhẹ, có lớp DWR và khả năng thở tốt, nhưng không hoàn toàn không thấm. Khi mưa nhẹ, áo sẽ đẩy nước ra, còn trong mưa to thì người dùng có thể mặc áo khoác lỏng hơn để tránh cảm giác nặng nề.

Đạp xe

Đối với người đi xe đạp, gió mạnh là yếu tố quan trọng bên cạnh mưa. Vì vậy, áo khoác nên có thiết kế ôm vừa, đồng thời có các chi tiết “windproof” (chống gió) ở các khu vực như cổ, tay và lưng. Mức chống thấm từ 5.000–8.000 mm đủ đáp ứng trong các buổi đi xe dưới mưa nhẹ, trong khi khả năng thở nên trên 8.000 g để giảm hiện tượng “đánh hơi” khi cơ thể nóng lên do vận động.

Thêm vào đó, các túi có thể đóng kín, dây kéo kín và các chi tiết phản quang sẽ tăng cường tính an toàn và tiện lợi cho người đạp xe trong điều kiện thời tiết xấu.

Trượt tuyết và snowboarding

Trong môi trường lạnh giá, tuyết và gió mạnh đồng thời là những thách thức lớn. Ở đây, mức chống thấm cao (trên 10.000 mm) và khả năng thở ở mức trung bình (khoảng 7.000–9.000 g) là lựa chọn hợp lý, vì việc giữ ẩm bên trong áo sẽ giảm nhanh khi người dùng di chuyển trong không gian mở. Các tính năng bổ sung như “powder skirt” (đai bảo vệ bụi tuyết) và “snow gaiter” (bảo vệ ống chân) giúp ngăn tuyết xâm nhập vào bên trong áo.

Độ dày của lớp vải cũng thường tăng lên để tăng khả năng cách nhiệt, nhưng vẫn cần duy trì tính thở để tránh cảm giác ẩm ướt khi người dùng hoạt động mạnh trong thời gian ngắn.

Đi bộ đô thị và du lịch nhẹ

Đối với những chuyến đi trong môi trường đô thị hoặc du lịch nhẹ, yếu tố chính thường là thời tiết không ổn định và nhu cầu di chuyển nhanh chóng. Ở mức này, người dùng thường ưu tiên áo khoác nhẹ, dễ gập gọn và có khả năng chống thấm vừa phải (khoảng 5.000 mm) cùng với khả năng thở tốt (trên 9.000 g). Các thiết kế “packable” – có thể gập lại thành một túi nhỏ – là một điểm cộng lớn cho những người muốn mang theo ít đồ nhưng vẫn chuẩn bị cho bất kỳ cơn mưa bất ngờ nào.

Thêm vào đó, các chi tiết như túi có khóa kéo kín, cổ áo có thể điều chỉnh và các đường may được dán keo sẽ tăng cường khả năng bảo vệ mà không làm tăng trọng lượng.

Mẹo thực tế để đánh giá áo khoác trước khi mua

Kiểm tra các đường may và phụ kiện

Ngay cả khi vật liệu chính có độ chống thấm cao, các đường may nếu không được dán keo hoặc không có băng dính bảo vệ sẽ trở thành “điểm yếu”. Khi kiểm tra áo, hãy chú ý đến các đường may quanh cổ, vai, tay áo và phần hông. Đối với áo khoác có các phụ kiện như khóa kéo, cần chắc chắn rằng chúng được phủ lớp DWR hoặc có một lớp bảo vệ bằng nhựa để ngăn nước xâm nhập.

Thêm vào đó, các túi có thể được thiết kế với nắp gập kín hoặc có khóa kéo phủ lớp keo, giúp bảo vệ tài liệu hoặc điện thoại khỏi ẩm ướt.

Thử nghiệm khả năng thở một cách đơn giản

Một cách nhanh chóng để cảm nhận khả năng thở là thực hiện “breathe test” – mặc áo khoác, đứng trong phòng tắm hơi hoặc thực hiện một vòng chạy ngắn trong môi trường ấm áp. Nếu sau một thời gian ngắn cảm thấy bên trong áo vẫn khô ráo và không có dấu hiệu ẩm tụ, khả năng thở của áo là tốt. Ngược lại, nếu cảm giác ẩm ướt và mùi hôi xuất hiện nhanh chóng, áo có thể không đủ thông gió cho các hoạt động mạnh.

Phương pháp này không thay thế các tiêu chuẩn đo lường trong phòng thí nghiệm, nhưng cung cấp một cảm nhận thực tế và nhanh chóng cho người tiêu dùng.

Lựa chọn lớp lót và cách xếp lớp (layering)

Áo khoác ngoài thường không phải là lớp duy nhất giữ ấm cho cơ thể. Khi môi trường lạnh, người dùng thường áp dụng phương pháp “layering” – lớp lót (base layer) giữ ẩm, lớp giữ nhiệt (mid layer) cung cấp cách nhiệt, và áo khoác ngoài bảo vệ khỏi nước và gió. Khi áo khoác có khả năng thở tốt, các lớp trong sẽ không bị ẩm, giúp duy trì nhiệt độ cơ thể ổn định.

Vì vậy, khi lựa chọn áo khoác, người dùng nên cân nhắc độ dày và tính năng của các lớp bên trong để đảm bảo sự hài hòa. Một chiếc áo khoác mỏng nhưng có khả năng thở cao có thể phù hợp khi kết hợp với lớp giữ nhiệt dày, trong khi áo khoác dày và có độ chống thấm cao hơn thích hợp khi không có lớp giữ nhiệt bên trong.

Bảo quản và duy trì độ bền của áo khoác ngoài

Làm sạch đúng cách

Việc giặt áo khoác không đúng cách có thể làm giảm khả năng chống thấm và thở. Thông thường, nên sử dụng chế độ giặt nhẹ, nước lạnh và chất tẩy rửa dành riêng cho vải kỹ thuật. Tránh sử dụng chất tẩy rửa mạnh, bột giặt thông thường hoặc chất làm mềm vải, vì chúng có thể làm mất lớp DWR và làm giảm độ thấm nước.

Sau khi giặt, nên để áo khô tự nhiên hoặc dùng máy sấy ở chế độ thấp. Nếu có thể, việc “tumble dry” (sấy trong máy) ở nhiệt độ vừa phải sẽ giúp phục hồi cấu trúc màng và tăng cường tính năng chống thấm.

Quy trình reproofing (tái phủ lớp DWR)

Thời gian sử dụng lâu dài, lớp DWR trên bề mặt áo sẽ mất dần khả năng đẩy nước. Khi cảm nhận áo bắt đầu “nghịch nước” – nước không còn trượt nhẹ mà bám lại – người dùng nên thực hiện quy trình reproofing. Các sản phẩm reproofing thường có dạng xịt hoặc dung dịch ngâm, cần áp dụng trên bề mặt áo đã sạch và khô hoàn toàn, sau đó để khô tự nhiên hoặc sấy nhẹ.

Quá trình này không chỉ khôi phục khả năng chống thấm mà còn giúp duy trì độ bền của vải, kéo dài tuổi thọ sử dụng của áo khoác.

Cuối cùng, việc hiểu rõ các tiêu chí kỹ thuật và cách đánh giá thực tiễn sẽ giúp người dùng lựa chọn được chiếc áo khoác ngoài phù hợp nhất với nhu cầu và môi trường hoạt động. Khi một chiếc áo khoác đáp ứng cân bằng tốt giữa chống thấm và khả năng thở, nó không chỉ bảo vệ cơ thể mà còn nâng cao trải nghiệm khám phá thiên nhiên, mang lại cảm giác tự tin và thoải mái trong mọi điều kiện thời tiết.