Kinh nghiệm chuẩn bị bề mặt tường để tránh hiện tượng bong tróc sơn và giảm khả năng thấm rò sau 2 năm sử dụng

Trong những ngôi nhà vừa mới sơn lại, một hiện tượng không mấy ai muốn gặp là lớp sơn bắt đầu bong tróc sau một thời gian ngắn, đồng thời xuất hiện các vết thấm rò khiến bức tường trở nên ẩm ướt và mất thẩm mỹ. Thực tế, nguyên nhân thường không phải do chất lượng sơn mà là do quá trình chuẩn bị bề mặt chưa được thực hiện một cách kỹ lưỡng. Khi một bước nhỏ bị bỏ qua – chẳng hạn như không làm sạch bề mặt đủ mức – có thể tạo ra một chuỗi domino ảnh hưởng đến độ bám dính, khả năng chống thấm và tuổi thọ của lớp sơn sau này.

Để tránh những rủi ro này, người làm việc cần nắm rõ hai cách tiếp cận chính: phương pháp “làm sạch và chà nhám” – tập trung vào việc loại bỏ các lớp cũ và tạo độ nhám phù hợp, và phương pháp “tẩy rửa chuyên dụng kết hợp lớp nền” – sử dụng các dung dịch tẩy và chất làm nền để tăng khả năng bám dính. Bài viết sẽ đi sâu vào từng bước, so sánh ưu, nhược điểm và chỉ ra những hệ quả tiềm ẩn khi một trong các bước bị thực hiện không đúng.

Phương pháp chuẩn bị bề mặt: Cách A – Làm sạch và chà nhám kỹ lưỡng

1. Kiểm tra và loại bỏ các lớp sơn cũ

Trước khi bắt đầu bất kỳ công đoạn nào, việc kiểm tra tình trạng lớp sơn hiện tại là bước không thể bỏ qua. Nếu bề mặt còn tồn tại những vết nứt, bong tróc hoặc lớp sơn đã mất độ bóng, người thực hiện cần dùng dao cạo, bàn chải cứng hoặc máy cắt để tách rời các phần sơn yếu. Khi không thực hiện đầy đủ, những mảnh sơn còn dính sẽ trở thành “điểm yếu” khiến lớp sơn mới không bám chặt, và trong vài tháng đầu sẽ xuất hiện các vết nứt lan truyền.

2. Sử dụng công cụ chà nhám hoặc máy mài để tạo độ nhám

Sau khi các lớp sơn cũ đã được loại bỏ, bề mặt tường thường còn thô ráp hoặc quá mịn. Độ nhám lý tưởng phụ thuộc vào loại sơn sẽ dùng, nhưng thường dao động từ grit 80‑120 cho các bề mặt bê tông cứng và grit 180‑220 cho tường thạch cao. Chà nhám không chỉ giúp tăng diện tích bề mặt tiếp xúc mà còn loại bỏ các vết bám bẩn siêu nhỏ mà mắt thường không thể thấy. Khi bỏ qua công đoạn này, lớp sơn mới có thể trượt trên bề mặt, dẫn đến hiện tượng bong tróc sớm.

3. Đánh giá độ nhám và độ bám dính bằng thử nghiệm

Trước khi tiến hành sơn, một cách đơn giản để kiểm tra độ nhám là dùng mảnh giấy nhám nhẹ chạm vào bề mặt. Nếu giấy dính nhẹ và không để lại vết trầy sâu, độ nhám đã đạt mức phù hợp. Ngoài ra, có thể thực hiện thử nghiệm “bám dính” bằng cách dán một miếng băng dính dày lên bề mặt và kéo ra; nếu băng dính không lấy theo bất kỳ hạt bụi nào, bề mặt đã sạch và đủ độ nhám. Khi không thực hiện bước này, người dùng có thể không nhận ra sự tồn tại của lớp bám bẩn mỏng, và sau khi sơn sẽ xuất hiện các vết bong tróc “có chỗ”.

Phương pháp chuẩn bị bề mặt: Cách B – Tẩy rửa chuyên dụng và áp dụng lớp nền

1. Tẩy rửa bằng dung dịch kiềm hoặc acid nhẹ

Đối với những bức tường đã tiếp xúc lâu dài với bụi bẩn, khói thuốc hoặc các vết dầu mỡ, việc dùng nước sạch không đủ để loại bỏ các chất bám bám. Dung dịch kiềm nhẹ (ví dụ: xà phòng kiềm pha loãng) hoặc dung dịch acid nhẹ (như giấm pha loãng) có khả năng phá vỡ các lớp mỡ và cặn bám. Khi áp dụng, cần dùng bàn chải nhám nhẹ để chà xát, sau đó rửa lại bằng nước sạch và để khô hoàn toàn. Nếu bỏ qua bước này, những vết dầu mỡ còn sót lại sẽ tạo lớp màng ngăn cản sơn mới bám dính, dẫn đến hiện tượng thấm rò qua lớp sơn.

2. Rửa sạch, để khô và kiểm tra độ ẩm

Sau khi tẩy rửa, bề mặt cần được rửa lại bằng nước sạch để loại bỏ mọi dư lượng dung dịch, sau đó để khô tự nhiên hoặc dùng quạt thổi. Kiểm tra độ ẩm bằng cách chạm nhẹ vào bề mặt; nếu cảm thấy ẩm, cần để thêm thời gian cho bề mặt khô hoàn toàn. Độ ẩm còn lại có thể làm cho lớp sơn mới không bám dính tốt và tạo ra các “bong bóng” trong lớp sơn, ảnh hưởng đến độ bền và khả năng chống thấm.

3. Áp dụng lớp nền (primer) phù hợp

Primer không chỉ là lớp “kết nối” giữa bề mặt và lớp sơn chính mà còn có chức năng ngăn chặn thấm rò, cải thiện độ bám dính và cân bằng độ thấm hút của bề mặt. Lựa chọn primer dựa trên loại vật liệu tường (bê tông, thạch cao, gạch men) và tính chất của sơn sẽ dùng. Khi áp dụng đúng cách – lắc đều, phủ mỏng và để khô đủ thời gian – primer sẽ tạo ra một lớp “bảo vệ” giúp giảm tối đa nguy cơ bong tróc sau 2 năm. Ngược lại, nếu không dùng primer hoặc dùng loại không phù hợp, lớp sơn sẽ chịu trực tiếp các tác động của môi trường, làm tăng khả năng thấm rò và bong tróc.

So sánh tác động lâu dài: Bong tróc và thấm rò

1. Độ bám dính sau 6 tháng

• Cách A: Khi bề mặt được chà nhám đúng độ nhám, độ bám dính thường đạt 85‑90% so với tiêu chuẩn, nhưng nếu không thực hiện bước kiểm tra độ nhám, con số này có thể giảm còn dưới 70%.
• Cách B: Với lớp nền được lựa chọn chính xác, độ bám dính có thể lên tới 95% hoặc hơn, vì lớp nền đã “lấp đầy” các lỗ rỗng và tạo bề mặt đồng nhất.

2. Khả năng thấm rò sau 1 năm

• Cách A: Nếu không sử dụng primer, các vết nứt mỏng có thể xuất hiện do độ co giãn của sơn không đồng đều, dẫn đến thấm ẩm qua những khe hở này.
• Cách B: Primer chịu được độ ẩm và có khả năng ngăn chặn nước thấm qua bề mặt, do đó tường ít có dấu hiệu ẩm mốc và thấm rò.

3. Chi phí bảo trì sau 2 năm

• Cách A: Khi bỏ qua một vài bước, người dùng có thể phải sơn lại một phần bức tường sau 18‑24 tháng, tăng chi phí và thời gian bảo trì.
• Cách B: Mặc dù chi phí ban đầu cao hơn do mua primer và dung dịch tẩy, nhưng trong dài hạn giảm đáng kể các lần sửa chữa và tái sơn.

Hệ quả domino của việc bỏ qua một bước chuẩn bị

Hãy tưởng tượng một chuỗi các viên gạch xếp thành một bức tường. Nếu một viên gạch bị lỏng lẻo (điểm bám dính yếu), khi gió (điều kiện thời tiết) thổi qua, viên gạch đó sẽ di chuyển, kéo theo các viên gạch liền kề, tạo ra vết nứt lan rộng. Tương tự, khi không thực hiện đúng một bước như làm sạch bề mặt, lớp sơn mới sẽ “trượt” trên lớp bám bẩn, gây ra hiện tượng bong tróc. Khi bong tróc, các khe hở mới xuất hiện, cho phép nước thẩm thấu vào bên trong tường, dẫn đến thấm rò và thậm chí nấm mốc. Vấn đề này không chỉ làm mất thẩm mỹ mà còn ảnh hưởng đến độ bền cấu trúc tường, khiến người dùng phải đối mặt với chi phí sửa chữa lớn hơn.

Lỗi thường gặp và cách phòng tránh

1. Bỏ qua việc kiểm tra độ ẩm

Độ ẩm cao là nguyên nhân chính gây bong tróc. Giải pháp: luôn sử dụng thước đo độ ẩm hoặc chờ ít nhất 24 giờ sau khi rửa sạch bề mặt để đảm bảo khô hoàn toàn.

2. Sử dụng giấy nhám không phù hợp

Giấy nhám quá mịn sẽ không tạo đủ độ nhám, trong khi giấy nhám quá thô có thể gây trầy sâu và tạo ra các lỗ rỗng. Giải pháp: lựa chọn grit phù hợp với loại tường và kiểm tra độ nhám bằng cách dùng mảnh giấy nhám nhẹ.

3. Không phủ lớp nền khi cần

Đối với tường thô ráp hoặc đã được tẩy rửa bằng dung dịch kiềm, việc bỏ qua lớp nền là một sai lầm phổ biến. Giải pháp: luôn chuẩn bị sẵn primer phù hợp và tuân thủ thời gian khô của nó.

4. Không bảo vệ khu vực sơn khỏi bụi và mưa

Trong thời gian sơn và khô, bụi bám vào bề mặt sơn sẽ tạo ra các vết lỗ và giảm độ bám dính. Giải pháp: che kín khu vực sơn bằng vải bạt, tránh sơn trong thời tiết ẩm ướt.

5. Sử dụng công cụ chà nhám không đồng đều

Việc chà nhám quá mạnh ở một vùng và nhẹ ở vùng khác sẽ tạo ra độ nhám không đồng đều, dẫn đến lớp sơn mới bám không đều. Giải pháp: di chuyển công cụ chà nhám một cách đều đặn và kiểm tra độ nhám sau mỗi khu vực.

Những sai lầm nhỏ này, nếu không được nhận diện và khắc phục ngay từ đầu, sẽ dẫn đến chi phí bảo trì tăng lên, thời gian sửa chữa kéo dài và thậm chí ảnh hưởng đến sức khỏe khi tường bị ẩm mốc. Đặt mình vào vị trí của người dùng, việc đầu tư thời gian và công sức vào các bước chuẩn bị bề mặt sẽ mang lại lợi ích lâu dài, không chỉ về mặt thẩm mỹ mà còn về độ bền và an toàn của ngôi nhà.

Trong bối cảnh xây dựng và cải tạo nhà ở ngày càng chú trọng vào tính bền vững và tiết kiệm năng lượng, việc chuẩn bị bề mặt tường đúng cách không chỉ là một công đoạn “cơ bản” mà còn là bước nền tảng cho mọi công việc hoàn thiện. Khi một bức tường được “đánh giá” và “chuẩn bị” một cách kỹ lưỡng, nó sẽ hỗ trợ hiệu quả cho các lớp sơn, chất chống thấm và các hệ thống hoàn thiện khác, góp phần tạo ra môi trường sống trong lành, giảm thiểu nhu cầu bảo trì thường xuyên và nâng cao giá trị tài sản trong dài hạn.