Kinh nghiệm bảo vệ tay, mắt và da khi sử dụng keo công nghiệp và máy chà nhám trong thi công xây dựng

Trong môi trường thi công xây dựng, keo công nghiệp và máy chà nhám là hai công cụ không thể thiếu, nhưng chúng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe người lao động. Khi keo bắn, phát tán các hợp chất hữu cơ, hoặc khi máy chà nhám tạo ra bụi và mảnh vụn, tay, mắt và da là những bộ phận dễ bị tổn thương nhất. Để giảm thiểu nguy cơ, mỗi công nhân cần nắm vững các biện pháp bảo vệ cá nhân, đồng thời doanh nghiệp phải xây dựng quy trình an toàn chặt chẽ. Bài viết dưới đây sẽ chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn, dựa trên các nguyên tắc an toàn cơ bản, giúp người đọc hiểu rõ cách bảo vệ tay, mắt và da khi làm việc với ke keo công nghiệp và máy chà nhám.

Những nguy cơ thường gặp khi sử dụng keo công nghiệp và máy chà nhám

Keo công nghiệp

Keo công nghiệp thường chứa các hợp chất dung môi, nhựa epoxy, polyurethane hoặc các chất tạo phản ứng nhanh. Khi bắn keo, các hạt keo có thể bắn tung tóe, tiếp xúc trực tiếp với da, gây kích ứng, bỏng hoá học. Hơi keo bốc lên không khí có thể gây hô hấp khó chịu, thậm chí ngộ độc nếu không có thông gió tốt.

Máy chà nhám

Máy chà nhám tạo ra một lượng lớn bụi mịn, bao gồm các hạt silica, kim loại, gỗ, hoặc vật liệu xây dựngXem các sản phẩm Vật liệu xây dựng khác. Bụi này không chỉ gây kích ứng mắt mà còn có thể xâm nhập sâu vào da và phổi, dẫn đến các bệnh về đường hô hấp và da liễu. Ngoài ra, mảnh vụn kim loại hoặc đá có tốc độ cao có thể gây chấn thương nghiêm trọng nếu không được bảo vệ.

Chọn lựa và sử dụng thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE) phù hợp

Bao tay bảo vệ

• Chất liệu: Khi làm việc với keo dung môi, nên chọn bao tay làm bằng nitrile hoặc neoprene, vì chúng có khả năng chống thấm tốt và không bị rách khi tiếp xúc với các chất hoá học mạnh.
• Độ dày: Đối với công việc cắt, chà nhám, bao tay da hoặc da tổng hợp dày 3-4 mm sẽ cung cấp độ bảo vệ cơ học tốt hơn.
• Cách đeo: Đảm bảo bao tay vừa vặn, không có khe hở ở cổ tay. Trước khi bắt đầu công việc, kiểm tra xem bao tay có rách, hở hay không, và thay mới nếu cần.

Kính bảo hộ

• Loại kính: Kính bảo hộ kiểu gọng rộng (wrap‑around) hoặc kính mũi (safety goggles) là lựa chọn tối ưu vì chúng che kín cả vùng quanh mắt, ngăn bụi và tia bắn.
• Chất liệu: Kính polycarbonate chịu va đập tốt, không bị vỡ khi va chạm mạnh, phù hợp cho môi trường xây dựng.
• Vệ sinh: Sau mỗi ca làm việc, lau sạch kính bằng dung dịch rửa nhẹ, tránh dùng chất tẩy mạnh gây trầy xước.

Áo bảo hộ và quần áo chịu được hoá chất

• Vải chịu hoá chất: Áo khoác và quần làm bằng vải PVC, PU hoặc các loại vải được phủ lớp chống thấm sẽ giảm thiểu việc keo dính vào da.
• Thiết kế: Chọn áo có cổ cao, tay dài và khóa kéo kín để ngăn keo bắn vào cổ tay và cổ họng.
• Giày bảo hộ: Giày có mũi thép và đế chống trượt, cùng với ủng cao su để bảo vệ chân khỏi mảnh vụn và chất lỏng keo.

Cách chuẩn bị môi trường làm việc an toàn

Thông gió hợp lý

Keo công nghiệp thường phát ra hơi độc hại. Đối với các khu vực kín, cần lắp đặt hệ thống hút khí thải, quạt thông gió hoặc sử dụng máy lọc không khí có bộ lọc HEPA. Khi làm việc ngoài trời, nên đặt khu vực làm việc sao cho gió tự nhiên có thể mang hơi keo ra xa khu vực người lao động.

Khu vực cách ly và biển báo

Đánh dấu rạch ròi khu vực sử dụng keo và máy chà nhám bằng băng dải màu sắc khác nhau, đặt biển cảnh báo “Cấm vào” hoặc “Cần đeo bảo hộ”. Điều này giúp giảm thiểu việc người không liên quan vô tình tiếp xúc với nguy cơ.

Đặt thiết bị chống rơi và bệ làm việc ổn định

Máy chà nhám cần được đặt trên bề mặt phẳng, có thể lắp thêm giá đỡ chống rung. Khi cần di chuyển, dùng xe đẩyXem các sản phẩm Xe đẩy có bánh xe khóa để tránh trượt và gây mất kiểm soát.

Quy trình làm việc an toàn với keo công nghiệp

Chuẩn bị keo

Trước khi bắn keo, đọc kỹ hướng dẫn sử dụng, đặc biệt là thời gian bảo quản và nhiệt độ làm việc tối ưu. Đảm bảo rằng bình keo được bảo quản ở nơi khô ráo, tránh ánh nắng trực tiếp.

Áp dụng keo

• Đeo bao tay và áo bảo hộ: Trước khi mở nắp bình keo, luôn đeo bao tay nitrile và áo chịu hoá chất để tránh keo bắn vào da.
• Sử dụng dụng cụ phụ trợ: Dùng ống hút, bơm hoặc súng bắn keo có bộ lọc để kiểm soát lượng keo bắn ra, giảm tối đa việc keo bắn ra ngoài khu vực cần dán.
• Kiểm soát hơi keo: Khi keo bắt đầu phát ra hơi, người làm việc nên ngừng lại, mở cửa sổ hoặc bật hệ thống thông gió ngay lập tức.

Làm sạch sau khi sử dụng

Keo dư thừa trên da cần được rửa ngay bằng dung dịch rửa tay không cồn hoặc dung dịch chuyên dụng có khả năng hoà tan keo. Không nên để keo khô trên da, vì việc tẩy bỏ sẽ khó khăn hơn và có thể gây trầy da.

Thao tác an toàn khi sử dụng máy chà nhám

Kiểm tra máy trước khi khởi động

• Đánh giá mối nguy cơ điện: Kiểm tra dây nguồn, công tắc, và các phần nối để chắc chắn không có hỏng hóc.
• Kiểm tra đĩa chà: Đảm bảo đĩa chà không bị nứt, lỏng hoặc mất cân bằng. Thay mới ngay khi phát hiện dấu hiệu mòn quá mức.
• Thử chạy không tải: Trước khi tiếp xúc với vật liệu, bật máy ở tốc độ thấp để kiểm tra độ rung và tiếng ồn.

Kỹ thuật chà nhám hiệu quả

Khi chà nhám, người lao động nên giữ máy ở góc nghiêng 15‑30 độ so với bề mặt, tránh đè quá mạnh. Điều này giúp giảm bớt nhiệt sinh ra và giảm lượng bụi bám vào tay.

Quản lý bụi và mảnh vụn

• Sử dụng hệ thống hút bụi tích hợp: Nhiều máy chà nhám hiện nay có gắn kèm bộ hút bụi, giúp hút bụi ngay tại nguồn phát sinh.
• Đeo khẩu trang hoặc bộ lọc hô hấp: Khi không có hệ thống hút bụi, nên đeo khẩu trang N95 hoặc thiết bị lọc hô hấp để bảo vệ phổi.
• Làm sạch khu vực làm việc: Sau mỗi ca, quét dọn bụi, thu gom mảnh vụn bằng thùng rác chịu được va đập, tránh để bụi lan ra các khu vực khác.

Làm sao để bảo vệ da khỏi tiếp xúc lâu dài với keo và bụi?

Sử dụng kem bảo vệ da

Trước khi bắt đầu công việc, một lớp kem bảo vệ da (skin barrier cream) có thể tạo ra một lớp màng bảo vệ, giảm khả năng keo hoặc bụi bám vào da. Lưu ý chọn sản phẩm không gây dị ứng và phù hợp với loại da của mỗi người.

Thói quen rửa tay thường xuyên

Trong suốt quá trình làm việc, hãy rửa tay bằng nước ấm và xà phòng ít nhất mỗi 30 phút, hoặc ngay sau khi tiếp xúc với keo. Đối với keo khó tẩy, có thể dùng dung dịch cồn 70% hoặc dung dịch chuyên dụng, nhưng nên tránh sử dụng quá nhiều cồn vì có thể làm khô da.

Kiểm tra da định kỳ

Người lao động nên tự kiểm tra da tay, cổ tay và các vùng da tiếp xúc thường xuyên. Nếu xuất hiện vết đỏ, ngứa hoặc châm chích, cần ngưng làm việc và tham khảo ý kiến bác sĩ da liễu để tránh tình trạng viêm da hoặc dị ứng kéo dài.

Những sai lầm thường gặp và cách khắc phục

Không đeo đầy đủ bảo hộ

Nhiều công nhân cho rằng “chỉ cần đeo kính” là đủ, nhưng thực tế keo bắn vào tay hoặc da cổ tay vẫn là nguy cơ đáng lo ngại. Giải pháp là thiết lập quy trình kiểm tra PPE trước khi vào ca và ghi lại bằng danh sách kiểm tra.

Sử dụng bao tay không phù hợp

Đôi khi người lao động chọn bao tay bằng latex vì cảm giác mềm mại, nhưng latex không chịu được dung môi mạnh và dễ rách. Thay vào đó, nên ưu tiên nitrile hoặc neoprene, đặc biệt khi làm việc với keo epoxy hoặc polyurethane.

Thao tác máy chà nhám ở tốc độ cao không kiểm soát

Việc tăng tốc độ máy lên mức tối đa để “đạt hiệu quả nhanh” thường dẫn đến mảnh vụn bắn ra, gây chấn thương mắt hoặc da. Thay vì vậy, nên duy trì tốc độ trung bình, tăng dần khi đã quen với vật liệu và có hệ thống hút bụi tốt.

Bỏ qua việc bảo dưỡng thiết bị

Máy chà nhám bị mòn, đĩa chà không được thay mới đúng thời gian sẽ tạo ra rung lắc mạnh hơn, tăng nguy cơ tai nạn. Lịch bảo dưỡng định kỳ, bao gồm kiểm tra điện, thay đĩa chà và bôi trơn các bộ phận chuyển động, là yếu tố quan trọng để duy trì an toàn.

Vai trò của người quản lý và giám sát an toàn

Đào tạo thường xuyên

Người quản lý cần tổ chức các buổi đào tạo ngắn hạn về an toàn keo và máy chà nhám, nhấn mạnh cách sử dụng PPE đúng cách, quy trình làm việc an toàn và cách phản ứng khi có sự cố. Đào tạo nên có tính thực tế, đưa ra các tình huống mô phỏng.

Kiểm tra và ghi chép

Mỗi ca làm việc, người giám sát cần thực hiện kiểm tra danh sách PPE, kiểm tra tình trạng máy móc, và ghi lại bất kỳ sự cố nào. Dữ liệu này giúp phát hiện xu hướng tai nạn và cải tiến quy trình.

Thúc đẩy văn hoá an toàn

Khi mọi người cảm thấy an toàn là ưu tiên hàng đầu, họ sẽ chủ động báo cáo các nguy cơ tiềm ẩn và đề xuất cải tiến. Người quản lý có thể thiết lập “ngày không tai nạn” hoặc khen thưởng cho những cá nhân luôn tuân thủ đúng quy trình.

Biện pháp ứng phó nhanh khi gặp tai nạn

Đối với vết bỏng keo

• Rửa sạch: Ngay lập tức rửa vùng da bị keo bắn bằng nước ấm, dùng xà phòng nhẹ để loại bỏ keo còn dính.
• Không gãi: Tránh gãi hoặc dùng vật cứng để tách keo, vì có thể làm da bị trầy sâu hơn.
• Áp dụng kem dưỡng: Sau khi rửa sạch, thoa kem dưỡng hoặc thuốc mỡ có chứa thành phần làm mát để giảm đau và ngăn ngừa viêm nhiễm.
• Tham khảo y tế: Nếu vết bỏng lan rộng, xuất hiện sưng tấy hoặc đau dữ dội, cần đưa người bị nạn đến cơ sở y tế ngay.

Đối với chấn thương mắt

• Rửa mắt ngay lập tức: Dùng nước sạch hoặc dung dịch sinh lý rửa mắt trong ít nhất 15 phút, giữ mắt mở rộng để nước có thể rửa sạch bụi và mảnh vụn.
• Không chà xát: Tránh chà mắt vì có thể gây tổn thương giác mạc.
• Gọi cấp cứu: Nếu mắt vẫn đau, đỏ, mờ hoặc có cảm giác vật thể còn còn trong mắt, cần gọi cấp cứu và đưa đến bệnh viện mắt chuyên khoa.

Đối với tiếp xúc da lâu dài với bụi

Trong trường hợp da bị ngứa, phát ban sau thời gian dài tiếp xúc với bụi, nên tắm rửa bằng nước ấm và sữa tắm nhẹ, sau đó dùng kem chống ngứa không steroid. Nếu triệu chứng kéo dài hơn 24 giờ, nên đi khám bác sĩ da liễu.

Một số lời khuyên thực tế từ người lao động có kinh nghiệm

1. Đặt “điểm kiểm tra” ngay trước khi bắt đầu: Trước khi mở bình keo hoặc khởi động máy chà, dừng lại một phút để kiểm tra tất cả PPE, đảm bảo không có lỗ hở, và kiểm tra máy móc.

2. Sử dụng “cây gỗ” làm tấm chắn tạm thời: Khi bắn keo ở vị trí cao, đặt một tấm gỗ dày hoặc tấm nhựa cứng dưới vị trí bắn để bắt keo rơi, giảm thiểu việc keo bắn vào sàn và người qua lại.

3. Thay bao tay thường xuyên: Khi làm việc liên tục hơn 2 giờ, bao tay có thể đã thấm keo hoặc bụi. Thay bao tay mới sẽ duy trì độ bảo vệ và cảm giác cầm nắm tốt hơn.

4. Đặt máy chà nhám trên bệ có tay vịn: Khi làm việc ở độ cao, việc có tay vịn giúp người lao động ổn định, giảm nguy cơ mất thăng bằng và rơi mảnh vụn vào tay.

5. Ghi chú “thời gian tiếp xúc” trong sổ nhật ký: Việc ghi lại thời gian làm việc với keo và máy chà nhám giúp người lao động tự nhận thức mức độ tiếp xúc và lên kế hoạch nghỉ ngơi hợp lý.

Những câu hỏi thường gặp và cách trả lời

Keo công nghiệp có gây ung thư không?

Không phải tất cả keo công nghiệp đều có tính gây ung thư, nhưng một số keo chứa thành phần như formaldehyde, isocyanate có thể gây kích ứng hô hấp và trong thời gian dài có thể tăng nguy cơ bệnh. Vì vậy, việc thông gió và đeo khẩu trang bảo hộ luôn là biện pháp phòng ngừa quan trọng.

Máy chà nhám có thể sử dụng mà không cần đeo khẩu trang?

Không nên. Ngay cả khi sử dụng hệ thống hút bụi, một phần bụi vẫn có thể thoát ra môi trường. Đeo khẩu trang N95 hoặc thiết bị lọc hô hấp giúp bảo vệ phổi khỏi những hạt mịn có thể gây bệnh phổi mãn tính.

Làm sao để biết bao tay đã bị rách hoặc thấm keo?

Kiểm tra bằng cách ngâm tay trong nước ấm, nếu thấy bọt hoặc màu keo xuất hiện trên bề mặt bao tay, tức là keo đã thấm qua. Ngoài ra, cảm giác tay ẩm hoặc bám dính cũng là dấu hiệu bao tay không còn hiệu quả.

Có cần rửa tay sau khi chỉ thay đổi vị trí chà nhám?

Cần. Khi thay đổi vị trí làm việc, tay có thể tiếp xúc với bụi mới, do đó việc rửa tay giúp ngăn ngừa việc keo hoặc bụi bám vào da và lan ra các vùng khác.

Tổng hợp lại các yếu tố quan trọng để bảo vệ tay, mắt và da

Để giảm thiểu rủi ro khi làm việc với keo công nghiệp và máy chà nhám, người lao động và doanh nghiệp cần chú trọng vào ba trụ cột chính: thiết bị bảo hộ cá nhân phù hợp, môi trường làm việc được kiểm soát (thông gió, hút bụi, khu vực cách ly) và quy trình làm việc an toàn (đào tạo, kiểm tra, bảo dưỡng). Khi ba yếu tố này được thực hiện đồng bộ, nguy cơ chấn thương và bệnh nghề nghiệp sẽ giảm đáng kể, đồng thời năng suất và chất lượng công việc cũng được nâng cao.

Hãy luôn nhớ rằng an toàn không chỉ là việc tuân thủ quy định, mà còn là thói quen và trách nhiệm cá nhân. Mỗi khi bạn chuẩn bị bắn keo hoặc vận hành máy chà nhám, một vài giây kiểm tra lại PPE, thiết bị và môi trường sẽ mang lại lợi ích to lớn cho sức khỏe của bạn và đồng nghiệp.