Khi tin rằng chỉ cần một cuốn sách hướng dẫn, việc khởi nghiệp bán lẻ trên vỉa hè lại bộc lộ những rủi ro không ngờ

Khi muốn dấn thân vào lĩnh vực bán lẻ trên vỉa hè, không ít người trong chúng ta đã từng nghĩ rằng chỉ cần một cuốn sách hướng dẫn chi tiết là đủ để khởi nghiệp thành công. Thực tế, mặc dù sách có thể cung cấp những kiến thức nền tảng và những bài học thực tiễn, nhưng thị trường đường phố lại tiềm ẩn vô vàn rủi ro không thể lường trước nếu chúng ta chỉ dựa vào lý thuyết. Bài viết dưới đây sẽ phân tích sâu những nguy cơ thường gặp, đồng thời đưa ra các mẹo thực tiễn, so sánh và lời khuyên để những người mới bắt đầu có thể giảm thiểu thất bại và nâng cao khả năng tồn tại lâu dài trên vỉa hè.

Khi tin rằng chỉ cần một cuốn sách hướng dẫn, việc khởi nghiệp bán lẻ trên vỉa hè lại bộc lộ những rủi ro không ngờ

1. Hiểu sai lầm “đọc sách là đủ” trong kinh doanh vỉa hè

Cuốn sách hướng dẫn thường mô tả một cách lý tưởng các bước chuẩn bị: lựa chọn sản phẩm, tính toán chi phí, xây dựng thương hiệu và cách thu hút khách hàng. Tuy nhiên, môi trường vỉa hè là một “hệ sinh thái” đầy biến động, nơi mà các yếu tố bên ngoài như thời tiết, luật địa phương, hay thậm chí là thói quen di chuyển của người qua lại đều có thể làm thay đổi kết quả kinh doanh một cách đột ngột.

Điều quan trọng là người khởi nghiệp phải nhận thức rằng:

• Thực tiễn khác biệt: Mặc dù quy trình mô tả trong sách có thể áp dụng cho các cửa hàng cố định, nhưng vỉa hè đòi hỏi tính linh hoạt cao hơn.
• Đánh giá rủi ro: Mỗi địa điểm có luật lệ, quy định và mức độ cạnh tranh riêng biệt; một chiến lược chung không thể đáp ứng tất cả.
• Kỹ năng “đối mặt”: Khả năng phản ứng nhanh với các thay đổi (ví dụ: cấm kinh doanh đột ngột, thay đổi đường phố) không thể học qua một cuốn sách một cách đầy đủ.

Do đó, việc kết hợp kiến thức sách với trải nghiệm thực tiễn, quan sát trực tiếp môi trường xung quanh và tham vấn người đã có kinh nghiệm là cách tiếp cận thực tế nhất.

2. Các rủi ro pháp lý và giấy phép mà cuốn sách thường bỏ qua

Ở nhiều thành phố lớn, bán hàng trên vỉa hè được quy định nghiêm ngặt: cần có giấy phép kinh doanh, chỗ bán phải tuân thủ các quy định an toàn, vệ sinh và đôi khi còn phải trả phí cho cơ quan quản lý. Những yêu cầu này thường không được đề cập chi tiết trong sách hướng dẫn vì chúng phụ thuộc vào từng địa phương.

Để tránh rắc rối pháp lý, người mới nên:

• Kiểm tra quy định địa phương: Liên hệ phòng thương mại, sở công thương hoặc UBND quận/huyện để xác nhận loại giấy phép cần có.
• Đăng ký kinh doanh online: Một số tỉnh hiện nay cho phép đăng ký nhanh qua website, tiết kiệm thời gian và chi phí.
• Đảm bảo an toàn vệ sinh: Đối với các mặt hàng thực phẩm, cần có giấy chứng nhận kiểm định an toàn thực phẩm và đáp ứng chuẩn vệ sinh môi trường.
• Tuân thủ giờ hoạt động: Nhiều khu vực quy định giờ hoạt động nhất định để giảm ảnh hưởng tới giao thông và sinh hoạt của cư dân.

Việc bỏ qua các bước trên có thể dẫn đến việc bị cơ quan quản lý yêu cầu dừng kinh doanh, phạt tiền hoặc thậm chí thu hồi hàng hóa, gây mất thời gian và nguồn lực không đáng có.

3. Rủi ro tài chính: kế hoạch ngân sách và quản lý tiền mặt thực tế

Hầu hết các cuốn sách kinh doanh bán lẻ đều nhấn mạnh việc lập “kế hoạch tài chính” – tuy nhiên, chúng thường chỉ đưa ra các mẫu bảng tính hoặc dự báo doanh thu dựa trên giả thiết lý tưởng. Trên thực tế, người bán trên vỉa hè phải đối mặt với:

• Chi phí cố định (giấy phép, chi phí thuê vị trí, chi phí thiết kế gian hàng).
• Chi phí biến đổi (nguyên liệu, tiền điện nước, chi phí bảo trì thiết bị).
• Rủi ro “tạm dừng kinh doanh” (do thời tiết xấu, lễ tết, hoặc kiểm tra của cơ quan).
• Thách thức trong việc thu hồi công nợ (nếu cho phép mua hàng trả sau).

Để xây dựng một ngân sách thực tế, bạn có thể áp dụng các bước sau:

• Xác định nguồn vốn khởi nghiệp: Tính toán tổng số tiền cần thiết để duy trì hoạt động ít nhất 2–3 tháng.
• Phân bổ chi phí theo tần suất: Ghi lại chi phí hàng ngày, tuần, tháng để phát hiện những mục tiêu tiêu tốn quá mức.
• Sử dụng phần mềm kế toán đơn giản: Những công cụ như Excel hoặc các ứng dụng miễn phí có thể giúp theo dõi thu chi một cách minh bạch.
• Luôn có “quỹ dự phòng”: Dành khoảng 10‑15% tổng ngân sách làm dự phòng cho các tình huống bất ngờ.

Đối với những người mới bắt đầu, một tài liệu tổng hợp có thể giúp chuẩn bị tài chính một cách có hệ thống. Sách - Kế toán vỉa hè và Khởi nghiệp bán lẻ (combo lẻ tùy chọn) cung cấp các mẫu bảng tính thực tế, hướng dẫn chi tiết cách lập báo cáo tài chính hàng ngày và cách tính toán lãi lỗ cho từng sản phẩm. Giá gốc là 208,055 VND, hiện được giảm xuống còn 169,150 VND, bạn có thể mua ngay tại link này để có thêm công cụ hỗ trợ quản lý tài chính một cách chuyên nghiệp.

4. Lựa chọn địa điểm và chiến lược thu hút khách hàng

Địa điểm là “tài sản” quan trọng nhất của một doanh nghiệp bán hàng trên vỉa hè. Một vị trí tốt không chỉ mang lại lượng người qua lại lớn mà còn phù hợp với loại hình sản phẩm bạn đang cung cấp. Dưới đây là một số tiêu chí cần cân nhắc khi lựa chọn địa điểm:

• Độ đông người qua lại: Giao lộ chính, gần trường học, bệnh viện, khu chợ thường có lượng khách ổn định.
• Độ phù hợp với mục tiêu khách hàng: Nếu bán đồ ăn nhanh, nên chọn nơi có văn phòng hoặc khu công nghiệp.
• Chi phí thuê vị trí: Đôi khi vị trí đắc địa đồng nghĩa với chi phí thuê cao, cần cân nhắc lợi nhuận dự kiến.
• Phù hợp với quy định địa phương: Một số khu vực cấm bán hàng ăn uống, hoặc yêu cầu phải có mặt bằng riêng.

Sau khi đã có địa điểm, việc thu hút khách hàng còn đòi hỏi những chiến lược sáng tạo:

• Giao diện gian hàng bắt mắt: Sử dụng màu sắc tươi sáng, bảng hiệu rõ ràng, biển quảng cáo nhỏ gọn để thu hút ánh nhìn.
• Chương trình khuyến mãi ngắn hạn: Ví dụ: mua 1 tặng 1 trong ngày đầu tiên mở bán để tạo sự tò mò.
• Khả năng phản hồi nhanh: Lắng nghe phản hồi của khách hàng, điều chỉnh menu, giá cả hoặc dịch vụ nhanh chóng.
• Hỗ trợ thanh toán đa kênh: Chấp nhận tiền mặt và các ví điện tử (MoMo, ZaloPay…) để không làm mất khách hàng do không có phương tiện thanh toán phù hợp.

5. Công cụ hỗ trợ và nguồn học thực tế cho người mới

Không chỉ dựa vào sách, người khởi nghiệp nên khai thác các nguồn học thực tế, công cụ và cộng đồng để nâng cao kỹ năng và mở rộng mạng lưới hỗ trợ.

• Nhóm Facebook chuyên về bán hàng vỉa hè: Nơi chia sẻ kinh nghiệm, cập nhật tin tức luật mới, và hỗ trợ giải đáp các vấn đề thực tiễn.
• Workshops và hội thảo địa phương: Các phòng thương mại thường tổ chức buổi đào tạo miễn phí hoặc giảm phí cho doanh nghiệp nhỏ.
• Ứng dụng quản lý bán hàng di động: Những phần mềm như KiotViet hay POS365 giúp ghi nhận doanh thu, kiểm kê hàng tồn và phân tích lợi nhuận nhanh chóng.
• Tham quan các gian hàng thành công: Quan sát cách bố trí, phương thức giao tiếp khách hàng và quy trình phục vụ để rút ra bài học thực tế.

Ngoài ra, việc ghi chép lại những “bài học hàng ngày” sẽ giúp bạn phát hiện mô hình nào hiệu quả, mô hình nào cần bỏ qua. Một quyển sổ tayXem các sản phẩm Sổ Tay ngắn gọn, ghi chú chi tiết về ngày, địa điểm, doanh thu, chi phí, phản hồi khách hàng sẽ là tài liệu vô giá khi bạn muốn mở rộng hoặc điều chỉnh chiến lược.

6. Đánh giá lại quyết định “chỉ cần một cuốn sách” – Khi nào nên tìm tới chuyên gia?

Cuốn sách luôn là một công cụ hữu ích, nhưng khi dự án gặp phải:

• Khó khăn về giấy phép pháp lý hoặc tranh chấp đất đai.
• Rủi ro tài chính nghiêm trọng như vay ngân hàng, đầu tư lớn.
• Muốn mở rộng mô hình sang nhiều địa điểm hoặc chuyển đổi sang kinh doanh online.

thì việc tìm kiếm sự tư vấn của chuyên gia, luật sư, kế toán hoặc mentor có kinh nghiệm trong lĩnh vực bán lẻ đường phố sẽ giúp bạn đưa ra quyết định đúng đắn, giảm thiểu rủi ro và tối ưu hoá nguồn lực.

Nhìn chung, khởi nghiệp bán lẻ trên vỉa hè không chỉ là việc áp dụng kiến thức từ một cuốn sách mà còn đòi hỏi sự chuẩn bị toàn diện, linh hoạt trong việc thích nghi với môi trường thực tế. Bằng cách nắm bắt các rủi ro pháp lý, tài chính, địa điểm và xây dựng chiến lược marketing thực tiễn, bạn sẽ giảm thiểu khả năng gặp phải những bất ngờ không mong muốn. Đồng thời, việc trang bị các công cụ quản lý và tiếp cận các nguồn học thực tế sẽ tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững trên con đường kinh doanh vỉa hè.