Khi lựa chọn đồ bơi cho hoạt động dã ngoại, yếu tố chống tia UV và độ bám nước quyết định sự an toàn và thoải mái

Trong những chuyến dã ngoại gắn liền với hoạt động dưới nước, việc lựa chọn đồ bơiXem các sản phẩm Đồ Bơi không chỉ đơn thuần là xét đến màu sắc hay kiểu dáng. Hai yếu tố then chốt ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe và cảm giác thoải mái của người tham gia là khả năng chống tia UV và độ bám nước của chất liệu. Khi hiểu rõ các yếu tố này, người dùng sẽ có những quyết định sáng suốt, giảm thiểu rủi ro cháy nắng, tổn thương da và tránh cảm giác ẩm ướt kéo dài khiến hoạt động trở nên khó chịu.

Đối với những người thường xuyên tham gia các hoạt động ngoài trời như bơi lội trên biển, hồ, sông, hoặc thậm chí là những buổi dã ngoại kết hợp với các môn thể thao nước, việc trang bị một bộ đồ bơi đáp ứng tốt cả hai tiêu chí trên là cần thiết. Bài viết sẽ đi sâu vào các khía cạnh khoa học và thực tiễn của việc chọn đồ bơi, từ khái niệm UPF, cách đo lường độ bám nước, cho tới những lưu ý khi bảo quản và sử dụng lâu dài.

Hiểu rõ tác động của tia UV đối với da khi tham gia hoạt động ngoài trời

Ánh sáng mặt trời chứa ba loại tia tử ngoại chính: UVA, UVB và UVC. Trong đó, tia UVC bị tầng ôzôn hấp thụ gần như hoàn toàn và không gây ảnh hưởng tới da. Tuy nhiên, tia UVA (độ dài sóng 320‑400 nm) và UVB (độ dài sóng 280‑320 nm) xuyên qua không khí và tiếp xúc trực tiếp với làn da, gây ra các tác hại khác nhau.

UVA và lão hoá da

UVA chiếm khoảng 95 % tổng năng lượng UV tới bề mặt Trái Đất. Dù mức độ gây cháy nắng không mạnh như UVB, UVA thâm nhập sâu vào lớp biểu bì, phá hủy collagen và elastin, làm da mất độ đàn hồi, xuất hiện nếp nhăn sớm và tăng nguy cơ ung thư da. Khi tham gia hoạt động ngoài trời trong thời gian dài, da luôn bị UVA “chiếu thẳng” và không có cơ hội nghỉ ngơi, do đó mức độ tổn thương sẽ tích lũy nhanh hơn.

UVB và cháy nắng

UVB có năng lượng mạnh hơn và chịu trách nhiệm trực tiếp gây ra hiện tượng cháy nắng. Khi da tiếp xúc với UVB, các tế bào biểu bì bị phá hủy, dẫn tới các vết đỏ, đau rát và trong một thời gian ngắn có thể xuất hiện vết phồng. Ngoài ra, UVB còn kích thích sản sinh melanin – chất tạo màu da – khiến da sạm màu sau khi hồi phục.

UPF – chỉ số bảo vệ tia UV cho đồ bơi

UPF (Ultraviolet Protection Factor) là chỉ số đo lường khả năng chặn tia UV của một loại vải. Một chiếc đồ bơi có UPF 50+ nghĩa là chỉ cho phép 1/50 (khoảng 2 %) tia UV xuyên qua, trong khi UPF 30 cho phép khoảng 3,3 % tia UV. Các tiêu chuẩn quốc tế thường khuyến cáo sử dụng đồ bơi có UPF ít nhất 30 cho các hoạt động dưới nắng mạnh, và UPF 50+ cho các chuyến đi kéo dài hoặc ở vùng có chỉ số UV cao.

Yếu tố độ bám nước và ảnh hưởng tới cảm giác khi bơi

Độ bám nước (water repellency) đề cập đến khả năng của vải giữ lại ít nước nhất có thể khi tiếp xúc với môi trường ẩm ướt. Khi vải hấp thụ nước, trọng lượng tăng lên, độ co giãn thay đổi và cảm giác mặc trở nên nặng nề, gây khó chịu cho người bơi.

Nguyên lý hoạt động của lớp phủ chống thấm

Nhiều loại vải dùng cho đồ bơi hiện nay được xử lý bằng các lớp phủ hydrofob – các hợp chất tạo ra bề mặt không thấm nước. Khi nước tiếp xúc, các giọt nước sẽ trượt trên bề mặt thay vì thấm sâu vào sợi vải, giúp duy trì độ khô nhanh và giảm cảm giác “đầm ướt”. Lớp phủ này thường được áp dụng qua quy trình tẩm phủ hoặc nhúng trong dung môi đặc biệt, tạo ra một lớp mỏng nhưng bền vững.

Ưu điểm của vải khô nhanh

• Giảm trọng lượng: Khi vải không bám nước, người bơi không phải chịu tải trọng thêm, giúp duy trì độ linh hoạt và tốc độ bơi.
• Ngăn ngừa kích ứng da: Nước và muối biển có thể làm tăng độ nhạy cảm của da, đặc biệt ở những người có da nhạy cảm hoặc bị eczema. Vải khô nhanh giảm thời gian da tiếp xúc trực tiếp với các chất này.
• Tăng tuổi thọ của đồ bơi: Vải ít thấm nước ít bị kéo giãn, nứt vỡ hay mất màu nhanh hơn, do đó duy trì hình dạng và màu sắc lâu dài.

Cách đánh giá và lựa chọn đồ bơi dựa trên tiêu chí UV và độ bám nước

Không phải mọi bộ đồ bơi đều có thông tin UPF hoặc chỉ số độ bám nước được công bố rõ ràng. Tuy nhiên, người tiêu dùng có thể dựa trên một số tiêu chí sau để đưa ra quyết định hợp lý.

Kiểm tra nhãn hiệu UPF

• Nhìn vào nhãn mác hoặc mô tả sản phẩm để xác định chỉ số UPF. Các sản phẩm đạt chuẩn thường ghi rõ “UPF 30+”, “UPF 50+” hoặc “UV Protection”.
• Chú ý tới các tiêu chuẩn công nhận, ví dụ như tiêu chuẩn của tiêu chuẩn châu Âu (EN 13758) hoặc tiêu chuẩn Mỹ (ASTM). Khi có chứng nhận, người dùng có thể yên tâm hơn về độ chính xác của chỉ số.
• Trong trường hợp không có nhãn UPF, hãy xem xét độ dày và màu sắc của vải. Vải dày, màu tối thường cung cấp mức độ bảo vệ cao hơn so với vải mỏng, màu sáng.

Đánh giá độ bám nước qua cảm giác và mô tả kỹ thuật

• Vải hydrofob thường được mô tả là “water repellent”, “quick-dry” hoặc “hydrophobic”. Nếu mô tả không có những từ ngữ này, khả năng bám nước có thể không cao.
• Thử nghiệm nhanh tại cửa hàng: Nhúng một phần nhỏ của vải vào nước, sau vài giây nếu giọt nước lăn trượt mà không thấm sâu, đó là dấu hiệu của độ bám nước tốt.
• Kiểm tra độ co giãn sau khi ướt. Vải giữ được độ co giãn ban đầu sau khi ướt và khô nhanh chứng tỏ chất liệu có tính năng khô nhanh và không bám nước.

Chọn kiểu dáng và độ che phủ phù hợp

Độ che phủ là yếu tố quan trọng để giảm diện tích da tiếp xúc trực tiếp với tia UV. Đối với người có làn da nhạy cảm, việc lựa chọn áo tắm dài tay, quần dài hoặc bộ đồ bơi liền thân sẽ cung cấp lớp bảo vệ toàn diện hơn. Ngược lại, những người muốn tự do di chuyển và cảm giác nhẹ nhàng hơn có thể chọn áo bơi ngắn tay kết hợp với áo bảo vệ UV (rash guard) để duy trì mức độ bảo vệ.

Thực tế ứng dụng: các tình huống dã ngoại phổ biến

Trong thực tế, mỗi địa điểm và hoạt động đều có những yêu cầu riêng về đồ bơi. Dưới đây là một số ví dụ điển hình để người dùng dễ hình dung cách áp dụng các tiêu chí đã nêu.

Biển mở – tia UV mạnh và muối biển

Ở bãi biển, chỉ số UV thường đạt mức cao nhất trong ngày, đặc biệt từ 10h đến 14h. Ngoài ra, muối biển có thể làm khô da nhanh nhưng cũng gây kích ứng nếu da ướt lâu. Vì vậy, một bộ đồ bơi có UPF 50+ và lớp phủ hydrofob sẽ giúp giảm tối đa tiếp xúc với UV và giữ cho da luôn khô ráo. Thêm vào đó, áo bảo vệ UV (rash guard) có thể được mặc bên trong để tăng cường bảo vệ vùng vai và cánh tay.

Hồ nước nội địa – độ ẩm cao và thay đổi thời tiết

Ở các hồ nước, môi trường thường ẩm ướt và có thể thay đổi nhanh chóng từ nắng sang mưa. Độ bám nước của vải trở nên quan trọng hơn, vì khi trời mưa, đồ bơi sẽ nhanh chóng bị ướt và nặng. Lựa chọn vải khô nhanh, không thấm nước giúp giảm cảm giác nặng nề và duy trì sự linh hoạt khi bơi hoặc tham gia các môn thể thao như chèo thuyềnXem các sản phẩm Chèo Thuyền kayak.

Suối đá hoặc thác nước – va chạm và ma sát

Trong các chuyến dã ngoại khám phá suối đá, người tham gia thường phải bơi qua những đoạn nước chảy mạnh, va chạm với đá và cát. Vải cần có độ bám nước tốt để tránh bị thấm sâu, đồng thời phải có độ bền cao để chịu được ma sát. Các loại vải polyester hoặc nylon được gia công bằng công nghệ hydrofob thường đáp ứng tốt yêu cầu này, đồng thời vẫn giữ được chỉ số UPF ổn định.

Hoạt động thể thao nước kết hợp: paddleboard, lướt sóng

Những môn thể thao này đòi hỏi người tham gia phải đứng trên ván trong thời gian dài, do đó độ bám nước của đồ bơi ảnh hưởng trực tiếp tới cân bằng. Khi vải không thấm nước, trọng lượng cơ thể không tăng lên đáng kể, giúp duy trì tư thế ổn định trên ván. Thêm vào đó, áo bảo vệ UV giúp che phủ toàn bộ cơ thể, giảm nguy cơ cháy nắng trong khi tập trung vào kỹ thuật.

Những lưu ý khi bảo quản và bảo dưỡng đồ bơi

Để duy trì hiệu suất UV và độ bám nước của đồ bơi trong thời gian dài, việc chăm sóc đúng cách là yếu tố không thể bỏ qua. Dưới đây là một số hướng dẫn cơ bản nhưng quan trọng.

Rửa sạch sau mỗi lần sử dụng

• Rửa bằng nước lạnh hoặc ấm nhẹ, tránh sử dụng nước nóng vì nhiệt độ cao có thể làm giảm tính năng hydrofob.
• Dùng xà phòng nhẹ, không chứa chất tẩy trắng hoặc chất tẩy rửa mạnh. Các chất hoá học này có thể phá vỡ lớp phủ chống thấm.
• Không ngâm đồ bơi trong thời gian dài, đặc biệt là trong nước có muối hoặc clo, vì chúng có thể làm mất đi độ bám nước và giảm chỉ số UPF.

Phơi khô đúng cách

Đồ bơi nên được phơi khô ở nơi thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp trong thời gian dài. Ánh nắng mạnh không chỉ làm phai màu mà còn có thể phá vỡ cấu trúc sợi và giảm khả năng bảo vệ UV. Khi đồ bơi đã khô, nên gập gọn nhẹ nhàng thay vì để nén chặt, để tránh tạo nếp gập làm giảm tính năng co giãn.

Lưu trữ trong môi trường khô ráo

Giữ đồ bơi trong túi vải hoặc hộp đựng riêng, tránh tiếp xúc với các chất hoá học như dung dịch tẩy rửa, dầu nhớt hoặc các vật dụng có độ nhám cao. Điều này giúp bảo vệ lớp phủ hydrofob và duy trì độ bám nước lâu dài.

Kiểm tra định kỳ độ bám nước và UPF

Qua một thời gian sử dụng, khả năng chống thấm và chỉ số UPF có thể giảm dần. Khi phát hiện vải bắt đầu hút nước nhanh hơn hoặc màu sắc phai nhạt, người dùng nên cân nhắc thay mới để không ảnh hưởng tới sức khỏe da trong các hoạt động tiếp theo.

Những hiểu lầm thường gặp về đồ bơi và bảo vệ UV

Mặc dù thông tin về UPF và độ bám nước ngày càng phổ biến, vẫn còn một số quan niệm sai lầm khiến người tiêu dùng không tận dụng tối đa lợi ích của sản phẩm.

“Màu sáng không cần UPF cao”

Một số người cho rằng áo bơi màu sáng tự nhiên sẽ phản xạ tia UV và không cần chỉ số UPF cao. Thực tế, màu sáng chỉ giảm một phần bức xạ UV nhưng không thể thay thế hoàn toàn công dụng của lớp vải có chỉ số UPF. Đặc biệt khi màu sáng bị phai hoặc bị bẩn, khả năng phản xạ sẽ giảm, làm tăng nguy cơ tiếp xúc trực tiếp với UV.

“Chỉ cần mặc kem chống nắng là đủ”

Kem chống nắng là một lớp bảo vệ tạm thời, dễ bị trôi khi tiếp xúc với nước. Đồ bơi có UPF cao cung cấp lớp bảo vệ liên tục, không bị rửa trôi khi bơi hoặc tắm. Kết hợp cả hai phương pháp sẽ mang lại hiệu quả tối ưu, nhưng không nên dựa hoàn toàn vào kem chống nắng khi tham gia các hoạt động dưới nước kéo dài.

“Độ bám nước không quan trọng nếu áo bơi dày”

Người dùng thường nghĩ rằng áo bơi dày sẽ không thấm nước, nhưng thực tế, độ dày không đồng nghĩa với khả năng hydrofob. Một lớp vải dày nhưng không được xử lý chống thấm sẽ hút nước nhanh, làm tăng trọng lượng và gây khó chịu. Vì vậy, việc kiểm tra thông tin hydrofob và khô nhanh vẫn quan trọng ngay cả với các sản phẩm dày hơn.

Đặt câu hỏi cho bản thân trước khi mua đồ bơi

Cuối cùng, để quyết định một cách hợp lý, người tiêu dùng có thể tự đặt một số câu hỏi sau:

• Tôi sẽ tham gia hoạt động ở môi trường nào (biển, hồ, suối, thác nước)?
• Thời gian tiếp xúc với ánh nắng sẽ kéo dài bao lâu và vào thời điểm nào trong ngày?
• Da tôi có nhạy cảm với ánh nắng hay không? Cần bảo vệ toàn diện hay chỉ một phần?
• Tôi ưu tiên cảm giác nhẹ nhàng, nhanh khô hay ưu tiên độ bám nước mạnh?
• Tôi có sẵn sàng bảo quản và bảo dưỡng đồ bơi đúng cách để duy trì hiệu suất?

Trả lời những câu hỏi này sẽ giúp người đọc xác định rõ nhu cầu thực tế, từ đó chọn được loại đồ bơi đáp ứng tốt nhất tiêu chí bảo vệ UV và độ bám nước, đồng thời mang lại cảm giác thoải mái suốt cả chuyến dã ngoại.

Việc hiểu biết sâu rộng về các yếu tố kỹ thuật và thực tiễn khi lựa chọn đồ bơi không chỉ bảo vệ sức khỏe mà còn nâng cao trải nghiệm khám phá thiên nhiên, giúp mỗi chuyến dã ngoại trở nên an toàn và trọn vẹn hơn.