Khám phá đề tài LGBTQ+ trong bộ tiểu thuyết “Ai Đó” của Mộc Tô Lý

Trong những năm gần đây, văn học LGBTQ+Xem các sản phẩm Văn Học LGBTQ+ ở Việt Nam đang dần mở rộng phạm vi và chiều sâu, phản ánh những câu chuyện đa dạng của cộng đồng. Một trong những tác phẩm nổi bật là bộ tiểu thuyết “Ai Đó” của Mộc Tô Lý, một chuỗi năm tập kể về những mối quan hệ tình cảm phức tạp, những ranh giới giới tính mơ hồ và những khát vọng được chấp nhận. Bài viết này sẽ đi sâu vào việc khám phá đề tài LGBTQ+ trong “Ai Đó”, từ cách xây dựng nhân vật, cách thể hiện cảm xúc cho tới những tầng ý nghĩa xã hội mà tác phẩm mang lại.

“Ai Đó” không chỉ là một câu chuyện tình yêu thông thường; nó là một hành trình khám phá bản thân, một bức tranh đa chiều về những người đang vật lộn với những định kiến và áp lực xã hội. Khi đọc từng tập, người đọc sẽ cảm nhận được sự tinh tế trong cách Mộc Tô Lý khắc họa những khoảnh khắc nội tâm, những cuộc gặp gỡ ngẫu nhiên, và những quyết định thay đổi cuộc đời. Bài viết sẽ phân tích các yếu tố này, đồng thời đặt ra những câu hỏi mở để người đọc tự suy ngẫm về vị trí của mình trong một xã hội đang dần thay đổi.

Vị trí của “Ai Đó” trong bối cảnh văn học LGBTQ+ Việt Nam

Trong thập kỷ qua, các tác phẩm đề cập đến cộng đồng LGBTQ+ thường bị giới hạn trong những câu chuyện ngắn gọn, mang tính biểu tượng hoặc chỉ dừng lại ở việc khai thác khía cạnh bi kịch. “Ai Đó” phá vỡ khuôn khổ này bằng cách đưa người đọc vào một thế giới thực tế, nơi những nhân vật không chỉ là “đối tượng” mà còn là những con người có suy nghĩ, ước mơ và nỗi sợ riêng.

Thời điểm ra mắt của bộ tiểu thuyết trùng hợp với sự gia tăng của các diễn đàn, nhóm hỗ trợ và các hoạt động công cộng liên quan đến quyền LGBTQ+ tại Việt Nam. Nhờ vậy, “Ai Đó” không chỉ là một tác phẩm giải trí mà còn trở thành một phần của cuộc đối thoại xã hội, mở ra không gian cho những người chưa có tiếng nói thể hiện mình.

Nhân vật và hành trình khám phá bản thân

Nhân vật trung tâm: Những con người không thuộc “các loại” truyền thống

Trong “Ai Đó”, mỗi tập trung vào một cặp đôi hoặc một cá nhân có những đặc điểm tình dục và giới tính khác nhau. Nhân vật nam chính thường mang trong mình một nỗi sợ hãi sâu sắc khi phải đối mặt với định kiến gia đình, trong khi nhân vật nữ thường được miêu tả qua những khát vọng được tự do thể hiện bản thân mà không sợ bị phán xét.

Ví dụ, trong tập đầu tiên, nhân vật An – một chàng trai trẻ đang trong giai đoạn khám phá bản dạng giới – gặp Lâm, một người đồng tính đã trải qua nhiều năm sống trong bóng tối. Cuộc gặp gỡ không chỉ là một khoảnh khắc tình cờ mà còn là một “cây cầu” nối liền những trải nghiệm cá nhân, tạo nên một quá trình học hỏi lẫn nhau. Qua các đoạn hội thoại, người đọc cảm nhận được sự bối rối, lo lắng và đồng thời là niềm hy vọng khi An dần chấp nhận bản thân mình.

Những câu chuyện phụ: Đa dạng trong cách thể hiện tình cảm

Không chỉ dừng lại ở cặp đôi nam-nữ truyền thống, “Ai Đó” còn khai thác các mối quan hệ đồng tính nữ, quan hệ đồng tính nam, và thậm chí là các mối quan hệ phi truyền thống như “bạn thân có cảm xúc”. Nhờ việc đưa vào các câu chuyện phụ đa dạng, tác giả khẳng định rằng cộng đồng LGBTQ+ không phải là một khối đồng nhất mà là một dải màu phong phú.

Trong tập ba, nhân vật Hạ – một người phụ nữ đồng tính – gặp Đinh, một người đồng tính nam đang trong quá trình chuyển giới. Sự giao thoa giữa các trải nghiệm của họ không chỉ tạo nên một mối liên kết cảm xúc mà còn mở ra những góc nhìn mới về cách xã hội nhìn nhận các dạng chuyển đổi giới tính. Những đoạn mô tả chi tiết về quá trình điều trị hormone, cảm giác “được sinh ra lại” và những lo lắng về phản ứng của người thân được trình bày một cách thực tế, không phóng đại, giúp người đọc cảm nhận được sự chân thực của câu chuyện.

Ngôn ngữ và phong cách kể chuyện

Giọng văn gần gũi, tinh tế

Phong cách viết của Mộc Tô Lý được đánh giá là “đơn giản nhưng sâu sắc”. Tác giả sử dụng ngôn ngữ đời thường, tránh các thuật ngữ chuyên môn hay ngôn ngữ “đánh dấu” để không làm mất đi tính nhân văn của câu chuyện. Thay vào đó, các mô tả về cảm xúc được xây dựng qua những chi tiết nhỏ: ánh mắt lặng lẽ, cử chỉ tay, hay những âm thanh nền trong không gian quán cà phê.

Ví dụ, khi An ngồi một mình trong phòng khách sạn, ánh đèn neon chiếu lên khuôn mặt anh, Mộc Tô Lý mô tả: “Ánh sáng xanh nhạt khiến làn da anh như rực lên một màu mới, một màu chưa từng thấy trong ánh sáng ban ngày.” Câu văn này không chỉ mô tả không gian mà còn truyền tải cảm giác chuyển đổi nội tâm của nhân vật, khiến người đọc cảm nhận được sự “đổi màu” của tâm hồn.

Kỹ thuật kể chuyện đa tuyến

“Ai Đó” sử dụng cấu trúc đa tuyến, xen kẽ giữa các góc nhìn của nhân vật chính và phụ. Điều này giúp người đọc có cái nhìn toàn diện hơn về các vấn đề mà cộng đồng LGBTQ+ đang đối mặt. Khi một nhân vật đang trải qua một khoảnh khắc khó khăn, người đọc đồng thời có thể nhìn thấy phản ứng của người xung quanh, từ gia đình, bạn bè cho đến xã hội.

Việc chuyển đổi giữa các tuyến thời gian và góc nhìn không chỉ tạo nên sự phong phú cho câu chuyện mà còn làm nổi bật những khác biệt trong cách mỗi người chấp nhận hoặc phản đối các mối quan hệ LGBTQ+. Kỹ thuật này cũng giúp người đọc suy ngẫm về việc “đúng hay sai” không chỉ dựa trên quan điểm cá nhân mà còn phụ thuộc vào bối cảnh xã hội.

Tác động xã hội và phản hồi độc giả

“Ai Đó” đã nhận được nhiều phản hồi tích cực từ cộng đồng độc giả, đặc biệt là những người đang tìm kiếm câu chuyện phản ánh chính xác trải nghiệm của mình. Nhiều độc giả chia sẻ rằng họ cảm thấy được “được nhìn thấy” qua những trang sách, một cảm giác hiếm hoi trong bối cảnh truyền thông thường tập trung vào những câu chuyện bi kịch hoặc “công khai” quá mức.

Đồng thời, tác phẩm cũng đã khơi gợi những cuộc thảo luận sâu rộng trên các diễn đàn văn học và mạng xã hội. Một số độc giả đặt câu hỏi về việc xã hội Việt Nam có thực sự sẵn sàng chấp nhận những câu chuyện như “Ai Đó” hay chưa, và liệu việc xuất bản một bộ tiểu thuyết như vậy có thể mở ra những thay đổi thực tế trong cách nhìn nhận đối với cộng đồng LGBTQ+.

Không chỉ dừng lại ở việc tạo ra một “điểm dừng” cho các cuộc trò chuyện, “Ai Đó” còn đóng góp vào việc xây dựng một kho tàng văn học đa dạng, nơi mà các câu chuyện tình yêu, khát vọng và nỗi đau của cộng đồng LGBTQ+ được kể một cách trung thực và không gượng ép.

Những câu hỏi mở cho người đọc

• Chúng ta có thực sự hiểu được những khó khăn mà các nhân vật trong “Ai Đó” đang trải qua? Hãy suy nghĩ về cách xã hội, gia đình và bạn bè có thể ảnh hưởng đến quyết định và cảm xúc của họ.
• Liệu ngôn ngữ và phong cách kể chuyện có thể thay đổi cách chúng ta nhìn nhận về giới tính và tình dục? Hãy xem xét cách mà những chi tiết nhỏ trong tiểu thuyết có thể làm sáng tỏ hoặc làm mờ đi những định kiến.
• Những câu chuyện phụ trong bộ tiểu thuyết có giúp mở rộng quan niệm về “tình yêu” và “định danh”? Hãy cân nhắc xem các mối quan hệ phi truyền thống có thể tạo ra những cách tiếp cận mới cho việc chấp nhận bản thân và người khác.
• Đọc “Ai Đó” có thể thay đổi cách chúng ta đối xử với những người trong cộng đồng LGBTQ+ trong cuộc sống thực? Hãy tự hỏi liệu chúng ta đã thực hiện những hành động cụ thể nào để tạo ra môi trường hòa nhập hơn.

Những câu hỏi này không chỉ giúp người đọc suy ngẫm sâu hơn về nội dung tiểu thuyết mà còn mời gọi họ tham gia vào một cuộc đối thoại rộng hơn về quyền lợi, sự chấp nhận và sự đa dạng trong xã hội.