Hướng dẫn trồng và chăm sóc cây Tắc trái chưng Quất Hạnh để đón Tết

Trong không khí rộn ràng của mùa xuân, việc chuẩn bị một không gian xanh mát và đầy sắc màu trên sân vườn hay ban công không chỉ làm tăng vẻ đẹp cho ngôi nhà mà còn mang lại cảm giác bình yên, ấm áp cho cả gia đình. Đặc biệt, khi xuân về, nhiều người lựa chọn trồng cây Tắc trái chưng Quất Hạnh – một loại cây có giá trị truyền thống trong dịp Tết, không chỉ vì vẻ đẹp của những trái chưng đỏ rực mà còn vì ý nghĩa may mắn, thịnh vượng mà nó mang lại.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ đi sâu vào các bước thực hành cụ thể, từ việc lựa chọn giống, chuẩn bị đất, kỹ thuật trồng, cho tới các biện pháp chăm sóc và bảo quản cây Tắc trái chưng Quất Hạnh sao cho cây phát triển khỏe mạnh, ra trái dày, góp phần tạo nên không gian xanh tươi trong những ngày đầu năm.

Đặc điểm sinh học và ý nghĩa văn hoá của cây Tắc trái chưng Quất Hạnh

Cây Tắc (còn gọi là tắc trái chưng) thuộc họ Bạc hà, có nguồn gốc từ miền Nam Trung Quốc và được du nhập vào Việt Nam từ thế kỷ 17. Loại Quất Hạnh là một biến thể được chọn lọc để cho trái to, màu đỏ tươi, vỏ mỏng và hương vị ngọt thanh. Cây thường cao 1,5–2,5 m, lá xanh đậm, có mùi thơm nhẹ đặc trưng. Đặc biệt, trong văn hoá Tết của người Việt, trái Tắc chưng được xem là “cây may mắn”, tượng trưng cho sự thịnh vượng, tài lộc và hạnh phúc.

Chuẩn bị đất và vị trí trồng phù hợp

Loại đất thích hợp

Đối với cây Tắc trái chưng, đất cần có khả năng thoát nước tốt, đồng thời giữ ẩm vừa phải. Hỗn hợp đất mùn, cát và phân hữu cơ theo tỉ lệ 2:1:1 là lựa chọn phổ biến. Độ pH lý tưởng nằm trong khoảng 5,5–6,5, giúp cây hấp thụ dinh dưỡng hiệu quả.

Vị trí ánh sáng

Ánh sáng là yếu tố quyết định cho quá trình quang hợp và phát triển trái. Cây cần ít nhất 4–5 giờ ánh sáng trực tiếp mỗi ngày. Nếu trồng trong chậu, nên đặt chậu ở nơi có ánh sáng mặt trời sớm, tránh nắng gắt vào buổi chiều để không gây bỏng lá.

Khoảng cách trồng

Khi trồng nhiều cây trong cùng một khu vực, nên để lại khoảng cách tối thiểu 60 cm giữa các cây để tạo không gian cho tán lá phát triển và thông thoáng, giảm nguy cơ bệnh nấm.

Quy trình gieo hạt và cấy ghép

Chuẩn bị hạt giống

Hạt Tắc trái chưng thường được thu hoạch vào cuối mùa thu. Trước khi gieo, hạt cần được ngâm trong nước ấm khoảng 12 giờ để làm mềm vỏ, tăng tỷ lệ nảy mầm. Sau khi ngâm, hạt nên được rửa sạch và để ráo.

Gieo hạt trong bạt

Đặt hạt lên bạt hoặc khay có lớp đất mùn mỏng, phủ nhẹ một lớp đất rơm để giữ ẩm. Đặt khay ở nơi tối, nhiệt độ 20–25 °C, duy trì độ ẩm ổn định bằng cách phun sương nhẹ. Hạt thường nảy mầm sau 7–10 ngày.

Cây con chuyển ra đất chính

Khi cây con đạt chiều cao khoảng 10 cm và có 2–3 lá thật, nên chuyển ra đất trồngXem các sản phẩm Đất trồng chính. Đặt cây con vào lỗ đã chuẩn bị, nén nhẹ đất quanh rễ, tưới nước ngay sau khi cấy để giúp rễ ổn định.

Chăm sóc trong mùa xuân – giai đoạn ra trái

Chế độ tưới nước

Trong giai đoạn cây đang phát triển và chờ ra trái, việc duy trì độ ẩm đồng đều là rất quan trọng. Tưới nước nên thực hiện vào buổi sáng sớm hoặc chiều muộn, tránh tưới vào thời điểm nắng gắt. Độ ẩm đất nên được kiểm tra bằng cách chạm nhẹ, nếu đất khô lớp trên 2 cm, cần tưới.

Bón phân

Phân bónXem các sản phẩm Phân bón hữu cơ và khoáng nên được áp dụng đều đặn. Giai đoạn từ khi cây còn non tới khi bắt đầu hình thành trái, nên bón phân N‑P‑K (nitơ‑phốt pho‑kali) với tỉ lệ 10‑10‑10, mỗi tháng một lần, lượng bón khoảng 30 g/m². Khi cây bắt đầu hình thành trái, nên tăng cường kali để hỗ trợ phát triển quả, dùng phân kali dạng hạt hoặc dung dịch.

Kiểm soát sâu bệnh

Trong mùa xuân, các loại sâu hại như rệp, bọ cánh cứng và nấm sương có thể xuất hiện. Đối với rệp, việc xịt nước nhẹ lên lá để rửa trôi, kết hợp với thuốc bảo vệ thực vật sinh học như neem oil có thể giảm thiểu thiệt hại. Đối với nấm sương, cần duy trì không khí lưu thông tốt, tránh để lá ẩm lâu, và nếu cần thiết, có thể dùng thuốc diệt nấm hữu cơ.

Bảo quản và cắt tỉa cây

Kỹ thuật cắt tỉa

Cắt tỉa giúp cây duy trì hình dạng gọn gàng, đồng thời kích thích ra nhiều nhánh mới, tăng khả năng đậu trái. Thời điểm thích hợp để cắt tỉa là vào cuối mùa thu hoặc đầu mùa xuân, trước khi cây bắt đầu sinh trưởng mạnh. Cắt bỏ các cành yếu, bệnh, hoặc những cành quá dài, để lại các cành chính có độ dài khoảng 30–40 cm.

Bảo quản trong mùa lạnh

Ở các khu vực có thời tiết lạnh vào đầu năm, cây Tắc trái chưng có thể chịu được nhiệt độ dưới 5 °C trong thời gian ngắn, nhưng không nên để cây ở nơi có sương giá kéo dài. Nếu trồng trong chậu, có thể di chuyển chậu vào nhà kính hoặc nơi có ánh sáng tự nhiên nhưng tránh gió lạnh.

Lưu ý khi trồng trong chậu hoặc ban công

Việc trồng cây Tắc trái chưng trong chậu là giải pháp phù hợp cho những gia đình có không gian hạn chế. Khi chọn chậu, cần ưu tiên loại chậu có đường kính tối thiểu 30 cm và có lỗ thoát nước. Đất trồng trong chậu nên có độ thoáng khí cao, có thể trộn thêm đá sỏi hoặc hạt perlite để cải thiện khả năng thoát nước.

Thêm một lưu ý quan trọng là việc bổ sung dinh dưỡng cho cây trong chậu cần được thực hiện thường xuyên hơn so với trồng trên đất. Mỗi 2–3 tuần một lần, nên tưới dung dịch phân bón lỏng dạng N‑P‑K nhẹ (tỷ lệ 5‑5‑5) để duy trì cung cấp dinh dưỡng cho rễ.

Câu hỏi thường gặp về cây Tắc trái chưng Quất Hạnh

• Thời gian từ khi trồng đến khi thu hoạch trái là bao lâu? Thông thường, cây Tắc trái chưng bắt đầu ra trái sau khoảng 8–10 tháng kể từ khi trồng cây con, tùy thuộc vào điều kiện sinh trưởng và chăm sóc.
• Cây có cần cắt tỉa thường xuyên không? Việc cắt tỉa nên được thực hiện 1–2 lần mỗi năm, vào thời điểm trước mùa sinh trưởng, để duy trì cây khỏe mạnh và tăng năng suất trái.
• Làm sao để tăng kích thước trái? Cung cấp đầy đủ kali trong giai đoạn hình thành trái, đồng thời duy trì độ ẩm ổn định và ánh sáng đầy đủ sẽ giúp trái phát triển to và màu sắc đẹp.
• Cây có thể chịu được nhiệt độ cao không? Cây Tắc trái chưng chịu nhiệt độ lên đến 35 °C, nhưng trong thời gian nắng gắt cần có biện pháp che mát hoặc tưới nước thường xuyên để tránh khô lá.
• Trái có thể ăn được không? Trái Tắc trái chưng có vị ngọt nhẹ, thường được dùng để làm mứt, rắc đường hoặc ăn tươi. Tuy nhiên, cần rửa sạch và loại bỏ vỏ nếu có dấu hiệu hư hỏng.

Việc trồng và chăm sóc cây Tắc trái chưng Quất Hạnh không chỉ mang lại vẻ đẹp cho không gian sống mà còn là một cách để duy trì các giá trị truyền thống trong dịp Tết. Khi áp dụng đúng quy trình, từ việc chuẩn bị đất, lựa chọn giống, kỹ thuật trồng cho tới các biện pháp chăm sóc chi tiết, người trồng có thể hy vọng sẽ có một cây khỏe mạnh, cho ra những trái chưng đỏ rực, góp phần làm cho không gian năm mới thêm phần rực rỡ và may mắn.