Ghế công thái học trong mùa hè miền Trung: cách thay đổi thói quen ngồi làm việc khi nhiệt độ tăng

Ánh nắng gay gắt của mùa hè miền Trung khiến không khí trong văn phòng hay góc làm việc tại nhà nhanh chóng trở nên ngột ngạt. Khi nhiệt độ tăng, những cử động đơn giản như ngồi, kéo ghế hay thay đổi tư thế có thể trở nên khó chịu hơn, thậm chí làm giảm năng suất làm việc. Cảm giác mồ hôi ướt đẫm lưng, vai và cổ không chỉ gây khó chịu mà còn làm tăng nguy cơ các vấn đề về cơ xương khớp nếu không được chú ý đúng cách. Trong bối cảnh thời tiết nóng bức, việc lựa chọn và sử dụng ghế công thái học một cách thông minh trở thành yếu tố quyết định để duy trì sức khỏe và hiệu quả công việc.

Ghế công thái học không phải là một món đồ xa xỉ, mà là một công cụ hỗ trợ cơ thể duy trì tư thế tự nhiên trong môi trường nhiệt độ cao. Khi nhiệt độ tăng, cơ thể sẽ có xu hướng co lại, giảm lưu thông máu và tạo ra áp lực lên các khớp. Một chiếc ghế được thiết kế để hỗ trợ cột sống, cổ và vai sẽ giúp giảm bớt áp lực này, đồng thời tạo điều kiện cho không khí lưu thông xung quanh người ngồi. Bài viết dưới đây sẽ phân tích cách mà các nhóm người dùng khác nhau—từ người mới bắt đầu công việc văn phòng, những người đã có kinh nghiệm, cho tới các gia đình làm việc tại nhà—có thể điều chỉnh thói quen ngồi và tận dụng tối đa các tính năng của ghế công thái học trong mùa hè miền Trung.

Những thách thức chung khi ngồi làm việc trong mùa hè miền Trung

Mùa hè miền Trung thường kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9, với nhiệt độ trung bình dao động từ 30 °C đến 38 °C và độ ẩm cao. Các yếu tố này tạo ra ba khó khăn chính cho người ngồi làm việc:

• Giảm lưu thông không khí: Khi không có hệ thống thông gió tốt, không khí nóng bốc lên và ngột ngạt quanh khu vực ngồi, làm tăng nhiệt độ cơ thể.
• Áp lực lên cơ và khớp: Nhiệt độ cao làm cơ bắp dễ mệt mỏi, dẫn đến việc người dùng thường co lại hoặc thay đổi tư thế một cách bất thường.
• Độ ẩm và mồ hôi: Độ ẩm cao khiến mồ hôi khó bốc hơi, tạo cảm giác dính ướt trên bề mặt ghế và gây khó chịu.

Đối phó với những thách thức này không chỉ đòi hỏi việc lắp đặt máy lạnh hay quạt mà còn cần một chiếc ghế có khả năng hỗ trợ cơ thể và đồng thời tạo điều kiện cho không khí lưu thông. Dưới đây là cách tiếp cận riêng cho từng nhóm người dùng.

Người mới bắt đầu công việc văn phòng

Hiểu rõ nguyên lý hỗ trợ cột sống

Đối với những người vừa bước vào môi trường văn phòng, việc ngồi trong thời gian dài có thể là một thách thức mới. Cột sống có độ cong tự nhiên ở vùng cổ, lưng trên và lưng dưới; khi ngồi sai tư thế, các đường cong này sẽ bị biến dạng, dẫn đến đau lưng và mỏi cổ. Ghế công thái học thường được trang bị lưng tựa có độ cong tương thích với cột sống, giúp duy trì “điểm trung tâm” của trọng lực ngay trên đốt sống giữa.

Ví dụ thực tế: Lan, một nhân viên kế toán mới vào công ty tại Đà Nẵng, thường cảm thấy mỏi lưng sau ba giờ làm việc liên tục. Khi cô chuyển sang sử dụng ghế có lưng tựa điều chỉnh độ nghiêng, cô nhận thấy cảm giác căng thẳng ở lưng giảm đáng kể, đồng thời có thể duy trì tư thế thẳng mà không cảm thấy mệt mỏi.

Điều chỉnh ghế để phù hợp với nhiệt độ cao

Với nhiệt độ lên tới 35 °C, việc ngồi trên bề mặt ghế bằng da hoặc nhựa cứng sẽ gây cảm giác nóng bức. Người mới nên lựa chọn ghế có lớp lưng và tựa đầu bằng vải dệt thoáng khí hoặc lưới (mesh). Những chất liệu này không chỉ giảm cảm giác nóng mà còn giúp mồ hôi bay hơi nhanh hơn.

Lời khuyên thực tiễn: Khi mới mua ghế, hãy kiểm tra khả năng điều chỉnh chiều cao và độ nghiêng của tựa lưng. Đặt ghế sao cho mắt của bạn nằm ngang với đỉnh màn hình máy tính; đồng thời, đầu gối nên tạo góc 90 độ khi bàn chân đặt trên sàn. Khi nhiệt độ tăng, hãy giảm độ nghiêng của tựa lưng một chút để không tạo ra “độ bám” quá mạnh, giúp không khí lưu thông tốt hơn.

Thói quen ngồi và nghỉ ngơi ngắn

Trong mùa nóng, việc duy trì một tư thế cố định trong thời gian dài càng dễ gây mệt mỏi. Người mới nên áp dụng quy tắc “20‑20‑20”: mỗi 20 phút làm việc, di chuyển một chút (đi lại, đứng lên kéo giãn), nhìn vào vật cách mắt 20 feet trong 20 giây để giảm căng thẳng mắt và cơ. Điều này không chỉ giúp giảm áp lực lên lưng mà còn giúp cơ thể mát mẻ hơn nhờ việc tăng cường lưu thông máu.

Thực tế: Khi làm việc trong môi trường không có máy lạnh, Hùng, một thực tập sinh tại Hà Tĩnh, thường đứng lên đi lại mỗi 15‑20 phút để mở cửa sổ, hít không khí trong lành. Nhờ thói quen này, anh cảm thấy ít bị “đổ mồ hôi” trên lưng hơn và giảm cảm giác ngột ngạt.

Những người đã có kinh nghiệm làm việc lâu năm

Tối ưu hoá cấu hình ghế hiện có

Những người đã quen với môi trường văn phòng thường đã có một chiếc ghế công thái học, nhưng có thể chưa khai thác hết các tính năng điều chỉnh. Đối với mùa hè, việc tinh chỉnh độ cao ngồi sao cho bàn chân luôn chạm sàn và đầu gối tạo góc 90 độ là nền tảng, nhưng còn có một số chi tiết khác:

• Điều chỉnh độ cứng của đệm ngồi: Nhiều ghế cho phép thay đổi độ cứng của lớp đệm. Khi nhiệt độ cao, giảm độ cứng một chút sẽ giảm áp lực lên mông và đùi, đồng thời giúp không khí lưu thông qua các lỗ thông hơi.
• Thay đổi vị trí tựa tay: Đặt tựa tay sao cho khuỷu tay tạo góc 90‑100 độ, tránh việc vai bị nâng lên khi gập tay. Khi không gian làm việc nóng, việc giữ tay ở vị trí thoải mái giúp giảm cảm giác “nóng bức” ở vai.
• Sử dụng phụ kiện làm mát: Đối với những người đã quen dùng ghế, việc đặt một tấm lưới mỏng hoặc khăn ẩm lên lưng ghế trong thời gian ngắn (khoảng 10‑15 phút) có thể giúp làm mát bề mặt ghế mà không ảnh hưởng tới cấu trúc hỗ trợ.

Ví dụ thực tế: Minh, một giám đốc dự án tại Huế, đã điều chỉnh độ cao ghế sao cho bàn phím nằm ở mức tay hơi nhấc lên một chút, giảm áp lực lên cổ tay. Khi nhiệt độ lên tới 37 °C, anh thêm một tấm lưới mỏng vào lưng ghế và cảm thấy vùng lưng dưới không còn “độn” mồ hôi.

Thói quen làm việc linh hoạt

Người có kinh nghiệm thường đã quen với việc làm việc liên tục trong nhiều giờ, nhưng mùa hè đòi hỏi phải linh hoạt hơn. Các biện pháp sau có thể giúp duy trì năng suất mà không gây căng thẳng cơ thể:

• Thay đổi vị trí làm việc: Khi có thể, chuyển từ chỗ ngồi trong phòng có máy lạnh sang một góc có cửa sổ mở để tạo luồng gió tự nhiên. Điều này giúp giảm nhiệt độ cơ thể mà không cần thay đổi ghế.
• Đặt lịch nghỉ ngắn thường xuyên: Thay vì chờ đến giờ nghỉ trưa, hãy đặt báo thức mỗi 45‑60 phút để đứng dậy, kéo giãn cổ, vai và lưng. Việc này không chỉ giúp giảm cảm giác nóng mà còn tăng cường lưu thông máu.
• Sử dụng kỹ thuật “điều chỉnh hơi thở”: Thở sâu qua mũi và thở ra chậm qua miệng trong vòng 5‑10 giây mỗi khi cảm thấy mệt mỏi. Kỹ thuật này giúp giảm căng thẳng và làm giảm nhiệt độ nội tại của cơ thể.

Những thói quen này không chỉ giúp giảm cảm giác nóng bức mà còn hỗ trợ duy trì tư thế ngồi đúng, giảm nguy cơ chấn thương cơ xương khớp lâu dài.

Gia đình và không gian làm việc tại nhà

Thiết kế không gian làm việc phù hợp với nhiệt độ

Trong mùa hè, nhiều gia đình tại miền Trung chuyển sang làm việc tại nhà để tránh di chuyển trong không khí nóng bức. Việc bố trí không gian làm việc sao cho tối ưu hoá luồng không khí và ánh sáng tự nhiên là quan trọng. Một vài yếu tố cần cân nhắc:

• Vị trí đặt bàn làm việc: Đặt bàn gần cửa sổ hoặc cửa ra vào để khai thác gió tự nhiên. Tránh đặt gần tường phía Nam, nơi nhận ánh nắng trực tiếp.
• Chọn ghế công thái học có lưới thoáng khí: Các loại ghế với lưới (mesh) cho phép không khí lưu thông qua khung ghế, giúp giảm nhiệt độ bề mặt ghế và giảm độ ẩm trên da.
• Sử dụng rèm mỏng hoặc mành che nắng: Khi ánh nắng chiếu trực tiếp vào không gian làm việc, nhiệt độ sẽ tăng nhanh. Rèm mỏng giúp giảm nhiệt độ mà không làm mất ánh sáng tự nhiên.

Ví dụ thực tế: Một gia đình tại Quảng Ngãi đã sắp xếp lại phòng khách thành không gian làm việc chung. Họ đặt bàn làm việc gần cửa sổ hướng Bắc, lắp một quạt trần để tạo luồng gió ngang qua khu vực ngồi, và chọn ghế lưới có khả năng điều chỉnh độ nghiêng để phù hợp với từng thành viên.

Điều chỉnh thói quen ngồi cho mọi thành viên trong gia đình

Trong một gia đình, không phải ai cũng có cùng mức độ quen thuộc với ghế công thái học. Dưới đây là cách tiếp cận cho từng độ tuổi và nhu cầu:

• Trẻ em và học sinh: Khi học trực tuyến, trẻ em thường ngồi trên ghế cao hoặc ghế nhựa cứng, không hỗ trợ cột sống. Đặt một tấm đệm mỏng hoặc gối hỗ trợ lưng dưới để duy trì độ cong tự nhiên của cột sống. Đồng thời, khuyến khích trẻ đứng lên mỗi 30 phút để kéo giãn cơ.
• Người lớn làm việc tại nhà: Sử dụng ghế công thái học có khả năng điều chỉnh độ cao và độ nghiêng. Đặt màn hình máy tính sao cho mắt ngang với trung tâm màn hình, giảm áp lực lên cổ. Khi nhiệt độ lên cao, giảm độ nghiêng của tựa lưng một chút để không tạo “đệm” quá dày, giúp không khí lưu thông.
• Người cao tuổi: Đối với người cao tuổi, việc ngồi lâu trong môi trường nóng có thể gây chóng mặt hoặc mệt mỏi. Chọn ghế có tựa lưng và tựa đầu có hỗ trợ tốt, đồng thời đặt ghế sao cho chân chạm sàn một cách vững chắc. Khi cần nghỉ, họ có thể ngồi trên ghế và đặt một tấm vải ẩm nhẹ lên lưng để làm mát.

Áp dụng các biện pháp làm mát bổ trợ

Ghế công thái học không thể làm mát hoàn toàn trong môi trường nhiệt độ cao, vì vậy việc bổ trợ bằng các biện pháp làm mát khác là cần thiết:

• Quạt cá nhân (desk fan): Đặt quạt hướng về phía lưng và vai để tạo luồng không khí trực tiếp lên bề mặt ghế, giúp giảm nhiệt độ da.
• Máy lọc không khí có chức năng làm mát nhẹ: Đối với các gia đình ở khu vực có độ ẩm cao, máy lọc không khí giúp giảm độ ẩm, từ đó giảm cảm giác dính ướt trên ghế.
• Mặt nạ gối làm mát: Sử dụng gối làm mát có lớp gel hoặc bột đá lạnh trong khoảng 10‑15 phút, sau đó đặt lên lưng ghế trong thời gian ngắn để giảm nhiệt độ bề mặt ghế.

Những giải pháp này không chỉ giúp duy trì cảm giác thoải mái mà còn hỗ trợ ghế công thái học thực hiện chức năng hỗ trợ cột sống một cách hiệu quả hơn trong môi trường nóng bức.

Chiến lược duy trì thói quen ngồi đúng trong thời tiết nóng

Thực hiện kiểm tra tư thế hằng ngày

Đối với mọi nhóm người dùng, việc tự kiểm tra tư thế mỗi giờ là một thói quen quan trọng. Một cách đơn giản là đứng dậy, nhìn vào gương hoặc sử dụng điện thoại để chụp ảnh tư thế ngồi của mình. Kiểm tra xem:

• Đầu gối có tạo góc 90 độ không.
• Lưng có được tựa vào lưng ghế, giữ đường cong tự nhiên không?
• Tay có nằm trên tựa tay và tạo góc 90‑100 độ tại khuỷu tay không?

Nếu phát hiện bất kỳ sai lệch nào, hãy điều chỉnh ngay. Việc này giúp ngăn ngừa những thói quen xấu tích lũy lâu dài, đặc biệt trong môi trường nhiệt độ cao.

Lập kế hoạch “giờ nghỉ mát” trong lịch làm việc

Trong mùa hè, việc lên lịch nghỉ ngắn không chỉ giúp giảm mệt mỏi mà còn giảm nhiệt độ cơ thể. Một lịch trình gợi ý có thể là:

• 08:00‑10:00: Làm việc tập trung, ghế công thái học ở chế độ “nghiêng nhẹ”.
• 10:00‑10:10: Dừng công việc, đứng lên, mở cửa sổ hoặc bật quạt, kéo giãn cổ, vai.
• 10:10‑12:00: Tiếp tục làm việc, nhưng giảm độ nghiêng của tựa lưng một chút để tăng lưu thông không khí.
• 12:00‑13:00: Nghỉ trưa, thay đổi vị trí ngồi (có thể ngồi trên ghế cao hoặc ghế xếp), uống nước mát.
• 13:00‑15:00: Quay lại công việc, duy trì tư thế thẳng và thực hiện “đi bộ 5 phút” mỗi 45 phút.
• 15:00‑15:10: Nghỉ ngắn, hít thở sâu, kéo giãn lưng dưới.
• 15:10‑17:00: Hoàn thành công việc, giảm độ cao ghế một chút để chân chạm sàn nhẹ, giảm áp lực lên đầu gối.

Kế hoạch này không chỉ giúp giảm cảm giác nóng bức mà còn tạo thói quen di chuyển thường xuyên, hỗ trợ lưu thông máu và giảm nguy cơ chấn thương cơ.

Chọn vật liệu và phụ kiện hỗ trợ nhiệt độ

Vật liệu ghế có ảnh hưởng lớn đến cảm giác nhiệt độ. Khi chọn ghế công thái học trong mùa hè, nên ưu tiên các yếu tố sau:

• Khung ghế bằng kim loại hoặc nhựa chất lượng cao: Chúng không giữ nhiệt như gỗ, giúp bề mặt ghế mát hơn.
• Lưng và tựa tay bằng lưới (mesh) hoặc vải dệt thoáng khí: Cho phép không khí lưu thông, giảm độ ẩm trên da.
• Đệm ngồi có lớp bọt nhớ (memory foam) mỏng: Đệm dày có thể giữ nhiệt; lớp mỏng giúp giảm áp lực mà không làm tăng nhiệt độ.
• Gối hỗ trợ lưng dưới bằng gel hoặc bọt lạnh: Khi đặt lên lưng dưới trong thời gian ngắn, chúng giúp hạ nhiệt độ cơ thể.

Việc kết hợp các vật liệu này với các thói quen ngồi đúng sẽ tạo ra môi trường làm việc vừa thoải mái vừa bảo vệ sức khỏe trong mùa hè.

Những lưu ý cuối cùng để duy trì sức khỏe khi ngồi trong môi trường nóng

Thực hiện các biện pháp trên không đòi hỏi phải thay đổi toàn bộ môi trường làm việc một cách đột ngột. Thay vào đó, người dùng có thể bắt đầu bằng những thay đổi nhỏ—điều chỉnh độ cao ghế, thêm một quạt cá nhân, hoặc lên lịch nghỉ ngắn—và dần dần tích hợp các thói quen mới vào quy trình làm việc hằng ngày. Khi nhiệt độ tăng lên, cảm giác thoải mái sẽ phụ thuộc vào cách chúng ta điều chỉnh tư thế, lưu thông không khí và lựa chọn vật liệu ghế phù hợp.

Trong bối cảnh mùa hè miền Trung kéo dài, việc duy trì thói quen ngồi đúng không chỉ giúp giảm cảm giác khó chịu mà còn hỗ trợ sức khỏe cột sống và giảm nguy cơ các vấn đề liên quan đến cơ xương khớp. Bằng cách áp dụng các chiến lược đã nêu, bất kỳ ai—từ người mới bắt đầu, người có kinh nghiệm, cho tới các gia đình làm việc tại nhà—cũng có thể tận hưởng môi trường làm việc mát mẻ, hiệu quả và an toàn hơn.