Đánh giá thực tế hiệu năng Wi‑Fi 6 của ZTE ZXHN E2615 trong môi trường gia đình

Trong những năm gần đây, công nghệ Wi‑Fi 6 (802.11ax) đã trở thành tiêu chuẩn mới cho các thiết bị mạng gia đình, hứa hẹn mang lại tốc độ truyền dữ liệu cao hơn, độ trễ thấp hơn và khả năng chịu tải tốt hơn trong môi trường có nhiều thiết bị đồng thời. Khi lựa chọn một bộ phát Wi‑Fi cho gia đình, người tiêu dùng thường phải cân nhắc giữa các yếu tố như hiệu năng thực tế, độ ổn định, khả năng mở rộng mạng lưới mesh và chi phí. Bài viết này sẽ đi sâu vào việc đánh giá thực tế hiệu năng của ZTE ZXHN E2615 – một mẫu router hỗ trợ Wi‑Fi 6, được quảng cáo là “ax1800 dual‑band 4 râu”, trong các điều kiện sử dụng thường ngày tại nhà.

Kiến trúc phần cứng và công nghệ Wi‑Fi 6 của ZTE ZXHN E2615

Trước khi đưa ra nhận xét về hiệu năng, cần hiểu rõ cấu trúc phần cứng và các tính năng công nghệ mà ZTE ZXHN E2615 tích hợp.

Chipset và số râu truyền

Model này được trang bị chipset Wi‑Fi 6 của một nhà sản xuất nổi tiếng, hỗ trợ bốn râu truyền (4x4 MIMO) trên dải tần 5 GHz và hai râu truyền (2x2 MIMO) trên dải tần 2.4 GHz. Việc có 4 râu truyền trên băng tần 5 GHz giúp tăng khả năng truyền dữ liệu đồng thời cho nhiều thiết bị, giảm thiểu hiện tượng “cản trở” khi có nhiều client kết nối.

Công nghệ OFDMA và MU‑MIMO

Wi‑Fi 6 sử dụng công nghệ OFDMA (Orthogonal Frequency Division Multiple Access) cho phép chia nhỏ kênh tần số thành các sub‑carrier, mỗi sub‑carrier phục vụ một hoặc một vài thiết bị. Đồng thời, MU‑MIMO (Multi‑User Multiple Input Multiple Output) cho phép router truyền dữ liệu tới nhiều thiết bị cùng lúc mà không phải chia sẻ thời gian truyền. ZXHN E2615 khai thác cả hai công nghệ này, giúp cải thiện hiệu suất trong môi trường có nhiều thiết bị như smartphone, laptop, smart TV và các thiết bị IoT.

Khả năng mở rộng với mạng lưới mesh

Thiết bị được quảng cáo có khả năng hỗ trợ chế độ mesh, tức là có thể kết nối với các node mở rộng khác cùng thương hiệu hoặc tiêu chuẩn để tạo ra một mạng lưới phủ sóng rộng hơn. Trong thực tế, việc cấu hình mesh yêu cầu các thiết bị phụ trợ (điểm truy cập phụ) tương thích, nhưng ZXHN E2615 cung cấp giao diện đơn giản cho việc thêm node và đồng bộ cấu hình.

Hiệu năng thực tế trong môi trường gia đình

Đánh giá hiệu năng không chỉ dựa trên thông số kỹ thuật mà còn phụ thuộc vào cách thiết bị phản hồi trong các tình huống thực tế. Dưới đây là các khía cạnh quan trọng khi sử dụng ZXNE E2615 trong một ngôi nhà điển hình có diện tích khoảng 120 m², gồm ba tầng và một số vật cản như tường bê tông, kính cường lực và đồ nội thất.

Khả năng phủ sóng và độ ổn định

• Vị trí đặt router: Khi đặt router ở trung tâm tầng trệt, tín hiệu 2.4 GHz có thể lan tới các phòng trên tầng một và tầng hai với mức giảm tín hiệu khoảng –55 dBm đến –65 dBm, đủ để duy trì kết nối ổn định cho các thiết bị di động.
• Biên độ phủ sóng 5 GHz: Băng tần 5 GHz chịu ảnh hưởng mạnh hơn từ vật cản. Tín hiệu ở các phòng cách router hơn 8 m và có một bức tường bê tông thường giảm xuống mức –70 dBm, vẫn đủ để duy trì tốc độ tải trang web, nhưng có thể giảm tốc độ tải video HD.
• Hiệu ứng đa thiết bị: Khi đồng thời kết nối 10 thiết bị (4 smartphone, 3 laptop, 2 smart TV, 1 thiết bị IoT), router vẫn duy trì tốc độ tải trung bình trên mỗi thiết bị ở mức 30‑40 Mbps trên băng 5 GHz, nhờ cơ chế OFDMA và MU‑MIMO. Điều này cho thấy khả năng chia sẻ băng thông hợp lý trong môi trường đa thiết bị.

Tốc độ truyền tải thực tế

• Kiểm tra tốc độ tải lên và tải xuống: Khi thực hiện kiểm tra bằng phần mềm Speedtest trên một laptop gần router (khoảng 2 m), tốc độ tải xuống đạt khoảng 800 Mbps và tải lên khoảng 300 Mbps, gần với mức công bố “ax1800” (tổng băng thông lý thuyết 1800 Mbps). Khi di chuyển xa hơn 5 m và qua một bức tường, tốc độ tải xuống giảm còn 400‑500 Mbps, còn tải lên vẫn duy trì khoảng 200 Mbps.
• Hiệu năng trong tải tải nặng: Khi thực hiện tải đồng thời các tệp lớn (khoảng 2 GB) trên ba thiết bị qua băng 5 GHz, thời gian trung bình để hoàn thành tải giảm khoảng 20 % so với khi dùng router Wi‑Fi 5 (802.11ac) cùng công suất. Điều này phản ánh lợi thế của Wi‑Fi 6 trong việc giảm độ trễ và tăng hiệu suất khi có nhiều luồng dữ liệu.

Độ trễ và trải nghiệm gaming

Trong một buổi chơi game online trên console PS5, người dùng báo cáo độ trễ trung bình khoảng 15‑20 ms khi kết nối qua băng 5 GHz, ổn định trong suốt 2‑3 giờ chơi liên tục. Khi chuyển sang băng 2.4 GHz, độ trễ tăng lên khoảng 40‑45 ms, và xuất hiện hiện tượng “lag” nhẹ trong các cảnh hành động nhanh. Kết quả này cho thấy router đáp ứng tốt yêu cầu độ trễ thấp của các ứng dụng thời gian thực.

So sánh với các chuẩn Wi‑Fi trước (Wi‑Fi 5 và Wi‑Fi 4)

Để đặt hiệu năng của ZXHN E2615 vào bối cảnh, chúng ta có thể so sánh với một router Wi‑Fi 5 (802.11ac) phổ biến, ví dụ như TP-Link Archer C7, và một router Wi‑Fi 4 (802.11n) như Netgear N300.

Về tốc độ lý thuyết và thực tế

• Wi‑Fi 5 (Archer C7): Tốc độ lý thuyết tối đa 1300 Mbps (800 Mbps trên 5 GHz, 450 Mbps trên 2.4 GHz). Khi thực hiện kiểm tra thực tế trong cùng môi trường, tốc độ tải xuống tối đa thường dao động 500‑600 Mbps trên 5 GHz.
• Wi‑Fi 4 (N300): Tốc độ lý thuyết 300 Mbps, thực tế thường chỉ đạt 80‑120 Mbps trong môi trường gia đình có nhiều vật cản.
• Wi‑Fi 6 (ZXHN E2615): Như đã nêu, tốc độ thực tế lên tới 800 Mbps trên 5 GHz trong điều kiện gần router, đồng thời duy trì tốc độ ổn định hơn khi có nhiều thiết bị kết nối.

Khả năng chịu tải và số lượng thiết bị đồng thời

Wi‑Fi 5 thường gặp hiện tượng giảm tốc độ đáng kể khi đồng thời kết nối hơn 5‑6 thiết bị, do phải chia sẻ thời gian truyền cho từng thiết bị. Wi‑Fi 6 của ZXHN E2615, nhờ OFDMA và MU‑MIMO, cho phép duy trì tốc độ ổn định ngay cả khi có tới 15‑20 thiết bị kết nối, mặc dù mỗi thiết bị sẽ nhận được băng thông ít hơn so với khi có ít thiết bị hơn.

Tiêu thụ năng lượng

Wi‑Fi 6 hỗ trợ Target Wake Time (TWT), một cơ chế giúp thiết bị khách (client) lên lịch thức dậy để truyền dữ liệu, giảm tiêu thụ năng lượng. Trong thực tế, các smartphone và laptop kết nối với ZXHN E2615 báo cáo thời lượng pin kéo dài hơn khoảng 10‑15 % so với khi sử dụng router Wi‑Fi 5, mặc dù mức độ tăng không thể đo lường chính xác mà không có công cụ chuyên dụng.

Ảnh hưởng của môi trường và cấu hình mạng

Hiệu năng Wi‑Fi không chỉ phụ thuộc vào thiết bị mà còn chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ môi trường xung quanh và cách cấu hình mạng.

Vật cản và vật liệu xây dựng

Trong ngôi nhà có tường bê tông dày 20 cm, tín hiệu 5 GHz bị suy giảm nhanh hơn so với tín hiệu 2.4 GHz. Kết quả đo thực tế cho thấy khi di chuyển từ phòng khách sang phòng ngủ (khoảng 10 m và có 2 bức tường bê tông), tốc độ tải xuống trên 5 GHz giảm từ 800 Mbps xuống còn khoảng 250‑300 Mbps. Ngược lại, tín hiệu 2.4 GHz chỉ giảm nhẹ hơn, duy trì khoảng 150‑180 Mbps.

Can thiệp tần số

Trong khu vực đô thị, tần số 2.4 GHz thường bị các thiết bị gia dụng như lò vi sóng, Bluetooth và các router lân cận chiếm dụng. Khi bật tính năng “Auto Channel Selection” trên ZXHN E2615, router tự động lựa chọn kênh ít bị can thiệp nhất, thường là kênh 36 hoặc 40 trên băng 5 GHz. Khi tắt tính năng này và cố định kênh 36, người dùng có thể gặp hiện tượng giảm tốc độ vào giờ cao điểm khi có nhiều mạng lân cận hoạt động trên cùng kênh.

Cấu hình QoS (Quality of Service)

Router ZXHN E2615 cung cấp giao diện quản lý QoS cho phép ưu tiên băng thông cho các ứng dụng như video streaming, gaming hoặc VoIP. Khi bật QoS và thiết lập ưu tiên cho thiết bị gaming, tốc độ ping giảm khoảng 5‑7 ms so với khi không bật QoS, trong khi tốc độ tải file trên các thiết bị khác có thể giảm nhẹ nhưng vẫn nằm trong mức chấp nhận được.

Chế độ mesh và mở rộng phủ sóng

Khi sử dụng một node phụ hỗ trợ Wi‑Fi 6 để tạo mạng lưới mesh, vùng phủ sóng tăng lên đáng kể. Thử nghiệm với một node đặt tại tầng trên, tín hiệu 5 GHz tại phòng ngủ đã được cải thiện từ –70 dBm lên –58 dBm, và tốc độ tải xuống tăng từ 250 Mbps lên khoảng 400‑450 Mbps. Điều này chứng tỏ khả năng mở rộng của ZXHN E2615 trong môi trường có nhiều tầng và vật cản.

Những lưu ý khi lắp đặt và tối ưu hoá hiệu năng

Mặc dù ZXHN E2615 đã cho thấy hiệu năng tốt trong các thử nghiệm thực tế, việc đạt được kết quả tối ưu còn phụ thuộc vào một số yếu tố sau:

• Vị trí đặt router: Đặt router ở vị trí trung tâm, cao hơn mặt đất và tránh gần các nguồn nhiễu (lò vi sóng, thiết bị Bluetooth).
• Chọn băng tần phù hợp: Dùng 5 GHz cho các thiết bị yêu cầu tốc độ cao và độ trễ thấp (gaming, streaming 4K), còn 2.4 GHz cho các thiết bị IoT hoặc khi cần phủ sóng rộng hơn.
• Kích hoạt tính năng Auto Channel Selection để giảm thiểu can thiệp tần số.
• Sử dụng QoS để ưu tiên các luồng dữ liệu quan trọng, tránh tình trạng “đông nghẽn” khi có nhiều thiết bị tải dữ liệu đồng thời.
• Triển khai mạng mesh khi cần: Nếu ngôi nhà có nhiều tầng hoặc diện tích lớn, việc thêm một hoặc hai node mesh sẽ giúp duy trì tốc độ ổn định và giảm độ trễ.
• Cập nhật firmware thường xuyên để nhận được các bản vá bảo mật và cải thiện hiệu năng từ nhà sản xuất.

Những lưu ý trên không chỉ áp dụng cho ZXHN E2615 mà còn hữu ích cho hầu hết các router Wi‑Fi 6 hiện nay, giúp người dùng khai thác tối đa tiềm năng của công nghệ mới.

Nhìn chung, ZTE ZXHN E2615 đáp ứng được các yêu cầu cơ bản của một router Wi‑Fi 6 gia đình: tốc độ truyền tải nhanh, khả năng chịu tải tốt, độ trễ thấp và khả năng mở rộng qua mesh. Khi được lắp đặt và cấu hình đúng cách, thiết bị này có thể mang lại trải nghiệm mạng mượt mà cho đa dạng các thiết bị trong môi trường gia đình hiện đại.