Cách tổ chức hoạt động vẽ tranh câu đối Tết cho học sinh trong buổi ngoại khóa

Trong không khí rộn ràng của những ngày cuối năm, việc đưa các hoạt động mang đậm bản sắc văn hoá truyền thống vào chương trình ngoại khóa không chỉ giúp học sinh hiểu sâu hơn về di sản dân tộc mà còn tạo cơ hội thực hành kỹ năng sáng tạo. Một trong những hình thức thú vị và dễ tiếp cận là “vẽ tranh câu đối Tết”. Hoạt động này kết hợp giữa nghệ thuật vẽ tranh và việc học cách viết câu đối – một nét văn hoá đặc trưng của người Việt trong dịp Tết Nguyên Đán.

Với sự hỗ trợ của Sét 10 Tranh Tô Màu. Câu Đối Tết cho học sinh trong dịp sinh hoạt ngoại khóa, trải nghiệm ngày tết cổ truyền (URL sản phẩm: https://marketplace.tripmap.vn/product/set-10-tranh-to-mau-cau-doi-tet-cho-hoc), giáo viên có thể chuẩn bị một bộ tài liệu đầy đủ, bao gồm các mẫu câu đối truyền thống và các hình ảnh minh hoạ màu sắc, giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và thực hiện.

Lý do lựa chọn hoạt động vẽ tranh câu đối Tết cho học sinh

Hoạt động vẽ tranh câu đối Tết không chỉ là một trò chơi sáng tạo mà còn mang nhiều giá trị giáo dục đa chiều:

• Gắn kết văn hoá truyền thống: Học sinh được tiếp xúc trực tiếp với các câu đối cổ, hiểu ý nghĩa và cách sắp xếp chữ trong từng câu đối.
• Phát triển kỹ năng ngôn ngữ: Việc lựa chọn từ ngữ, sắp xếp câu cú giúp rèn luyện khả năng ngôn ngữ, tư duy logic và sự tinh tế trong việc sử dụng ngôn từ.
• Khơi dậy khả năng thẩm mỹ: Khi tô màu và trang trí câu đối, học sinh học cách phối màu, tạo cân bằng hình ảnh, nâng cao cảm nhận thẩm mỹ.
• Tăng cường tinh thần đồng đội: Hoạt động thường được thực hiện theo nhóm, tạo cơ hội cho học sinh học cách lắng nghe, chia sẻ ý tưởng và hợp tác hoàn thiện sản phẩm chung.
• Thúc đẩy tinh thần tự tin: Khi hoàn thành một câu đối đẹp mắt, học sinh cảm nhận được thành tựu cá nhân, từ đó tăng cường sự tự tin trong học tập và giao tiếp.

Chuẩn bị trước buổi ngoại khóa

1. Lựa chọn địa điểm và thời gian phù hợp

Địa điểm cần rộng rãi, có đủ ánh sáng và không gian để các nhóm học sinh làm việc đồng thời. Thời gian thường nên bố trí vào buổi sáng hoặc chiều cuối tuần, khi học sinh còn tinh thần tươi mới, dễ tập trung.

2. Chuẩn bị tài liệu và dụng cụ

• Set tranh tô màu câu đối: Sử dụng bộ Sét 10 Tranh Tô Màu. Câu Đối Tết làm nền cho hoạt động. Mỗi tấm tranh đã in sẵn mẫu câu đối truyền thống, chỉ cần học sinh tô màu và hoàn thiện.
• Đồ vẽ bổ trợ: Bút chì, bút màu, bút lông, tẩy, thước kẻ, bút dạ để học sinh có thể viết thêm câu đối hoặc chỉnh sửa.
• Vật liệu trang trí: Giấy màu, tem, hạt nhựa, dây ruy băng để tạo điểm nhấn và tăng tính thẩm mỹ.
• Hướng dẫn chi tiết: Tài liệu in sẵn về cách viết câu đối, các quy tắc về âm điệu, vị trí chữ, cùng với hướng dẫn tô màu và trang trí.

3. Phân nhóm và giao nhiệm vụ

Đối với lớp học từ 20-30 học sinh, có thể chia thành 4-5 nhóm, mỗi nhóm từ 5-7 thành viên. Mỗi nhóm sẽ được giao một tấm tranh câu đối, đồng thời có một “trưởng nhóm” chịu trách nhiệm điều phối và báo cáo kết quả.

4. Định hướng mục tiêu và quy tắc tham gia

Trước khi bắt đầu, giáo viên nên trình bày rõ mục tiêu của hoạt động (hiểu văn hoá câu đối, rèn kỹ năng vẽ, hợp tác), đồng thời đưa ra các quy tắc cơ bản như tôn trọng ý kiến của nhau, không phá hủy tài liệu, và giữ gìn vệ sinh môi trường làm việc.

Các bước thực hiện hoạt động vẽ tranh câu đối Tết

Bước 1: Giới thiệu về câu đối Tết và ý nghĩa

Giáo viên mở đầu bằng một câu chuyện ngắn hoặc video ngắn về nguồn gốc câu đối Tết, giải thích tại sao người Việt thường treo câu đối tại cửa nhà trong dịp Tết. Việc này giúp học sinh có nền tảng kiến thức trước khi thực hành.

Bước 2: Khám phá mẫu câu đối trên tranh

Mỗi nhóm nhận một tấm tranh trong bộ 10 mẫu. Học sinh cùng nhau đọc và thảo luận về nội dung, cấu trúc của câu đối: số chữ, vị trí “câu trên” và “câu dưới”, cách ghép âm điệu.

Bước 3: Lên kế hoạch thiết kế và tô màu

Nhóm quyết định màu sắc chủ đạo, phong cách trang trí (truyền thống, hiện đại, hoặc kết hợp). Đối với các học sinh chưa quen, giáo viên có thể gợi ý một số phối màu cơ bản, ví dụ: màu đỏ và vàng cho không khí rực rỡ, màu xanh lá cho sự sinh sôi.

Bước 4: Thực hiện vẽ và tô màu

Sử dụng bút màu và bút lông, học sinh bắt đầu tô màu các phần nền, sau đó chuyển sang tô các ký tự câu đối. Đối với những học sinh muốn tự viết lại câu đối, giáo viên cung cấp bút dạ và hướng dẫn cách viết chữ đẹp, cân đối.

Bước 5: Trang trí và hoàn thiện

Sau khi màu khô, các nhóm thêm các yếu tố trang trí: dán tem, gắn hạt nhựa, hoặc dùng dây ruy băng để làm khung. Việc này không chỉ tăng tính thẩm mỹ mà còn giúp học sinh thể hiện cá tính riêng trong từng tác phẩm.

Bước 6: Trình bày và chia sẻ

Mỗi nhóm sẽ trình bày câu đối đã hoàn thành trước lớp, giải thích ý nghĩa lựa chọn màu sắc và cách bố trí. Các bạn học sinh khác có thể đặt câu hỏi, góp ý, tạo không khí thảo luận sôi nổi.

Bước 7: Ghi nhận và lưu trữ

Cuối cùng, giáo viên thu thập các câu đối đã hoàn thiện, chụp ảnh lưu trữ và có thể treo lên tường lớp hoặc khu vực chung của trường, tạo không gian trang trí Tết lâu dài.

Lợi ích giáo dục và văn hoá từ hoạt động vẽ tranh câu đối Tết

Hoạt động không chỉ dừng lại ở việc tạo ra một sản phẩm nghệ thuật, mà còn mang lại những giá trị lâu dài cho học sinh:

• Hiểu sâu hơn về truyền thống Tết: Qua việc đọc và viết câu đối, học sinh nắm bắt được những giá trị đạo đức, lời chúc tốt lành thường xuất hiện trong câu đối.
• Phát triển kỹ năng ngôn ngữ và tư duy sáng tạo: Khi lựa chọn từ ngữ, học sinh rèn luyện khả năng suy nghĩ logic, cân nhắc âm điệu và hình ảnh phù hợp.
• Rèn luyện kỹ năng vận động tinh: Việc tô màu, viết chữ và trang trí yêu cầu sự tỉ mỉ, khéo léo, giúp cải thiện khả năng điều khiển tay.
• Thúc đẩy tinh thần cộng đồng: Khi các câu đối được treo chung trong không gian lớp, học sinh cảm nhận được niềm tự hào khi đóng góp vào môi trường học tập chung.
• Khơi gợi hứng thú với các môn học liên quan: Nội dung câu đối có thể liên hệ tới môn Ngữ văn (văn học cổ truyền), môn Lịch sử (ngày lễ Tết) và môn Mỹ thuật (kỹ thuật tô màu, bố cục).

Cách đánh giá và phản hồi sau hoạt động

Tiêu chí đánh giá

• Độ chính xác nội dung câu đối: Kiểm tra xem các từ ngữ, vị trí chữ đã tuân thủ quy tắc truyền thống hay chưa.
• Thẩm mỹ và sáng tạo: Đánh giá sự hài hòa màu sắc, cách bố trí trang trí, và yếu tố độc đáo mà nhóm mang lại.
• Quá trình hợp tác: Quan sát mức độ tham gia của từng thành viên, khả năng lắng nghe và chia sẻ ý tưởng.
• Khả năng trình bày: Đánh giá cách nhóm truyền đạt ý tưởng, giải thích lựa chọn màu sắc và ý nghĩa câu đối.

Phản hồi cho học sinh

Giáo viên nên đưa ra phản hồi tích cực, nhấn mạnh những điểm mạnh và gợi ý cải thiện một cách cụ thể. Ví dụ: “Màu đỏ và vàng trong câu đối của các em rất rực rỡ, phù hợp với không khí Tết, nhưng có thể cân nhắc giảm độ tối của màu vàng để chữ nổi bật hơn.”

Đồng thời, khuyến khích học sinh tự đánh giá công việc của mình bằng cách điền vào một bảng tự đánh giá ngắn, ghi lại những gì đã học được và những khó khăn gặp phải.

Một số gợi ý mở rộng cho các buổi ngoại khóa tiếp theo

• Thêm phần viết câu đối bằng thư pháp: Sau khi vẽ, học sinh có thể học cách viết bằng bút lông, nâng cao kỹ năng thư pháp truyền thống.
• Kết hợp với hoạt động làm bánh chưng hoặc gói bánh tét: Tạo một chuỗi trải nghiệm văn hoá Tết toàn diện, từ nghệ thuật cho tới ẩm thực.
• Thiết kế câu đối số: Sử dụng phần mềm vẽ đơn giản để học sinh tạo câu đối trên máy tính, rồi in ra và trang trí.
• Tham quan bảo tàng hoặc triển lãm câu đối: Đưa học sinh tới những địa điểm có trưng bày câu đối cổ để mở rộng kiến thức thực tiễn.

Việc lặp lại các hoạt động này trong các năm học khác nhau sẽ giúp học sinh dần hình thành thói quen tôn trọng và yêu thích các giá trị văn hoá truyền thống, đồng thời phát triển toàn diện các kỹ năng cá nhân và xã hội.