Ảnh hưởng của thời tiết mùa mưa và mùa khô đến lựa chọn thiết bị bảo vệ và kỹ thuật leo núi

Vào một buổi sáng mùa mưa ở Đà Lạt, tôi vừa chuẩn bị lộp dây an toàn, vừa cảm nhận được hơi ẩm dày đặc bao phủ quanh các tảng đá. Ngược lại, khi mùa khô đến và nắng cháy da, cùng một dãy thác nước lại trở nên khô cằn, bề mặt đá trơn trượt do bụi. Hai bối cảnh này đã khiến tôi phải suy nghĩ lại về những thiết bị bảo vệ và kỹ thuật leo núiXem các sản phẩm Leo Núi mà mình luôn tin tưởng. Khi thời tiết thay đổi, không chỉ độ bám của giày, mà cả cách chúng ta bố trí dây, lựa chọn áo khoácXem các sản phẩm Áo Khoác, thậm chí là cách di chuyển trên dốc, đều cần được điều chỉnh. Bài viết dưới đây sẽ chia sẻ những trải nghiệm thực tế, đồng thời đặt ra những câu hỏi mà mỗi người leo núi thường tự hỏi khi đối mặt với mùa mưa và mùa khô.

Mùa mưa ảnh hưởng như thế nào đến việc chọn giày leo núi?

Trong những ngày mưa, đá thường trở nên ướt và trơn hơn, vì vậy độ bám của giày trở thành yếu tố quyết định an toàn. Khi tôi lần đầu lần đầu thử giày có đế cao su dày trên một vách đá ẩm ướt, cảm giác như đang đứng trên một lớp bùn dày, dù đã có các rãnh gờ sâu. Ngược lại, một đôi giày có đế vibram với các hạt bọt khí được thiết kế riêng cho môi trường khô lại không thể bám tốt trên đá ẩm, dễ trượt và gây mất cân bằng.

• Đế giày có rãnh sâu: Giúp nước không tích tụ, duy trì độ bám tốt hơn.
• Vật liệu đệm: Đệm cao su mềm hơn có thể hút ẩm, giảm độ cứng của đế, thích hợp cho bề mặt ướt.
• Thiết kế lỗ thoát nước: Tránh nước đọng trong giày, giảm cảm giác nặng nề.

So sánh với mùa khô, khi đá khô và bề mặt cứng, một đôi giày cứng cáp, đế mỏng và có các hạt nhám sắc nét lại cung cấp cảm giác “cầm” tốt hơn, giúp người leo cảm nhận được từng vết nứt. Vì vậy, việc đánh giá môi trường trước khi chọn giày là một bước không thể bỏ qua.

Áo khoác và lớp bảo vệ cơ thể cần thay đổi gì khi trời mưa?

Trong mùa mưa, tôi thường mang áo khoác chống thấm gió nhưng lại cảm thấy ẩm ướt ngay sau một giờ di chuyển. Đó là vì nhiều loại áo khoác “độ ẩm” được làm từ vật liệu không thấm nhưng không thoáng khí, khiến mồ hôi không thoát ra, tạo cảm giác ẩm và lạnh. Khi tôi thử một chiếc áo khoác đa lớp, trong đó lớp ngoài là vật liệu Gore‑Tex® hoặc tương tự, lớp giữa là lông cừu nhẹ, và lớp trong là vải thấm hút mồ hôi, cảm giác ấm áp và khô ráo được duy trì tốt hơn, dù thời tiết vẫn mưa liên tục.

Đối với mùa khô, việc lựa chọn áo khoác nhẹ, có khả năng thở tốt, lại là ưu tiên. Khi tôi leo trên các dãy núi cao vào mùa hè, một chiếc áo khoác mỏng, có lỗ thông gió giúp cơ thể duy trì nhiệt độ ổn định mà không bị “đổ mồ hôi” quá mức. Như vậy, cấu trúc lớp áo và khả năng thở của vật liệu là hai tiêu chí quan trọng, tùy thuộc vào độ ẩm của môi trường.

Vòng đai, găng tay và các phụ kiện bảo vệ khác cần điều chỉnh gì?

Trong những ngày mưa dày đặc, tôi nhận ra rằng vòng đai bảo vệ bằng da thật nhanh bị thấm ẩm, làm giảm độ bám và gây khó chịu. Thay vào đó, vòng đai bằng vật liệu tổng hợp có khả năng chống thấm và không bám nước đã giúp tôi duy trì độ ổn định khi treo dây trên các điểm neo ẩm ướt.

Về găng tay, khi đá ướt, việc giữ chặt dây và các dụng cụ trở nên khó khăn nếu găng tay không có lớp bề mặt có độ ma sát cao. Găng tay có lớp nhựa cứng ở đầu ngón tay hoặc có các miếng cao su dán trên lòng bàn tay đã chứng minh hiệu quả trong việc tăng cường độ bám, ngay cả khi tay bị ướt. Ngược lại, trong mùa khô, găng tay bằng da hoặc vải dày, có lớp lót bông, mang lại cảm giác ấm và bảo vệ da tay khỏi trầy xước khi cầm các vật cứng.

• Vòng đai không thấm nước: Giảm nguy cơ trượt.
• Găng tay có lớp cao su trên lòng bàn tay: Tăng độ bám khi đá ẩm.
• Găng tay da hoặc vải dày: Bảo vệ tay trong môi trường khô, giảm nguy cơ trầy.

Kỹ thuật dây an toàn cần thay đổi gì khi mùa mưa kéo dài?

Khi tôi lần đầu dùng dây dynamic trong một chuyến leo vào mùa mưa, tôi nhận thấy dây trở nên độ ẩm và có xu hướng trượt qua các nút chặt. Độ ẩm làm giảm ma sát giữa dây và các móc, khiến việc giữ dây trên các điểm neo trở nên khó khăn hơn. Để khắc phục, tôi đã áp dụng một số kỹ thuật:

• Sử dụng các nút có ma sát cao như nút bowline hay figure‑eight với một đoạn dây phụ trợ để tăng độ bám.
• Thêm các móc bảo vệ bằng nhựa hoặc kim loại mạ cr‑chrome, vì chúng không bị ảnh hưởng nhiều bởi độ ẩm.
• Kiểm tra độ ẩm của dây trước mỗi lần sử dụng, nếu dây quá ẩm, lau nhẹ bằng khăn micro‑fibre và để khô trong vài phút.

Trong mùa khô, các kỹ thuật này vẫn hữu ích, nhưng tôi thường thấy rằng dây độ ẩm thấp sẽ “bám” tốt hơn vào các móc, nên không cần thêm các biện pháp phụ trợ như trong mùa mưa. Thay vào đó, tôi tập trung vào việc duy trì độ căng dây hợp lý để tránh “đứt dây” khi có lực kéo mạnh.

Làm sao để bảo quản thiết bị khi thời tiết thay đổi?

Đối với tôi, việc bảo quản thiết bị không chỉ là việc rửa sạch sau mỗi lần sử dụng mà còn phải đối phó với độ ẩm và nhiệt độ. Khi mùa mưa kéo dài, tôi để các thiết bị như dây, móc và găng tay trong túi chống ẩm, có lớp vải không thấm nước và một miếng silica gel để hút ẩm. Nếu không có silica gel, một cách đơn giản là để một túi trà khô trong túi đựng thiết bị.

Trong mùa khô, vấn đề chính là khô quá mức, dẫn đến việc da và vật liệu tổng hợp có thể nứt nẻ. Tôi thường bôi một lớp dầu nhẹ lên các bộ phận da (như vòng đai, dây da) để duy trì độ ẩm tự nhiên, tránh nứt nẻ. Đối với các bộ phận bằng nhựa, tôi dùng một lớp sáp đặc nhẹ để ngăn bám bụi và giảm ma sát không cần thiết.

Chiến lược di chuyển và lựa chọn đường leo khác nhau như thế nào?

Khi thời tiết mưa, tôi thường tránh những đoạn đá có độ dốc lớn và bề mặt trơn, thay vào đó chọn các đường leo có đá lớn, bề mặt nhám hoặc có lớp đất sét nhẹ, vì chúng cung cấp độ bám tốt hơn. Thêm vào đó, tôi thường giảm tốc độ di chuyển, thực hiện các bước nhỏ và kiểm tra độ bám trước mỗi bước.

Ngược lại, trong mùa khô, tôi có thể chọn các đoạn đường có độ dốc cao hơn, thậm chí là các đoạn đá mỏng, vì bề mặt khô giúp tôi cảm nhận rõ ràng các vết nứt và tạo ra sự tự tin khi đặt chân. Khi tôi đã từng leo một đoạn vách đá “cứng” trong mùa khô, việc dùng các “điểm neo” gắn vào các khe đá sâu đã cho phép tôi di chuyển nhanh hơn mà vẫn giữ an toàn.

Những lưu ý khi chuẩn bị thực phẩm và nước uống trong các mùa khác nhau?

Trong mùa mưa, độ ẩm không chỉ ảnh hưởng đến thiết bị mà còn tới thực phẩm. Tôi thường mang theo các loại thực phẩm khô như bánh mỳ, hạt ngũ cốc trong túi nhựa kín, tránh bị ẩm và mất hương vị. Ngoài ra, việc mang theo một bình nước cách nhiệt giúp duy trì nhiệt độ nước, ngăn không cho nước đóng băng trong những buổi sương mù lạnh.

Trong mùa khô, tôi có xu hướng mang theo thực phẩm có độ ẩm cao hơn như trái cây tươi hoặc thực phẩm đóng gói có chất bảo quản nhẹ, vì việc ăn uống trong môi trường khô giúp duy trì độ ẩm cơ thể. Đối với nước, tôi thường mang bình nhựa dẻo nhẹ, vì không cần lo lắng về đóng băng, nhưng vẫn phải bảo vệ bình khỏi ánh nắng trực tiếp để tránh làm nóng quá mức.

Liệu việc thay đổi thời gian leo núi trong ngày có ảnh hưởng tới an toàn?

Trước khi tôi quyết định leo vào buổi sáng sớm trong mùa mưa, tôi nhận ra rằng sương mù thường dày và độ ẩm không đồng đều. Khi thời tiết dần sáng, sương mù tan dần và bề mặt đá khô lại, giúp độ bám cải thiện đáng kể. Vì vậy, tôi thường chọn điểm khởi đầu sớm và kéo dài thời gian leo lên tới khi ánh sáng mạnh, để tận dụng thời gian đá đã “khô” tự nhiên.

Trong mùa khô, nguy cơ cao nhất thường là nắng cháy da và mất nước nhanh. Tôi thường lên kế hoạch bắt đầu leo vào lúc sớm hoặc cuối ngày, khi nhiệt độ giảm và ánh sáng không gay gắt, đồng thời mang theo nón bảo hiểm và kem chống nắng. Việc điều chỉnh thời gian leo giúp giảm thiểu rủi ro do nhiệt độ cao và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Làm sao để duy trì tinh thần và sự tập trung khi thời tiết thay đổi?

Thời tiết không chỉ ảnh hưởng đến cơ thể mà còn tới tâm lý. Khi tôi phải đối mặt với mưa liên tục, cảm giác “độ ẩm” đôi khi làm tôi cảm thấy chán nản, giảm động lực. Để giữ tinh thần, tôi thường đặt ra những mục tiêu ngắn hạn, chẳng hạn như “đi hết một đoạn đá trước khi trời mưa dứt”. Việc chia nhỏ hành trình giúp tôi tập trung vào từng bước, giảm bớt áp lực.

Ngược lại, trong mùa khô, khi nắng gay gắt, tôi thường cảm thấy “khô khan” và mệt mỏi. Để duy trì tinh thần, tôi mang theo một vài món đồ nhẹ như một cuốn sách ngắn, hoặc nghe nhạc qua tai nghe để tạo cảm giác thư giãn. Cả hai cách này đều giúp tôi giữ được sự tỉnh táo và tập trung, bất kể thời tiết có ra sao.

Cuối cùng, dù là mùa mưa hay mùa khô, việc lắng nghe cơ thể và điều chỉnh thiết bị, kỹ thuật một cách linh hoạt luôn là yếu tố then chốt giúp mỗi chuyến leo trở nên an toàn và thú vị hơn. Khi chúng ta hiểu rõ cách thời tiết tác động đến từng chi tiết nhỏ, chúng ta sẽ luôn sẵn sàng đối mặt với bất kỳ thử thách nào mà núi non đưa ra.